II SA/Ol 1101/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Wójta Gminy J. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. po rozpatrzeniu wniosku R. R. odmówiono wnioskodawczyni przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu: samotnego wychowywania dziecka, wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w niniejszej sprawie zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe, bowiem łączny dochód rodziny za 2009 rok wyniósł 29.280,12 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 610 zł, a zatem jest wyższy od dochodu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych o kwotę 106 zł. Jednocześnie nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. R. R. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż jest samotną matką, wychowującą trójkę dzieci w wieku 16, 13 i 12 lat. Wskazała również, iż przyczyną nieotrzymania zasiłku wraz z dodatkami jest uzyskanie w ubiegłym roku przez jej szesnastoletniego syna stypendium od Marszałka Województwa za bardzo dobrą naukę. Pieniądze te mogły być przeznaczone tylko na cele naukowe (zakup laptopa, kurs błyskawicznego czytania) i pozostali członkowie rodziny nie skorzystali z tych pieniędzy, dlatego niesłuszne jest wliczanie ich do dochodu rodziny. Odwołująca dodała, iż bez pieniędzy z zasiłku trudno będzie jej utrzymać rodzinę, bowiem jej wynagrodzenie oraz otrzymywana renta rodzinna nie są wystarczające. Nadmieniła również, iż do tej pory starała się radzić sobie sama, jednakże obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, m.in. ze względu na częste wizyty z córką u lekarza. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w całości w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Za dochód rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w przedmiotowej sprawie w roku 2009. Dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu, m.in. stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 6 września 2010r. wnioskodawczyni uzyskała w 2009 roku dochód w wysokości 29.978,08 zł. Jednocześnie jak wynika z oświadczenia członka rodziny – K. R. oraz ze znajdującej się w aktach sprawy deklaracji PIT-8S, syn wnioskodawczyni uzyskał w 2009 roku dochód (stypendium) w wysokości 4.120 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny, stanowiący podstawę do ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego wyniósł 2.440,01 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 610 zł. Tym samym przekroczone zostało ustawowe kryterium dochodowe. Brak jest także podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i znajduje oparcie w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie ustawodawca precyzyjnie określił zasady, na podstawie których ustalane jest uprawnienie do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, pozbawiając w tym zakresie organy pomocy możliwości swobodnego uznania. Na powyższe rozstrzygnięcie R. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, iż wydana decyzja jest niesprawiedliwa, bowiem stypendium syna zostało wypłacone w dwóch ratach: pierwsza w 2008 roku, zaś druga w 2009 roku. Skarżąca dołączyła do skargi pismo wystawione przez Urząd Marszałkowski w O. Departament Europejskiego Funduszu Społecznego, w którym podano, iż w ramach przyznanego stypendium K. R. wypłacono w 2008r. kwotę 1700 zł, zaś w 2009r. – 2380 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 15 lutego 2011r. skarżąca złożyła do akt deklarację PIT-8S za 2009 rok po korekcie. Jednocześnie oświadczyła, iż syn otrzymywał stypendium w roku szkolnym 2008/2009 i było ono wypłacone w dwóch transzach tak, jak wskazano to w piśmie dołączonym do skargi. Pierwszą transzę stypendium skarżąca otrzymała w grudniu 2008r., a drugą transzę na przełomie lutego i marca 2009r. Pełnomocnik organu oświadczyła, iż decyzja I i II instancji była wydana na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych dokumentu PIT 8S przed korektą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim wskazać, iż w myśl art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie jest zobligowany przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa), poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa (wyrok NSA z dnia 4 października 2002r., sygn. akt I SA 3098/01, LEX nr 83731). Z kolei zadaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zadaniem organu administracji nie jest zatem kontrola decyzji wydanej w pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1999r., sygn. akt IVSA 1313/98). Jednocześnie należy w tym miejscu podkreślić, iż Sąd orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności wydanego rozstrzygnięcia. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż organy w toku rozpoznawania niniejszej sprawy naruszyły wskazane wyżej podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego stanowią jedną z form świadczeń rodzinnych i mają na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka (art. 4 ust. 1 ustawy). Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się (art. 4 ust. 2 ustawy). W myśl art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 ustawy). Należy przy tym wskazać, iż dochód rodziny zgodnie z art. 3 pkt 2 ustawy oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przy czym, stosownie do art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny wlicza się także stypendia określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, a także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w dniu 9 września 2010r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Z dołączonych do wniosku dokumentów wynika, iż w 2009 roku skarżąca uzyskała dochód w wysokości 29.978,08 zł. Ponadto syn skarżącej, K. R. w roku szkolnym 2008/2009 otrzymał stypendium dla uczniów szczególnie uzdolnionych w ramach projektu systemowego Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa "[...]" w O. pt. "Program stypendialny szansą na rozwój edukacyjny uczniów "[...]". Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o wysokości wypłaconego stypendium za okres od dnia 1 stycznia 2009r. do dnia 31 grudnia 2009r. (PIT-8S) wynika, iż syn skarżącej otrzymywał comiesięczne stypendium w wysokości 340 zł od stycznia 2009r. do sierpnia 2009r., zaś od września 2009r. do grudnia 2009r. w wysokości 350 zł, na łączną kwotę 4120 zł. Na tej podstawie organy ustaliły, iż łączny miesięczny dochód rodziny, będący podstawą do ustalenia uprawnień do zasiłku rodzinnego, wyniósł 2.440,01 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi 610 zł. Tym samym zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych na kwotę 504 zł. Jednocześnie organ stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. Jednakże w złożonej skardze R. R. podniosła, iż stypendium syna zostało wypłacone w dwóch ratach – jedna w 2008r., druga zaś w 2009r. Na potwierdzenie tego faktu skarżąca dołączyła do skargi pismo z dnia 7 października 2010r., podpisane przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Europejskiego Funduszu Socjalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa "[...]" w O., z którego wynika, że syn skarżącej otrzymał w roku szkolnym 2008/2009 stypendium w łącznej kwocie 4080 zł, z czego w 2008r. wypłacono kwotę 1700 zł, a w 2009 roku kwotę 2380 zł. Ponadto na rozprawie przed tut. Sądem skarżąca przedłożyła kolejny dokument, tj. PIT-8S po korekcie, stanowiący informację o wysokości wypłaconego stypendium, z treści którego wynika, iż w 2009r. K. R. uzyskał nieopodatkowany dochód wyłącznie w okresie od dnia 1 stycznia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009r. w łącznej wysokości 2720 zł. Podnieść należy, iż zgodnie z powołanym wyżej art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny wlicza się wszystkie stypendia, czyli nie tylko te określone w przepisach o systemie oświaty, przepisach Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w przepisach o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, ale także inne stypendia przyznawane uczniom lub studentom. Stąd też stypendium uzyskane przez syna skarżącej musi być uwzględnione przy ustalaniu dochodu rodziny, nawet jeśli może być ono przeznaczone wyłącznie na konkretne cele, wskazane w regulaminie przyznawania stypendiów. Zważyć jednak należy, iż wysokość stypendium przyjęta przez organy do ustalenia wysokości dochodu rodziny nie znajduje odzwierciedlenia w przedłożonych przez stronę dokumentach. Po pierwsze skarżąca przedłożyła na rozprawie skorygowany PIT, z którego wynika, iż była to inna kwota. Ponadto z regulaminu przyznawania stypendiów, zatwierdzonego uchwałą Nr "[...]" Sejmiku Województwa z dnia "[...]" (Dziennik Województwa "[...]" z 2008r. Nr185, poz. 2721) wynika, iż stypendium to wypłaca się w dwóch transzach: pierwsza transza do dnia 30 listopada za okres od 1 września do 31 stycznia oraz druga transza do dnia 30 kwietnia za okres od 1 lutego do 31 sierpnia (§ 4 ust. 3 regulaminu). Z pisma dołączonego do skargi wynika, iż w 2009r. wypłacono transzę w wysokości 2380 zł, a zatem jest to także inna kwota niż ustalona przez organ, a także inna kwota, niż wynikająca ze skorygowanego PIT. Wprawdzie art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa, jakiego rodzaju dokumenty należy dołączyć do wniosku, jednak nie zwalnia to organu - w przypadku jakichkolwiek wątpliwości - z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stanu faktycznego. Przepis ten bowiem w żaden sposób nie narusza obowiązków organu wynikających z art. 7 i art. 77 § 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ winien zatem dokładnie zbadać wskazane okoliczności, prawidłowo ustalić wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny skarżącej uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a następnie ocenić czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki, niezbędne do przyznania wnioskowanych świadczeń i podjąć stosowną decyzję w oparciu o przepisy prawa. Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.