II SA/Ol 1110/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W dniu 25 marca 2015 r. A. R. złożył do Wójta Gminy A wniosek o przyznanie mu 800 zł na czynsz za miesiąc marzec 2015r. Pismem z dnia 27 marca 2015r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A, powołując art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, przekazał powyższy wniosek, wraz z innymi czterema, według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. Podał, że wnioskodawca z dniem 21 maja 2011 r. został wymeldowany z lokalu znajdującego się pod adresem A i nie przebywa w lokalu, z którego został wymeldowany, nie prowadzi tam gospodarstwa domowego. Organ wskazał, że wnioskodawca mieszka w A przy ul. A. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza A (dalej: organ I instancji), odmówił przyznania skarżącemu 800 zł na czynsz za miesiąc marzec. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 106 ust. 4, art. 6 pkt 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2015 r. poz. 163) zwanej dalej: u.p.s., w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że A. R. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo ze względu na stan zdrowia, otrzymuje rentę w wysokości 623,59 zł. Dochód ten w kwocie 623,59 zł przekracza kryterium dochodowe, wynoszące w przypadku osoby samotnie gospodarującej 542 zł., dlatego też należało odmówić przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Organ rozważał również możliwość przyznania pomocy w trybie art. 41 wymienionej wyżej ustawy, jednak w tym przypadku stwierdził, że nie występuje nadzwyczajna potrzeba bytowa. Wyszczególniona została również wielkość posiadanych środków finansowych i ilość świadczeń przyznawanych przez ośrodek pomocy społecznej. Wnioskodawca potwierdził odbiór powyższej decyzji w dniu 28 kwietnia 2015r., wskazując jako swój adres – A, ul. A. Następnie w dniu 4 maja 2015r. A. R. wniósł odwołanie od tej decyzji, wyrażając swoje niezadowolenie z powodu odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Podniósł, że nie zgadza się z tym, że aby otrzymać pomoc, to najpierw muszą być dostarczone rachunki, noclegownia jest czasowym miejscem do przebywania, a skarżący chce zamieszkiwać w lokalu na stałe. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji. Podkreślono, że kryterium dochodowe zostało przekroczone, natomiast w sprawie trudno jest dopatrzeć się szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia pomimo przekroczenia tego kryterium. Znaczenie ma również to, że skarżącemu zaproponowano pomoc w postaci mieszkania chronionego, odzieży z PCK i posiłków, z pomocy tej jednak A. R. nie chciał skorzystać. Na tę decyzję A. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wyrażając swe niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia Kolegium, rozstrzygnięcia podobnego do wcześniejszych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.". Nadto zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję nie stwierdził takich wad czy uchybień w prowadzonym postępowaniu, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 25 marca 2015r., stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 163), dalej też jako: "u.p.s.". Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 5 tej ustawy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy. Dlatego art. 101 ust. 1 u.p.s. stanowi, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji miejsca zamieszkania, definicji takiej nie zawiera także kodeks postępowania administracyjnego, do którego stosowania w sprawach nieuregulowanych odsyła art. 133 u.p.s.. Wyjaśnienia znaczenia tego pojęcia należy poszukiwać w kodeksie cywilnym, zawierającym podstawowe unormowania prawa prywatnego. Stosownie do art. 25 k.c., miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Za miejsce zamieszkania, zgodnie z tym przepisem, uznaje się adres, pod którym osoba faktycznie przebywa i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe. Zatem właściwym do rozpoznania wniosku w pierwszej instancji był organ gminy, w którego obszarze właściwości skarżący w dacie zgłoszenia i rozpatrzenia wniosku rzeczywiście zamieszkiwał. Pracownik socjalny MOPS w A, pod opieką którego strona dotychczas