II SA/Ol 1102/15
WyrokWSA w Olsztynie2016-01-21
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, stwierdzone decyzją deklaratoryjną Prezesa KRUS wydaną po dacie utraty statusu bezrobotnego, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i orzeczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej z mocą wsteczną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja deklaratoryjna Prezesa KRUS, potwierdzająca podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w przeszłości, stanowi nową okoliczność faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nawet jeśli została wydana po dacie orzekania przez organ I instancji. Podkreślono, że utrata statusu bezrobotnego następuje z mocy prawa z chwilą zaistnienia przesłanki negatywnej (podleganie innemu ubezpieczeniu), a decyzja organu ma charakter deklaratoryjny (ex tunc). Ponowne nabycie statusu bezrobotnego wymaga ponownej rejestracji w urzędzie pracy.Stan faktyczny
D.M. była rejestrowana jako osoba bezrobotna w różnych okresach. Po ponownej rejestracji w 2012 r. przedłożyła decyzję Prezesa KRUS potwierdzającą podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach, gdy była zarejestrowana jako bezrobotna. Starosta wznowił postępowanie i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej od dat wstecznych, co utrzymał w mocy Wojewoda. D.M. zaskarżyła decyzję, twierdząc, że okoliczności nie były nowe i że informowała organy o swojej sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu bezrobotnego oddala skargę.
Po zarejestrowaniu się przez D.M. w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. (dalej: PUP), decyzją z dnia [...] Starosta (dalej: Starosta) uznał D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i przyznał jej prawo do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.
Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z uwagi na upływ maksymalnego okresu jego pobierania.
Decyzją z dnia [...], Starosta orzekł o przyznaniu D.M. od dnia 23 sierpnia 2010 r. prawa do stypendium w wysokości 120% podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie w okresie odbywania szkolenia.
Następnie decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez ww. prawa do stypendium z dniem 4 września 2010r. w związku z zakończeniem odbywania szkolenia przez bezrobotną w dniu 3 września 2010 r.
Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o utracie przez ww. statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010 r. w związku z otrzymaniem środków z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej.
W dniu 17 stycznia 2012r. D.M. ponownie zarejestrowała się
w PUP, uzyskując z tym dniem status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku na podstawie decyzji Starosty z dnia [...].
W dniu 8 października 2012r. D.M. przedłożyła w urzędzie pracy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, z której wynikało, że w okresach: 2 listopada 2008r.- 31 grudnia 2008r., 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010 r., 4 września 2010r. - 17 października 2010 r. oraz od 15 grudnia 2011 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nadto w dniu 8 października 2012 r. oświadczyła, że od dnia 2 listopada 2008 r. podlega ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych.
W związku z wyjściem nowych okoliczności, które istniały w dniu wydawania decyzji, a które nie były znane organowi, który ją wydał, Starosta postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowania w sprawach: 1. uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...].;
2. utraty przez D.M. prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania do dnia 12 listopada 2009 r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...];
3. przyznania ww. od dnia 23 sierpnia 2010r. prawa do stypendium w kwocie 120 % podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, zakończone decyzją Starosty z dnia [...];
4. utraty przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września z powodu zakończenia odbywania szkolenia w dniu 3 września 2010r., zakończone decyzją Starosty z dnia [...];
5. utraty przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej, zakończone decyzją Starosty z dnia [...];
6. uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012r.
i odmowie przyznania prawa do zasiłku, zakończone decyzją Starosty z dnia [...].
Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej jako: k.p.a., Starosta uchylił:
1. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;
2. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o utracie przez ww. prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania od dnia 12 listopada 2009 r.;
3. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą przyznaniu D.M. od dnia 23 sierpnia 2010r. prawa do stypendium w kwocie 120 % podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie;
4. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o utracie przez ww. prawa do stypendium od dnia 4 września z powodu zakończenia odbywania szkolenia;
5. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o utracie przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej;
6. decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku.
