II SA/Ol 1115/14

Dnia 27 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 roku sprawy ze skargi F. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego – wznowienia postępowania - oddala skargę. Decyzją z dnia 15 lutego 2008 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. odmówił F.M. zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - na dziecko Z.M. W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie zostało przekroczone kryterium dochodowe, określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.), gdyż dochód miesięczny na osobę w rodzinie wyniósł 513,65 zł. Organ podniósł, że przy ustalaniu dochodu uwzględnił prawidłowo wystawione zaświadczenie z Urzędu Gminy w R. o wielkości gospodarstwa, tj. 0,08 ha przeliczeniowego, a nie - jak podano we wcześniejszym zaświadczeniu – 0,7 ha przeliczeniowego oraz zaświadczenia o użytkowanym przez F.M. gospodarstwie rolnym o powierzchni 0,93 ha przeliczeniowych (od 06.05.2006 r. –o powierzchni 0,94 ha) i o posiadanym przez rodzinę gospodarstwie rolnym o powierzchni 0,53 ha przeliczeniowych. Przy wyliczaniu dochodu organ uwzględnił także dochody netto M.M. i F.M., podane w zaświadczeniach z Urzędu Skarbowego. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 9 kwietnia 2008 r., utrzymało w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że prawidłowo organ pierwszej instancji ustalił, że powierzchnia gospodarstwa rolnego pozostającego w posiadaniu rodziny wnioskodawczyni wynosiła 1,55 ha przeliczeniowych, a także prawidłowo wyliczył dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę. Kolegium wyjaśniło ponadto, że stosownie do art. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym, grunty o powierzchni 2,12 ha fizycznego nie straciły charakteru gruntów rolnych. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 315/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę F.M. na powyższą decyzję Kolegium. Następnie, F.M. zwróciła się o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia 28 stycznia 2008 r. w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego za 2008 r. Podniosła, że organ nie pomniejszył jej dochodu o kwotę czynszu dzierżawnego z tytułu dzierżawy z Lasów Państwowych. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. organ pierwszej decyzją z dnia 13 czerwca 2012 r. odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia 28 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu Kierownik GOPS stwierdził, że w sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że zachodzą w sprawie przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, powoływanej dalej również jako K.p.a.). Wyjaśnił, że pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2012 r. nie spełnia przesłanki zawartej w powołanym przepisie, gdyż nie jest nowym dowodem istniejącym w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Po rozpoznania odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 6 września 2012 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumentację tego organu, że dowody powstałe po dacie wydania decyzji ostatecznej nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1147/12, oddalił skargę F.M. na powyższą decyzję. Następnie, wnioskiem z dnia 4 czerwca 2014 r. strona wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika GOPS z dnia 28 stycznia 2008 r., wskazując, że nowym dowodem nieznanym temu organowi w dniu wydawania przedmiotowej decyzji była decyzja Starosty D. z dnia 23 listopada 2006 r., którą udzielono stronie wsparcia na zalesianie. Z decyzji tej wynika, że grunt o pow. 2,12 ha został zalesiony i nie był gruntem rolnym, jak to podano w zaświadczeniu Urzędu Gminy R. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z dnia 28 stycznia 2008 r. Decyzją z dnia 26 czerwca 2014 r. Kierownik GOPS w R. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 28 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dacie wydawania kwestionowanej decyzji dysponował wiedzą o zalesieniu gruntu, o którym mowa w decyzji Starosty D. z dnia 23 listopada 2006 r. Okoliczność tę podała bowiem wnioskodawczyni w piśmie z dnia 18 stycznia 2008 r. W tej sytuacji brak było podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W złożonym odwołaniu F.M. podniosła, że treść zaświadczenia Wójta Gminy R. była sprzeczna z treścią decyzji o zalesieniu. Zalesiony grunt nie był bowiem już gruntem rolnym. Zarzuciła, że ta okoliczność nie została wyjaśniona przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia 2 września 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja Starosty D. z dnia 23 listopada 2006 r. w sprawie uproszczonego planu urządzenia lasu na działce nr "[...]" nie stanowiła istotnego dowodu w sprawie dotyczącej uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych. Kolegium wywiodło z art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w brzmieniu na dzień 28 stycznia 2008 r. oraz art. 23 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z § 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2005 r., nr 105, poz. 881), że w postępowaniu w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych organ związany jest ustaleniami wynikającymi z zaświadczenia właściwego organu gminy lub nakazu płatniczego o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zaznaczyło, że kwestionowanie danych wskazanych w tym zaświadczeniu możliwe jest wyłącznie w trybie postępowania o wydanie zaświadczenia. W konsekwencji powyższego nie można było przyjąć, że decyzja Starosty D. była istotnym w sprawie dowodem. Kolegium stwierdziło ponadto, że ten dokument nie był także nowym, nieznanym wcześniej organowi pierwszej instancji dowodem. O okoliczności rozpoczęcia zalesiania przedmiotowego gruntu organ pierwszej instancji wiedział już w dniu wydawania decyzji z 28 stycznia 2008 r., gdyż ta okoliczność była podnoszona przez stronę m.in. w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 18 stycznia 2008 r. Dodatkowo Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach - w brzmieniu na dzień 28 stycznia 2008 r., dopiero po wydaniu decyzji o przekwalifikowaniu z urzędu gruntu rolnego na leśny, co ma miejsce po dokonaniu przez starostę właściwego ze względu na położenie gruntu objętego zalesieniem oceny udatności upraw w czwartym lub piątym roku od zalesienia gruntu