pozostawała, ustalił, że beneficjent zamieszkuje pod przy ul. A w A, jednak do lokalu tego nie wpuszcza pracowników socjalnych i nie podejmuje korespondencji. Skarżący, mimo, że oświadczył pracownikowi MOPS, iż "nigdzie nie mieszka według ostatniej wersji", jednocześnie podał jako swój adres ul. A w A. Skoro jednak skarżący wskazał jako swój adres zamieszkania A (także przy odbiorze decyzji organu I instancji), to nie powinno budzić wątpliwości, że organ ten był do końca właściwym do załatwienia jego wniosku. Zauważyć należy, że skarżący sam własnoręcznie potwierdził miejsce zamieszkania w A. Dopiero w odwołaniu skarżący podał adres w B, by na rozprawie w Sądzie stwierdzić, że przebywa w A, a do B jeździ wtedy, gdy ma pieniądze. W tych okolicznościach prawidłowo czynności wyjaśniające i decyzja w I instancji podjęte zostały przez pracowników socjalnych MOPS w A. Oceniając spełnienie przesłanek do przyznania wnioskowanej pomocy, Sąd w pełni podziela w tym względzie stanowisko organów orzekających. Ustawodawca bowiem precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 u.p.s. przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł (na dzień orzekania w sprawie przez organy administracji) - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W świetle przytoczonych unormowań świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany". Bez wątpienia zaspokojenie potrzeb związanych z zapewnieniem możliwości uiszczania opłat za mieszkanie, przynajmniej co do zasady, można zaliczyć do potrzeb niezbędnych. W sytuacji gdy dana osoba nie ma praktycznej możliwości uiszczania kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, wówczas może skutecznie wnosić o przyznanie jej zasiłku na ten cel. Ustawodawca wprowadził jednak warunek spełnienia kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Renta otrzymywana przez skarżącego jest bardzo niska, gdyż wynosi 632,59 zł, jednak przekracza ona w sposób zdecydowany wysokość kryterium dochodowego określonego przez ustawodawcę. Dlatego też nie było podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu prawidłowo postąpiły organy administracji rozpoznając wniosek skarżącego pod kątem możliwości przyznania jemu zasiłku specjalnego, gdyż nie wystąpiła nadzwyczajna potrzeba bytowa warunkująca przyznanie takiego zasiłku. Nadto uwzględnienie możliwości finansowych organu I instancji w zestawieniu z potrzebami osób występujących o przyznanie zasiłku celowego nie uprawnia do przyjęcia za zasadne, że zapewnienie zupełnie niesprecyzowanych potrzeb mieszkaniowych skarżącego powinno skutkować uznaniem, że żądane świadczenie powinno być przyznane. Ujmując powyższe należy stwierdzić, że wniosek skarżącego, tj. żądanie przyznania zasiłku celowego w wysokości 800 zł na opłacenie czynszu nie ma uzasadnionych podstaw z racjonalnego punktu widzenia. Po pierwsze wynajęcie mieszkania w takich miejscowościach jak A, czy tym bardziej B nie wymaga uiszczania w każdym miesiącu kwoty 800 tytułem czynszu. Po wtóre wniosek skarżącego można uznać za całkowicie abstrakcyjny, gdyż nie wskazał on żadnego mieszkania, które wynajmuje lub nawet chce wynająć w przyszłości, za które zobowiązany byłby do uiszczania czynszu w wysokości 800 zł. Twierdzenia skarżącego przedstawione na rozprawie w Sądzie jednoznacznie przekonują o tym, że nie wynajmuje on żadnego mieszkania, że przebywa w Domu Dziennego Pobytu w A i nie uiszcza on żadnych opłat za żadne mieszkanie, w tym za to znajdujące się w A przy ul. A, za które wszelkie opłaty ponosi siostra skarżącego. Odnosząc się do żądania skarżące w sposób najprostszy, stwierdzić należy, że żąda on 800 zł na czynsz za miesiąc marzec 2015 r., pomimo tego, że do dnia rozprawy czyli do 8 grudnia 2015 r. nie musiał uiszczać czynszu, ponieważ żadnego mieszkania nie wynajmował. W tej sytuacji podzielić należy stanowisko organów administracji, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego. Niezależnie jednak od tego stwierdzić trzeba, że zasiłek celowy na opłacenie czynszu w marcu 2015 r. nie mógł mu być przyznany, gdyż ani w marcu 2015 r., ani w miesiącach późniejszych, skarżący nie uiszczał żadnego czynszu. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.