Jednocześnie na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy
z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U.
z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) dalej jako: ustawa o promocji zatrudnienia, orzeczono o: 1. odmowie uznania D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r.;
2. odmowie przyznania D.M. od dnia 23 sierpnia 2010 r. prawa do stypendium w kwocie 120 % podstawowej wysokości zasiłku miesięcznie, pod warunkiem, że liczba godzin szkolenia wynosi nie mniej niż 150 godzin miesięcznie, w okresie odbywania szkolenia;
3. odmowie uznania ww. za osobę bezrobotną od dnia 17 stycznia 2012 r.
Na podstawie zaś art. 105 k.p.a. umorzono postępowanie: w sprawie utraty przez D.M. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania; w sprawie utraty przez D.M. prawa do stypendium od dnia 4 września 2010 r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia; w sprawie utraty przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r.
Po rozpatrzeniu odwołania D.M., Wojewoda decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt
II SA/Ol 1346/14 uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. W niniejszej sprawie zakwestionowana w trybie wznowieniowym decyzja organu I instancji z dnia [...] o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną została doręczona stronie w dniu 25 listopada 2008 r. Zatem od dnia doręczenia rozpoczął bieg pięcioletni termin określony w art. 146 § 1 k.p.a., natomiast decyzja organu odwoławczego zapadła we wznowionym postępowaniu dopiero w dniu [...], zatem decyzja z dnia [...] został uchylona z uchybieniem terminu określonego w ww. przepisie. Decyzja ta nie mogła ona zostać skutecznie uchylona, a jedynie organ odwoławczy był władny orzec o jej wydaniu z naruszeniem prawa. Podkreślono również, że organy w swoich decyzjach nie wyjaśniły skarżącej wątpliwości dotyczących błędnego przyjęcia, iż na mocy decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od 2 listopada 2008 r., podczas gdy z tej decyzji wynika, że ubezpieczeniem społecznym rolników została objęta jedynie we wskazanych w tej decyzji okresach, a w pozostałych okresach nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Ponadto organy nie wyjaśniły także stronie dlaczego uznano, że wydanie decyzji przez Prezesa KRUS z dnia [...] stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 149, art. 151 § 2 k.p.a., orzekł o wydaniu z naruszeniem prawa decyzji własnej: 1. z dnia [...] orzekającej o uznaniu D.M. za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008 r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia12 listopada 2008 r.;
2. z dnia [...], orzekającej o utracie przez ww. prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z powodu maksymalnego okresu jego pobierania.
W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stwierdzając, że nową okolicznością uznano podleganie przez stronę ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych od dnia 2 listopada 2008 r. Wskazano, że decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] stanowiła przesłankę wznowienia postępowania w oparciu o powołany przepis, skoro ujawniła ona nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu orzeczeń w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej od dnia 4 listopada 2008r. oraz prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008 r. Wprawdzie decyzja Prezesa KRUS została wydana po wydaniu tychże orzeczeń, ale z uwagi na jej treść, zostały ujawnione nowe okoliczności. Starosta wskazał, że po rozwiązaniu stosunku pracy w dniu 1 listopada 2008r. ww. miała możliwość zgłoszenia się do KRUS i złożenia stosownego oświadczenia o odstąpieniu od ubezpieczenia społecznego rolników. Jednak nie złożyła stosownego oświadczenia, zatem z mocy ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.) podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników. Organ I instancji zaznaczył, że był to stan faktyczny istniejący w dniu orzekania w sprawie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, lecz nie został jeszcze ujawniony. Mając na uwadze przepis art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie tychże decyzji nie mogło nastąpić, skoro od dnia ich doręczenia upłynęło 5 lat.
Następnie decyzją z dnia [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., Starosta uchylił decyzję własną z dnia [...] orzekającą o utracie przez D.M. statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r. Jednocześnie, na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 2 ust 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia, orzekł o utracie przez ww. statusu osoby bezrobotnej od dnia 12 listopada 2009r. z powodu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Organ I instancji uznał, że decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] stanowiła przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzja ta została wydana wprawdzie po dniu orzekania przez Starostę w przedmiocie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. z uwagi na otrzymanie jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej, lecz ujawniła ona nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przy orzekaniu. Organ wyjaśnił, że podlegając z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 12 listopada 2009 r., skarżąca nie mogła posiadać statusu osoby bezrobotnej, ponieważ zaszły okoliczności powodujące jego utratę.
