II SA/Ol 1118/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 23 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka masy upadłości Spółki A w upadłości likwidacyjnej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Spółki A w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie kosztów za przeprowadzone badanie sprawdzające automatu do gier o niskich wygranych postanawia odmówić częściowego zwolnienia Syndyka masy upadłości Spółki A w upadłości likwidacyjnej od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", Syndyk masy upadłości Spółki A w upadłości likwidacyjnej wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, obejmujące – zgodnie z uzasadnieniem wniosku – zwolnienie od opłat sądowych w całości. Stwierdził, iż w masie upadłości Spółki nie ma środków pozwalających na ich poniesienie. Wskazał, iż Spółka znajduje się w stanie upadłości od dnia "[...]". Koszty postępowania upadłościowego były finansowane dotychczas z dochodów z umów dzierżawy, jednakże z uwagi na brak wywiązywania się przez dzierżawcę z obowiązków wynikających z umów ("[...]"), umowy te nie zostały przedłużone i wygasły z końcem "[...]". W konsekwencji, utracono źródło finansowania tych kosztów, a zaległości podatkowe wygenerowane przez dzierżawcę osiągnęły kwotę "[...]" plus odsetki. Wprawdzie udało się zmniejszyć stratę bilansową, jednak i tak na koniec 2013 r. wyniosła ona "[...]". Syndyk wystąpił z powództwem o zapłatę przeciwko dzierżawcy jednak na razie, poza uzyskaniem zwolnienia od kosztów sądowych, sprawie nie nadano biegu. W związku z utratą źródeł finansowania postępowania upadłościowego środki masy upadłości ulegają systematycznemu zmniejszeniu i wynoszą obecnie zaledwie "[...]" ("[...]" w kasie oraz "[...]" na rachunkach bankowych). Syndyk nie prowadzi i nigdy nie prowadził działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Wydzierżawił natomiast zorganizowaną część przedsiębiorstwa oraz sprzęt komputerowy, lecz jak już wskazał umowy dzierżawy wygasły z końcem "[...]", a wydzierżawienie przedsiębiorstwa innemu podmiotowi nie jest możliwe "[...]". W związku z brakiem prowadzenia działalności gospodarczej, wygaśnięciem umów dzierżawy oraz trudnościami w sprzedaży składników masy upadłości, Syndyk nie uzyskuje zatem przychodów. Syndykowi nie udało się jeszcze, pomimo intensywnych starań zlikwidować masy upadłości – sprzedać cały majątek upadłego i pozyskać w ten sposób środki finansowe. Trzykrotne próby sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, podobnie jak wielokrotne próby sprzedaży poszczególnych nieruchomości, nie odniosły rezultatu. Syndyk kontynuuje działania w tym kierunku, jednakże do czasu zlikwidowania składników masy upadłości nie może liczyć na przychody. Jednocześnie uzyskanie środków z tytułu sprzedaży majątku wymaga poniesienia kosztów, m.in. na znaczki pocztowe, ogłoszenia prasowe, utrzymanie biura, wynagrodzenia pracowników, itp. Bez tego kontynuowanie postępowania upadłościowego nie jest możliwe, co więcej brak środków na prowadzenie tego postępowania stanowi przesłankę do jego umorzenia. Powyższe oznacza, że choć kwota "[...]" wystarczy na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie, to nie może być przeznaczona na ten cel bez uszczerbku dla postępowania upadłościowego. Ponadto, w ciągu ostatnich "[...]" Syndyk wniósł ponad "[...]" wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawach, w których łączna wysokość wpisów przekracza "[...]", a zatem znacznie przekracza również środki masy upadłości. Syndyk ponosi miesięczne koszty postępowania w wysokości ok. "[...]", na które składają się: podatki od nieruchomości – "[...]", czynsze najmu lokali – "[...]", energia – "[...]", telefony – "[...]", usługa księgowa – "[...]", koszty opłat bankowych i pocztowych – ok. "[...]", wynagrodzenie zleceniobiorców – "[...]", delegacje pracowników – ok. "[...]", ZUS od działalności syndyka – "[...]" oraz opłaty skarbowe – ok. "[...]". Z powodu braku środków Syndyk nie pokrywa wszystkich bieżących kosztów. Zaległości w płatnościach dotyczą: podatku od nieruchomości – "[...]" (za okres "[...]"), czynszów najmu lokali – "[...]" (za okres "[...]"), usługi księgowej – "[...]", wynagrodzenia zleceniobiorców – "[...]", składek ZUS od działalności syndyka – "[...]" (za okres "[...]"). Wskazano, iż chociaż w skład masy upadłości nadal wchodzą trzy nieruchomości, to (abstrahując od trudności w ich sprzedaży) są one obciążone hipotekami, w związku z czym środki uzyskane w przyszłości z ich sprzedaży zostaną obligatoryjnie rozdysponowane głównie na zaspokojenie wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie. Dodano, iż obecnie Syndyk uczestniczy w "[...]" postępowaniach "[...]" dotyczących majątku upadłego, przy czym dopiero od "[...]" składa wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych – wcześniej nie zachodziła taka konieczność i wpisy były uiszczane. Jednocześnie Syndyk nie może odstąpić od zaskarżania aktów, które w jego ocenie zostały wydane z naruszeniem prawa, ponieważ jest zobowiązany do należytej ochrony interesów upadłego. Jak wynika z oświadczenia o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi "[...]", wartość środków trwałych (wg bilansu za ostatni rok) – "[...]", ostatni rok obrotowy przyniósł stratę w wysokości "[...]", zaś stan dwóch rachunków bankowych wyniósł łącznie "[...]". W rubryce nr 10 wykazane zostały: działka zabudowana w A., działka niezabudowana w B. oraz działka zabudowana w C. Do wniosku załączono kserokopie: sprawozdania finansowego za 2013 r. (k. 21-28), aktualizacji opisu i oszacowania wartości przedsiębiorstwa (k. 29), wyciągów z rachunków bankowych (k. 30-34), raportów kasowych (k. 35-37), pozwu o zapłatę (k. 38-45) oraz wydruków z ksiąg wieczystych (k. 46-64). Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter uznaniowy, a ponadto, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, nawet przy zachowaniu zasad należytej staranności, było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy wniosek Syndyka nie zasługuje na uwzględnienie. Syndyk nie wykazał bowiem zasadności tego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W tym zakresie podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wyrażone w uzasadnieniu postanowień z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", który w podobnych okolicznościach faktycznych odmówił częściowego zwolnienia Syndyka od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż w warunkach niniejszej sprawy zamiarem Syndyka było niewątpliwie wykazanie, że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pozyskanie środków pieniężnych na uiszczenie opłat sądowych. W tym celu przedstawiono m.in. wyciągi z rachunków bankowych Spółki i raporty kasowe, z których wynika, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku stan kasy wyniósł "[...]", natomiast saldo końcowe na rachunkach bankowych – łącznie "[...]" ("[...]" jeden z rachunków bankowych został zasilony kwotą "[...]"), oraz podniesiono, że w związku z brakiem prowadzenia działalności gospodarczej, wygaśnięciem umów dzierżawy oraz trudnościami w sprzedaży składników masy upadłości, Syndyk nie uzyskuje przychodów. Z przełożonych dokumentów wynika jednak, że na rachunku bankowym i w kasie pojawiają się okresowo pewne wpływy (np. k. 30-31 – wyciąg bankowy "[...]", k. 37 – raport kasowy "[...]"), zaś Syndyk w żaden sposób nie odniósł się do przedmiotowych wpływów i tytułów, z jakich pochodzą. Dodatkowo zauważyć należy, iż z przedmiotowych dokumentów nie wynika ponadto, aby za pośrednictwem kasy, czy też rachunków bankowych, regulowane były, wykazane przez Syndyka i składające się na koszty postępowania upadłościowego, wydatki miesięczne na energię i delegacje pracowników. Syndyk nie wskazał, aby z tego tytułu istniały jakiekolwiek zaległości, nie wskazał też w jaki sposób i z jakich źródeł regulowane są te należności. Powyższe nie pozwala stwierdzić natomiast, że Syndyk wiarygodnie wykazał, że jego rzeczywista sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie opłat sądowych w niniejszej sprawie, szczególnie, że z analizy przepływu środków na rachunkach bankowych i w kasie nie wynika, aby wydatki tego rodzaju co pokrywane w ostatnich miesiącach, przy wpływach powiększających dotychczas okresowo środki gromadzone na tych rachunkach, uniemożliwiały pokrycie przedmiotowych opłat oraz aby ich pokrycie wpłynęło w sposób istotny na przebieg postępowania upadłościowego, tym bardziej, że ich wysokość jest nieznaczna w porównaniu z deklarowanymi miesięcznymi kosztami postępowania upadłościowego – "[...]". Wbrew stanowisku Syndyka w niniejszej sprawie nie może mieć znaczenia to, że uiszczenie opłat sądowych, a na obecnym etapie postępowania sądowego – wpisu od skargi, zwiększy wydatki Syndyka z uszczerbkiem dla wydatków postępowania upadłościowego. Nie ma bowiem podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Obowiązek ten wynika zaś z art. 199 ppsa, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poza tym z art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) wynika, że w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszu masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem syndyk wniósł w rozpoznawanej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 431/12, oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 685/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach niniejszej sprawy, nie może również ujść uwadze, że wartość masy upadłości jest na tyle znacząca, iż mimo zgłaszanych trudności w sprzedaży nieruchomości i zabezpieczonych na nich wierzytelności Syndyk nadal prowadzi to postępowanie. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi "[...]", a wartość przedsiębiorstwa Spółki – "[...]". Wprawdzie według bilansu za rok 2013 firma poniosła stratę w wysokości "[...]", jednakże przychód Spółki za ten rok pozostał znaczący i wyniósł "[...]". Nie sposób też pominąć, że na koniec 31 grudnia 2013 r. Spółka dysponowała aktywami obrotowymi, w tym należnościami krótkoterminowymi na kwotę "[...]". Syndyk zaś nie wyjaśnił, czy należności te są wymagalne lub zostały już rozdysponowane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż Syndyk nie wykazał, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków niezbędnych na pokrycie opłat sądowych w niniejszej sprawie. Wprawdzie, jak podniósł, prowadzi on obecnie "[...]" spraw sądowych i zamierza prowadzić kolejne, lecz wskazać należy, iż w świetle ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, strona wszczynając wiele postępowań sądowych powinna liczyć się z tym, że będzie się to wiązało z obowiązkiem ponoszenia określonych wydatków, dlatego też powinna poczynić oszczędności, które pozwoliłyby jej na ich pokrycie we własnym zakresie. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt. I OZ 191/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.