rolnego, grunt rolny staje się gruntem leśnym, a nie już z momentem rozpoczęcia prac związanych z zalesianiem gruntu. W złożonej skardze F.M. podniosła, że jej mąż jest właścicielem gruntu rolnego o łącznej powierzchni 0,3408 ha przeliczeniowego, zatem nie można mówić o dochodzie z gospodarstwa rolnego. Zgodnie bowiem z przepisami ustawy o podatku rolnym grunt rolny poniżej 1 ha przeliczeniowego nie stanowi gospodarstwa rolnego. Ona jest właścicielką łącznie 1,2041 ha przeliczeniowych. W konsekwencji powyższego dochód rodziny z gospodarstwa rolnego wynosi 2.742,93 zł, a nie jak przyjął to organ pierwszej instancji- 3.667,58 zł. Zdaniem skarżącej przepisy ustawy o podatku rolnym stanowią nową okoliczność, która nie była znana organowi wydającemu decyzję w sprawie odmowy przyznania spornego świadczenia, mimo że obowiązywały w tej dacie. Skarżąca stwierdziła, że zgodnie z zaświadczeniem Wójta Gminy R. jej mąż powinien być uznany za właściciela gospodarstwa o pow. 0,07 a nie 0.08 ha przeliczeniowych. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 2 września 2014 r., którą Kolegium utrzymało w mocy wydana po wznowieniu postępowania decyzję organu pierwszej instancji z dnia 26 czerwca 2014 r., odmawiającą uchylenia decyzji Kierownika GOPS w R. z dnia 28 stycznia 2008 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Przypomnienia wymaga, że wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji jest jednym z trybów wzruszenia decyzji ostatecznych, obok postępowania o stwierdzenie nieważności oraz postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji dotkniętej wadami niekwalifikowanymi lub decyzji prawidłowej. Przedmiotem tego postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to nie stanowi kolejnej "trzeciej instancji", w której bada się sprawę ponownie w jej całokształcie. Kontrolę tę wyznaczają bowiem określone przepisami przesłanki, wystąpienie których otwiera dopiero możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Oznacza to, że korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w przypadkach i na zasadach określonych w K.p.a. Ustawodawca w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. wymienił istotne wady postępowania, których wystąpienie obliguje organ do wznowienia postępowania w celu sprawdzenia czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, skarżąca, wnosząc o wznowienie postępowania, powołała się na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyjście na jaw nowych istotnych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Dokonując wykładni tego przepisu należy stwierdzić, że wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech warunków. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, zatem nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. W toku wznowionego postępowania organ jest zatem obowiązany ustalić czy podana nowa okoliczność faktyczna występowała w chwili wydania decyzji ostatecznej. Nadto nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, czyli mieć wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Chodzi zatem o taką okoliczność faktyczną, która mogłaby mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 429/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 2510/05). Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli zatem okoliczności faktyczne powstały po wydaniu decyzji, to stanowią one podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, a nie wznowienia postępowania. Trzecią przesłanką jest brak wiedzy organu, który wydał decyzję o nowych okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach. Dodać należy, że dla wystąpienia tej przesłanki nie ma znaczenia zmiana dokonanej przez organ oceny, zmiana poglądów co do wartości i mocy dowodowej określonych dowodów. Odmienna ocena dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji i był znany organowi wydającemu decyzję, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania. Przez pojęcia "nowych okoliczności faktycznych" lub "nowych dowodów" należy więc rozumieć takie okoliczności lub dowody, które zostały nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a ponadto istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. W ocenie skarżącej, taką nową okolicznością, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. była decyzja Starosty D. z dnia 23 listopada 2006 r., którą zatwierdzono na okres od 1 stycznia 2006 r. do 31 grudnia 2016 r. uproszczony plan urządzenia lasu należącego do indywidualnych właścicieli i wspólnot gruntowych wsi: "[...]". Decyzją tą objęta bowiem została również działka nr "[...]"o pow. 2,12 ha. Skarżąca wywiodła z powyższego, że grunt ten był w dacie wydania decyzji przez Kierownika GOPS lasem, a nie gruntem rolnym. Prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że decyzja ta nie stanowi nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, nieznanego organowi orzekającemu, wobec czego nie było podstaw do wznowienia postępowania zakończonego sporną decyzją o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Okoliczności dotyczące zalesienia gruntu były bowiem już przedmiotem oceny organów obu instancji w postępowaniu zwyczajnym, zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 kwietnia 2008 r., a także tut. Sądu, który oddalił skargę strony złożoną na powyższą decyzję. Zauważyć należy, że wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych znanych organowi w dniu wydania decyzji jest rażącym naruszeniem prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt SA/Kr 737/97). Odnosząc się natomiast do wywodów skargi wyjaśnić należy, że przepisy obowiązującego prawa nie stanowią ani nowej okoliczności faktycznej, ani nowego dowodu. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "okoliczności faktycznych", należy zatem rozumieć je w znaczeniu języka potocznego jako zdarzenia, fakty lub wydarzenia zaistniałe w sensie fizycznym. "Okoliczność faktyczna" to okoliczność dotycząca stanu faktycznego sprawy, a zatem zdarzenie niezależne od treści przepisów prawa ani tym bardziej od wykładni prawa. "Okolicznością faktyczną" nie mogą być zatem przepisy prawa czy ich wykładnią. Treść przepisów prawa nie stanowi też nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Uwzględniając powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.