Od decyzji Starosty z dnia [...] D.M. wniosła odwołanie zarzucając błędne wznowienie postępowania i wydanie zaskarżonej decyzji, pomimo tego, że okoliczności, które zdaniem organu były podstawą wznowienia, nie były nowe, a nadto były temu organowi znane. Zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że od dnia 12 listopada 2009r. nie spełniała przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Wyjaśniła, że składając do urzędu pracy dokumenty, na podstawie których ubiegała się o uznanie za osobę bezrobotną, zawsze informowała o tym, że nie jest i nie była właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha, skoro właścicielem gospodarstwa jest jej mąż, a gospodarstwo to wchodzi w skład majątku odrębnego, gdyż nabył je w drodze darowizny od swoich rodziców. Nadto wskazała, że w gospodarstwie męża nie świadczyła żadnej pracy, bowiem do listopada 2008r. pracowała, a potem przebywała w domu i opiekowała się dziećmi, zaś po uzyskaniu dotacji z urzędu pracy, rozpoczęła prowadzenie własnej działalności gospodarczej. W okresach tych nie była ubezpieczona w KRUS i nie były za nią odprowadzane składki.
Decyzją z [...], nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżoną decyzją organ I instancji uchylił w wyniku wznowienia postępowania decyzję własną z dnia [...] orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r. oraz orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 12 listopada 2009r. z powodu podleganiu ubezpieczeniu społecznemu jako domownik w gospodarstwie rolnym przekraczającym 2 ha przeliczeniowe. Skarżąca od dnia 12 listopada 2008 r. podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym małżonka o powierzchni użytków rolnych 12,6592 ha przeliczeniowych. Zatem od dnia 12 listopada 2008r. nie powinna ona posiadać już statusu bezrobotnego. Skarżąca w dniu rejestracji potwierdziła własnoręcznym podpisem w części C karty rejestracyjnej bezrobotnego "Oświadczenie bezrobotnego", że nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowych (pkt 6 oświadczenia) i zobowiązała się do bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej (pkt 18 oświadczenia). Nadto w otrzymanym w dniu 4 listopada 2008r. dokumencie "Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy", zawarta została informacja, że status osoby bezrobotnej posiada osoba, która nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe (pkt 9 części II informacji), a także, że utrata statusu bezrobotnego nastąpi, gdy osoba nie spełni warunków określonych w pkt II tejże informacji. Pomimo uzyskania tych pouczeń nie poinformowała urzędu pracy, że od dnia 12 listopada 2008 r. podlegała powyższemu ubezpieczeniu. Starosta, nie wiedząc o wspomnianych okolicznościach, orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010r. W ocenie organu odwoławczego, zasadne było wznowienie postępowania w sprawie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. Decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] spełniała warunki istotnej dla sprawy nowej okoliczności faktycznej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prawidłowo ustalono, na podstawie ww. decyzji Prezesa KRUS, że skarżąca m.in. od dnia 12 listopada 2009 r. do dnia 22 sierpnia 2010 r. oraz od dnia 4 września 2010 r. do dnia 17 października 2010 r. i od dnia 15 grudnia 2011 r. podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie przepisów ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Słusznie przyjęto, że skarżąca nie spełnia warunku określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia od momentu, w którym została objęta ubezpieczeniem emerytalno-rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji orzekając o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010 r. z powodu otrzymania środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010 r., nie posiadał wiedzy o podleganiu przez skarżącą ubezpieczeniom emerytalno-rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Decyzja Prezesa KRUS została wydana po dniu orzekania przez organ I instancji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 13 października 2010 r., lecz ujawniła ona nowe okoliczności, które nie były brane pod uwagę przez organ I instancji przy wydawaniu przedmiotowego orzeczenia.
Za niezasadny organ uznał zarzut błędu w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że strona od dnia 12 listopada 2009 r. nie spełniała przesłanek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Istota sporu wyjaśniono dotyczy możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego osoby, która w związku z określonym zdarzeniem prawnym przestała spełniać przesłanki warunkujące posiadanie takiego statusu, ale owe negatywne przesłanki występowały tylko w pewnych okresach, zaś w pozostałych zaczęła spełniać wymogi do uznania za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Wyjaśniono, że w art. 2 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy zostały zawarte przesłanki, których łączne spełnienie umożliwia nabycie i posiadanie tego statusu. Dla utraty statusu bezrobotnego wystarczy niespełnienie jednej z tych przesłanek. Decyzje w tym zakresie nie zależą od uznania organu, podejmowane są po stwierdzeniu przez organ, że osoba zarejestrowana przestała spełniać przesłanki do posiadania statusu bezrobotnego i mają charakter rozstrzygnięć związanych. Utrata statusu bezrobotnego następuje z dniem zaistnienia zdarzenia powodującego utratę tego statusu, a nie z dniem wejścia do obrotu prawnego decyzji administracyjnej stwierdzającej ten fakt. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc z mocą ex tunc. Za koniecznością wydania decyzji w zakresie pozbawienia statusu bezrobotnego w sytuacji zaprzestania spełniania ustawowych przesłanek ustawowych przemawia treść art. 33 ust. 4c ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym ponowne nabycie statusu bezrobotnego może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, przy spełnieniu warunków zawartych w ustawie do ich nabycia. Tym samym podnoszony przez skarżącą fakt, iż w okresach, w których nie podlegała ubezpieczeniom społecznym, nie było przeszkód do uznania jej za osobę bezrobotną, nie może zostać uznany za słuszny. Z decyzji Prezesa KRUS wynika, że w okresach od dnia 12 listopada 2009 r. do dnia 22 sierpnia 2010 r. oraz od dnia 4 września 2010 r. do dnia 17 października 2010 r. skarżąca podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Skarżąca w tych okresach była osobą, o jakiej mowa w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników. W tej sytuacji zaistniały przesłanki do pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego. W sprawie wskazany skutek nastąpił w dniu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Dlatego wydana decyzja określająca, że utrata przez skarżącą statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 12 listopada 2009 r. jest zgodna z prawem. Skarżąca nie spełniała warunku, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnia już w tym dniu. Okoliczność, że w okresie od dnia 23 sierpnia 2010 r. do dnia 3 września 2010r. skarżąca ponownie zaczęła spełniać przesłanki do nabycia statusu bezrobotnego nie uzasadnia zachowania tego statusu. Ponowne nabycie statusu bezrobotnego może nastąpić tylko poprzez rejestrację w urzędzie pracy. Nabycie tego statusu nie odbywa się automatycznie po zaprzestaniu podleganiu innemu ubezpieczeniu. Nadto organ wyjaśnił, że ustawa o promocji zatrudnienia przewiduje dwie formy pozbawienia bezrobotnego statusu osoby bezrobotnej. Pierwszą z nich jest pozbawienie statusu bez określania daty końcowej, zaś drugą jest pozbawienie statusu osoby bezrobotnej ze wskazaniem takiej daty, przewidziane w art. 78 ust. 4 cytowanej ustawy. Aby ponownie uzyskać status osoby bezrobotnej w pierwszym z przypadków niezbędna jest ponowna rejestracja w urzędzie pracy, zaś w przypadku pozbawienia statusu bezrobotnego z określeniem daty końcowej utraty status bezrobotnego niejako "odżywa", bez konieczności kolejnej rejestracji. Wśród przesłanek uzasadniających wprost zastosowanie art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i orzeczenie o czasowej utracie statusu osoby bezrobotnej brak jest podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Zatem w takiej sytuacji osobę, która podlegała innemu ubezpieczeniu, pozbawić należy statusu osoby bezrobotnej bez określania daty końcowej.
Na powyższą decyzję D.M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- błędne przyjęcie, że zachodziły podstawy do wznowienia postępowania i w konsekwencji uchylenia decyzji Starosty z dnia [...] oraz orzeczenia o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 12 listopada 2009r. z powodu podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe;
- błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść decyzji, polegający na przyjęciu, że podleganie skarżącej ubezpieczeniu rolniczemu w niektórych okresach, gdy była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pozbawiło ją statusu osoby bezrobotnej także w okresach, gdy temu ubezpieczeniu nie podlegała.
W uzasadnieniu podniosła, że skoro zdaniem organu okoliczność podlegania przez nią ubezpieczeniu rolniczemu istniała już w dniu 12 listopada 2009 r., to nie jest to w chwili obecnej nowa okoliczność. Skarżąca stwierdziła również, że składając do urzędu pracy dokumenty, na podstawie których ubiegała się o uznanie za osobę bezrobotną, zawsze informowała o tym, że nie jest i nie była właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha. Właścicielem gospodarstwa rolnego jest jej mąż, gospodarstwo to wchodzi w skład majątku odrębnego, gdyż mąż nabył je w drodze darowizny od swoich rodziców. Nadto wskazała, że w gospodarstwie męża nie świadczyła żadnej pracy, bowiem do listopada 2008 r. pracowała, a potem przebywała w domu i opiekowała się dziećmi, zaś po uzyskaniu dotacji z urzędu pracy, rozpoczęła prowadzenie własnej działalności gospodarczej. W okresach tych nie była ubezpieczona w KRUS i nie były za nią odprowadzane składki. Organ znał te okoliczności już w chwili wydania decyzji, uchylonej następnie w wyniku wznowienia postępowania, i uznał, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki, aby nabyć status osoby bezrobotnej. Odmienna ocena sytuacji skarżącej zawarta w decyzji Prezesa KRUS nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że w okresach, gdy nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu nie mogła posiadać statusu osoby bezrobotnej, gdyż wymagałoby to ponownej rejestracji w urzędzie pracy. Obecnie nie jest możliwe, aby skarżąca domagała się zarejestrowania jako osoba bezrobotna w okresie 23 sierpnia - 4 września 2010r. W tym okresie nie była jednak objęta ubezpieczeniem rolniczym i spełniała przesłanki do posiadania statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął, że utraciła ona statusu bezrobotnego od dnia 12 listopada 2009 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w skarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że najwcześniejszą datą utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej mogła być data 12 listopada 2009r., skoro od tego dnia strona zaczęła ponownie podlegać ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa.
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).
Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że w tej sprawie tut. Sąd wydał już wyrok z 22 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Ol 1346/14, którym uchylił skarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że stosownie do art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat, która to sytuacja w odniesieniu do decyzji z dnia [...] miała miejsce. Wyjaśniono, że w takim przypadku organ władny jest orzec o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyjaśniły skarżącej wątpliwości dotyczące błędnego przyjęcia, że na mocy decyzji Prezesa KRUS z [...] została objęta ubezpieczeniem społecznym rolników jako domownik, nieprzerwanie od 2 listopada 2008r., podczas gdy z decyzji tej wynika, że ubezpieczeniem takim została objęta tylko we wskazanych okresach, a w pozostałych nie była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników. Nie wyjaśniono stronie także dlaczego uznano, że decyzja Prezesa KRUS stanowi przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Stosownie do art. 153 ustawy ppsa., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za błędne. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie administracyjne. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza zaś to, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Dodać należy, iż przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 912/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem zasadniczym kryterium oceny legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowania się wytycznym co do dalszego postępowania.
W rzeczonej sprawie takie podporządkowanie się wytycznym Sądu przez organy administracji miało miejsce, bowiem w stosunku do decyzji, od wydania których upłynął okres 5 lat stwierdzono jedynie ich wydanie z naruszeniem prawa tj. w odniesieniu do decyzji z dnia: [...] orzekającej o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną od dnia 4 listopada 2008r. i przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2008r. oraz z dnia [...] orzekającej o utracie przez nią prawa do zasiłku od dnia 12 listopada 2009r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Nadto w skarżonej decyzji wyjaśniono stronie zarówno przyczyny, które spowodowały wszczęcie postępowania wznowieniowego, jak również wyjaśniono podstawę podjętego rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny w tej sprawie jest bezsporny, a jedynie skarżąca z czynionych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych wyciąga inne wnioski, twierdząc, że o wszelkich okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku dla bezrobotnych informowała organy, czemu przeczą zebrane dowody. I tak w momencie pierwotnej rejestracji w PUP w dniu 4 listopada 2008 r. w dokumencie pt. Informacja dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" zawarta była informacja (w pkt 8 części II), że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 6 poz. 93, ze zm) o powierzchni użytków rolnych powyżej 2 ha przeliczeniowych lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym, o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ka przeliczeniowe, co odpowiada treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 149, zez m) dalej: ustawa o promocji zatrudnienia, jak również skarżąca uprzedzona o odpowiedzialności karnej na karcie rejestracyjnej bezrobotnego w części C w pkt 6 potwierdziła, że nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub stanowiącym dział specjalny produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych. Na podstawie takich oświadczeń została zarejestrowana jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie w efekcie otrzymania publicznych środków na podjęcie działalności gospodarczej w dniu [...] października 2010r. strona skarżąca decyzją Starosty z dnia [...] utraciła status osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010 r. z powodu środków na podjęcie działalności gospodarczej. Następnie po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 17 stycznia 2012r. ponowiła zgłoszenie rejestracji w PUP i została uznana za osobę bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
W następnej kolejności w dniu 8 października 2012 r. strona do PUP złożyła pismo, w którym poinformowała, że od 2 listopada 2008r. podlega do ubezpieczenia społecznego jako domownik w gospodarstwie rolnym powyżej 2 ha przeliczeniowych. Przedłożyła decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] z której wynika, że podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach: od 2 listopada 2008r. - 31 grudnia 2008r.; od 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010r.; od 4 września 2010r. - 17 października 2010r. oraz od 15 grudnia 2011r. Po powzięciu tych informacji organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 12 listopada 2009r. wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 5 Kpa uznając, że pojawiły się nowe okoliczności faktyczne w postaci informacji o podleganiu ubezpieczeniu z innego tytułu tj. z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników. W efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ odwoławczy skarżoną decyzją z [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], mocą której uchylono decyzję z dnia [...] o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej od dnia 13 października 2010r. jednocześnie orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia 12 października 2009r. Jako podstawę prawną wskazano art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 9 ust. 1 pkt 4 lit. a oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia.
Przystępując do rozstrzygnięcia rzeczonej sprawy wyjaśnić pozostaje, że decyzja organu odwoławczego wydana została w wyniku nadzwyczajnego trybu postępowania, jakim jest wznowienie postępowania. Dlatego też charakter i zakres wydanych w tym trybie decyzji administracyjnych reguluje specyfika tego postępowania, przy czym z uwagi na szczególny charakter tej instytucji procesowej reguły dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego winny być stosowane w sposób ścisły, gdyż instytucja ta stanowi wyraz kompromisu pomiędzy zasadą trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. czyli ochroną praw nabytych przez stronę a zasadą legalizmu czyli ochroną porządku prawnego w ogóle wyrażoną w art. 6 i 7 k.p.a.
Przesłanki wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia mają charakter zamknięty i zostały enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a., przy czym w tej sprawie organy jako podstawę uchylenia wcześniejszej decyzji wskazały art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dni wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję.
W przypadku wskazania jako podstawy wznowienia ww. przesłanki muszą zostać spełnione łącznie trzy warunki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy są nowe, drugi warunek to istnienie tych nowych okoliczności faktycznych, bądź nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś ostatnim warunkiem jest okoliczność, iż nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z 17 grudnia 1997r. sygn. akt II SA 77/97, niepubl., wyrok NSA z 8 września 1989r. sygn. II SA 390/89, OSP 1991, z 6, poz. 140). Brak spełnienia któregokolwiek z wyżej wskazanych warunków skutkuje brakiem podstaw do wszczęcia postępowania w tym trybie i weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej.
W niniejszej sprawie wskazane przesłanki zostały spełnione. Wbrew twierdzeniu strony organy orzekając o uznaniu jej za osobę posiadającą status osoby bezrobotnej (decyzją z dnia [...]) nie miały wiedzy, że skarżąca jak sama podała podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik od dnia 2 listopada 2008r., co znalazło swoje odzwierciedlenie w decyzji Prezesa KRUS z dnia [...]. Wiedzę taką powzięły dopiero w dniu 8 października 2012 r., kiedy to skarżąca poinformowała o tym fakcie organ I instancji. Spełniona została również druga przesłanka tj. nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody istniały w dniu orzekania przez organ w tym przedmiocie. W tym zakresie skarżąca podnosi, że taki dowód nie istniał w dniu wydania decyzji (z [...]) o utracie statusu bezrobotnej z uwagi na otrzymanie środków na podjęcie działalności gospodarczej od dnia 13 października 2010r., gdyż decyzja Prezesa KRUS została wydana dopiero w dniu [...].
W tym zakresie pozostaje wyjaśnić stronie, że to nie data i fakt wydania decyzji przez organ emerytalno-rentowy miały rozstrzygające znaczenie w kwestii istnienia okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dacie orzekania przez organ I instancji nieznanych organowi, bowiem wprawdzie decyzja Prezesa KRUS została wydana dopiero w dniu [...], jednakże potwierdzała ona okoliczności istniejące wcześniej, gdyż wskazuje okresy, w których skarżąca z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników podlegała jako domownik ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z decyzji tej wynika niezbicie, że takiemu ubezpieczeniu społecznemu rolników podlegała m.in. od 2 listopada 2008r. - 31 grudnia 2008r.; od 12 listopada 2009r. - 22 sierpnia 2010r.; od 4 września 2010r. - 17 października 2010r. oraz od dnia 15 grudnia 2011r. Zatem to w tych wskazanych okresach ziściły się warunki podlegania przez stronę ubezpieczeniu społecznemu rolników i o okoliczności tej PUP w dacie wydawania decyzji o utracie statusu bezrobotnej z dniem 13 października 2010r. nie miał wiedzy. Skoro skarżąca m.in. od 12 listopada 2009 r. do 22 sierpnia 2010 r. podlegała ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu stałej pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym małżonka o powierzchni użytków rolnych 12,6592 ha przeliczeniowych, to nie mogła tym samym zachować statusu osoby bezrobotnej w tym czasie.
Poza tym, jak słusznie wskazał Wojewoda, że decyzja Prezesa KRUS z [...] ma charakter decyzji deklaratoryjnej, czyli potwierdzającej jedynie istnienie określonego uprawnienia lub obowiązku, który zaistniał z mocy samego prawa w sytuacji spełnienia się przesłanek określonych ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z tej też przyczyny decyzja o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników, może być decyzją określającą uprawnienia lub obowiązki z mocą wsteczną. Skoro decyzja Prezesa KRUS wskazuje wsteczne okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, to oznacza to, że w tych okresach skarżąca spełniała warunki do objęcia tym ubezpieczeniem. Nie mogła zatem jednocześnie być zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP z uwagi na zapis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia. Także trzeci warunek niezbędny do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. spełniony został w tej sprawie, gdyż nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że nowe okoliczności faktyczne o podleganiu skarżącej innemu ubezpieczeniu - ubezpieczeniu społecznemu rolników nie były znane organowi, skoro ze składanych podczas rejestracji w PUP oświadczeń w dniu 4 listopada 2008r., tak na karcie rejestracji bezrobotnego, jak i na oświadczeniu skarżąca potwierdzała, że nie jest właścicielem lub posiadaczem samoistnym lub zależnym nieruchomości rolnej o powierzchni użytków przekraczającej 2ha przeliczeniowe lub nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym, natomiast z decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] wynika, że jako domownik takiemu ubezpieczeniu właśnie podlegała.
Prawidłowo także organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie należało orzec o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia 12 listopada 2009r. bez określenia dany końcowej, od której status osoby bezrobotnej skarżąca znów by posiadała, skoro decyzja Prezesa KRUS potwierdzała jedynie określone przedziału czasu, w których podlegała innemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym, bowiem sytuacja taka nie zostały przewidziane w ustawie o promocji zatrudnienia. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazane zostały wymogi określające spełnienie warunków do uznania osoby za osobę bezrobotną, przy czym są to zarówno przesłanki o charakterze pozytywnym, jak i o charakterze negatywnym. Wystąpienie tylko łącznie wskazanych wyżej przesłanek uprawnia do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Do utraty zaś tego statusu wystarczy jedynie niespełnienie jednej z wymienionych przesłanek. Organ w takiej sytuacji nie posiada luzu decyzyjnego, gdyż charakter decyzji o utracie statusu bezrobotnego ma charakter związany, co oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki stanowiącej przeszkodę do uzyskania bądź utrzymania statusu osoby bezrobotnej organ ma obowiązek podjąć decyzję o utracie statusu bezrobotnego. Zatem utrata statusu bezrobotnego następuje z chwilą zaistnienia przesłanki skutkującej pozbawienie takiego statusu, a nie z chwilą, kiedy organ powziął o takiej przesłance wiedzę. Prawidłowo podniósł Wojewoda, że decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny, gdyż stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocy prawa, a więc ex tunc.
Nadto pozostaje wyjaśnić, że stosownie do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, zaś po myśli ust. 4c tego przepisu w przypadku pozbawienia statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy na wskazany okres ponowne nabycie statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, po upływie tego okresu, przy spełnieniu warunków zawartych w ustawie do ich nabycia. Jak zatem wynika z treści przytoczonego przepisu po utracie statusu osoby bezrobotnej ponowne jego nabycie może nastąpić tylko w sytuacji ponownej rejestracji, a w odniesieniu do poszukującego pracy także po upływie tego okresu. Nie następuje w przypadku utraty statusu bezrobotnej automatyczne odzyskanie statusu, w wyniku zaistnienia okoliczności spełnienia przez osobę ponownie wszystkich przesłanek do uznania za osobę bezrobotną. W takiej sytuacji niezbędne jest ponowne zarejestrowanie skarżącej w urzędzie pracy. Wobec powyższego nie sposób uznać, jak oczekuje strona, aby w pozostałych okresach, gdy nie była objęta ubezpieczeniem z innego tytułu - ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym z tytułu pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe mogła zachować status osoby bezrobotnej bez ponownej rejestracji.
Na marginesie pozostaje również podnieść, że w tej sprawie nie zachodziła okoliczność, że nastąpiło pozbawienie statusu bezrobotnego z określeniem końcowej daty tego pozbawienia, gdzie po jej upływie status bezrobotnego uzyskuje się bez konieczności ponownej rejestracji, gdyż przypadek taki uregulowany został w art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i nie dotyczy on sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca. W odniesieniu do tej konkretnej sytuacji ustawodawca wprost zapisał odzyskanie statusu osoby bezrobotnej bez potrzeby dokonywania ponownej rejestracji, co jedynie potwierdza samą regułę, iż co do zasady w każdym innym przypadku po utracie statusu bezrobotnego należy dokonać ponownej rejestracji aby status taki uzyskać.
W tym stanie sprawy nie mogły odnieść skutku twierdzenia strony skarżącej, że w odniesieniu do jej sytuacji organy winny orzec o posiadaniu przez nią statusu osoby bezrobotnej w okresach, kiedy nie podlegała ubezpieczeniu z innego tytułu.
Reasumując, wskazać pozostaje, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące instytucji wznowienia postępowania, jak również dokonały w sposób prawidłowy oceny merytorycznej w zakresie utraty statusu osoby bezrobotnej i na zasadzie art. 151 §1 pkt 2 k.p.a. orzekły merytorycznie utracie statusu z dniem 12 listopada 2010 r., gdy od tej daty m.in. podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu jako domownik.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło