II SA/Ol 1125/23

WyrokWSA w Olsztynie2024-01-10

Skład orzekający: Katarzyna Matczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania), jeśli podstawą uchylenia były zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a nie przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ podstawą uchylenia decyzji organu I instancji były zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego, a nie przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania jest konieczne, ale niewystarczające do wydania decyzji kasacyjnej; wymagane jest również wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę lub uzupełnić postępowanie dowodowe w trybie art. 136 k.p.a.
Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa została zobowiązana decyzją PINB do sporządzenia projektu architektoniczno-budowlanego parkingu z powodu istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu i naruszenia przepisów technicznych. WINB uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących istotnych odstąpień od projektu (art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego) w kontekście daty realizacji inwestycji oraz konieczność weryfikacji informacji o wydzieleniu ciągu pieszego. Skarżący (Z. S.) wniósł sprzeciw, zarzucając WINB naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. i innych przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r. i zasądził od WINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu Z. S. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu architektoniczno-budowlanego parkingu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 23 listopada 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (dalej jako: "Spółdzielnia") od decyzji z dnia 5 października 2023 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") nakładającej na Spółdzielnię obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egz. projektu architektoniczno- budowlanego parkingu dla samochodów osobowych usytuowanego na działce nr [...] wybudowanego z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 10.07.2002 r. projektu budowlanego budowy zatok postojowych dla samochodów osobowych i zmniejszenia szerokości parkingu w celu zapewnienia wymaganej odległości od wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz zapewnienia wymaganej szerokości dojazdu do miejsc postojowych na tym parkingu w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. W związku ze skargą jednego z mieszkańców budynku przy ul. [...] w [...] na uciążliwości: hałas i spaliny samochodów wycofujących się z parkingu i zawracających pod oknami jego mieszkania inspektor PINB w dniu 16.06.2023 r. przeprowadził kontrolę budowy i rozbudowy wspomnianego parkingu samochodów osobowych. W trakcie kontroli stwierdzono, że na działce nr [...] usytuowany jest parking dla samochodów osobowych mieszkańców wielorodzinnych budynków mieszkalnych nr [...] i nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na parkingu są 24 miejsca postojowe, 12 miejsc od strony budynku nr [...] i 12 miejsc od strony budynku nr [...]. Szerokość parkingu wynosi 11,20 m, długość wynosi 38 m. Odległość miejsc postojowych od budynku nr [...] wynosi 10,20-10,28 m a od budynku nr [...] wynosi 9,20-9,80 m. W związku z powyższym PINB postanowieniem z 5 maja 2023 r., działając na podstawie art. 49g ustawy Prawo budowlane, nałożył na użytkownika wieczystego działki nr [...] w [...], Spółdzielnię, obowiązek przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia tego postanowienia określonych dokumentów legalizacyjnych. Po rozpatrzeniu zażalenia Spółdzielni na ww. postanowienie organ II instancji uchylił przedmiotowe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że PINB nie wykazał aby w niniejszej sprawie doszło do rozbudowy przedmiotowego parkingu, w szczególności na czym miała polegać rozbudowa parkingu oraz jakie roboty budowlane wykonano. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji decyzją z 5 października 2023 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na Spółdzielnię obowiązek sporządzenia i przedstawienia 4 egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego parkingu dla samochodów osobowych usytuowanego na działce nr [...] wybudowanego z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 10.07.2002 r., projektu budowlanego budowy zatok postojowych dla samochodów osobowych i zmniejszenia szerokości parkingu w celu zapewnienia wymaganej odległości od wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...] oraz zapewnienia wymaganej szerokości dojazdu do miejsc postojowych na tym parkingu, w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji. W ocenie organu parking został wybudowany z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu, budowlanego i z naruszeniem wymaganej odległości od wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Na parkingu nie zapewniono wymaganej szerokości dojazdu do miejsc postojowych. Zdaniem PINB istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu spowodowane jest zwiększeniem szerokości parkingu z 9,5 m do 11,2 m, co stanowi zwiększenie szerokości o 17,89%. Odwołanie od tej decyzji złożyła Spółdzielnia, wnosząc o jej uchylenie. W treści wskazano, że wbrew twierdzeniom organu nie doszło do istotnego odstępstwa od projektu. Szerokość obiektu nie zmieniła się. Zakres inwestycji pozostał ten sam, nie wykracza ona poza projekt. Jedynym odstępstwem było brak wydzielenia chodnika do doprowadziło do parkowania pojazdów w tym miejscu. W kolejnym piśmie Spółdzielnia poinformowała, że w dniu 20.10.2023 r. dostosowała inwestycję do stanu zgodnego z projektem poprzez wydzielenie (z części parkingu) chodnika za pomocą znaków poziomych i pionowych. WINB w decyzji z 23 listopada 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. W motywach uzasadnienia podniesiono, że skoro w przedmiotowej sprawie roboty budowlane przy budowie parkingu zostały zakończone w 2003 r., to nie było podstaw do posiłkowania się, przy ocenie czy dokonane odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego jest istotne, przepisami art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. Badając kwestię istotności odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego organ winien wziąć pod uwagę w tym zakresie przepisy z daty realizacji inwestycji. W ocenie organu odwoławczego w tej sprawie należałoby przeprowadzić i zakończyć przedmiotowe postępowanie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w kontekście ewentualnych naruszeń przepisów techniczno-budowlanych (z okresu realizacji inwestycji). Wskazano również, że w ślad za odwołaniem od zaskarżonej decyzji organu I instancji skarżąca Spółdzielnia przesłała pismo informujące, że z części istniejącego parkingu wydzielono ciąg pieszy za pomocą znaków poziomych i pionowych. W tej sytuacji należałoby zweryfikować te informacje. W sprzeciwie wywiedzionym do tut. Sądu na decyzję WINB z 23 listopada 2023 r. skarżący wniósł o: jej uchylenie w całości; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych materiałów: wydruku dokumentacji fotograficznej (4 zdjęcia), celem wykazania, że rzekomo wydzielony z części parkingu w dniu 20 października 2023 r. ciąg pieszy w rzeczywistości stanowi fikcję wykreowaną na potrzeby niniejszego postępowania, braku oddzielenia rzekomego ciągu pieszego krawężnikiem; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi od dnia prawomocności orzeczenia do dnia zapłaty. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez jego zastosowanie, podczas, gdy decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy, co skutkować powinno wydaniem decyzji na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niepełny, co skutkowało przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, podczas gdy decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w sprawie został zgromadzony cały materiał dowodowy i organ II instancji mógł wydać decyzję co do istoty sprawy; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci niezastosowania art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, poprzez uznanie, że odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, których dopuszczono się przed dniem 31 maja 2004 r., nie mogą być ocenianie przy pomocy obecnie obowiązującej definicji, podczas gdy brak definicji odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w trakcie budowy parkingu pomiędzy blokami mieszkalnymi położonymi przy ul. [...] i [...] w Olsztynie nie oznacza, że inwestor posiadał pełną dowolność w zmianach projektu budowlanego, a odstępstwa dokonane przez Spółdzielnię w postaci zwiększenia liczby miejsc parkingowych z 12 do 36, braku wydzielenia ciągu pieszego oraz niezachowania odpowiedniej odległości od bloku przy ul. [...], należy zakwalifikować jako istotne; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci niezastosowania art. 36a ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, pomimo tego, że inwestor nie wystąpił do właściwego organu o udzielenie informacji, czy odstąpienie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę; 5. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci niezastosowania art. 57 ust. 2 w zw. z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, pomimo tego, że inwestor do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego nie załączył kopii rysunków wchodzących w skład zatwierdzonego projektu budowlanego z naniesionymi zmianami oraz oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit.a powyższej ustawy potwierdzonego przez projektanta; 6. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci niezastosowania § 19 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez gdy Spółdzielnia naruszyła powyższy przepis nie zachowując wymaganej odległości miejsc postojowych od okien budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wniesiony sprzeciw od decyzji kasatoryjnej zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, że w myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to także z treści art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt II OSK 2219/15, dostępny w CBOSA). W myśl art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest zatem dopuszczalne wówczas, gdy zostaną spełnione następujące przesłanki: po pierwsze gdy organ odwoławczy stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, po drugie, gdy organ ten uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest jednak przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. II OSK 2279/13, dostępny w CBOSA). Zwrot normatywny "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", ma charakter ocenny. Jest zatem określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że stwierdzenie to jest równoznaczne z nieprzeprowadzeniem przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co z kolei uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2846/12, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1386/15, dostępny w CBOSA). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, podnosząc, że niewłaściwie zastosowano art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane (zawierającego definicję istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu na budowę), w brzmieniu po nowelizacji ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r., w sytuacji gdy sporne roboty budowlane były zakończone w 2003 r. Organ odwoławczy podniósł również, że z nadesłanej przez Spółdzielnię informacji wynika, że z części istniejącego parkingu wydzielono ciąg pieszy za pomocą znaków poziomych i pionowych i należałoby zweryfikować te informacje. W związku z tak sformułowaną argumentacją zawartą w wydanym rozstrzygnięciu, stwierdzić należy, że powołane przez organ odwoławczy okoliczności nie wypełniają przesłanek warunkujących wydania decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Przede wszystkim główny zarzut dotyczący rozstrzygnięcia organu I instancji wyrażony w zaskarżonej sprzeciwem decyzji odnosi się do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane nie zaś przepisów postępowania. Tylko zaś naruszenie przepisów postępowania i to w takim stopniu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, stanowi przesłankę uprawniającą do wydania decyzji kasacyjnej. Natomiast odmienna wykładnia przepisu prawa materialnego, czy też zastosowanie niewłaściwego przepisu prawa materialnego, przy prawidłowo zebranym materiale dowodowym i wystarczająco wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy, nie uzasadnia wydania decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy, lecz zobowiązuje ten organ do wydania orzeczenia merytorycznego. Jeżeli zaś organ stwierdzi, że określony przepis prawa materialnego nie znajduje zastosowania w sprawie to władny jest rozpoznać sprawę z jego pominięciem, stosując właściwe w sprawie przepisy prawa. Podkreślić należy, że z użycia w art. 138 § 2 k.p.a. zwrotu "z naruszeniem norm prawa procesowego" wynika, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nakazuje to przyjąć, że naruszenie norm prawa procesowego dotyczy wyłączenie przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające a nie jakichkolwiek przepisów postępowania, chyba że organ odwoławczy wykaże, że naruszenie tych innych przepisów miało wpływ na postępowanie wyjaśniające. W rezultacie jako niedozwolone należy oceniać takie uzasadnianie decyzji kasacyjnej, które jest dyktowane naruszeniem przez organ pierwszoinstancyjny norm prawa materialnego, zarówno w aspekcie niewłaściwej ich wykładni lub zastosowania. Wynika to z faktu, że decyzja wydawana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może kształtować stosunku materialnoprawnego. Odnosząc się zaś do niewyjaśnionej, według organu odwoławczego, kwestii wydzielenia ciągu pieszego za pomocą znaków poziomych i pionowych z części istniejącego parkingu, wskazać należy, że organ odwoławczy powinien wyjaśnić ją w postępowaniu drugoinstancyjnym na podstawie art. 136 k.p.a., bądź ewentualnie może zlecić w tym zakresie przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego organowi I instancji. Tak wąski zakres niezbędnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie uprawniał organu odwoławczego do przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kasatoryjne rozstrzygnięcie może bowiem, zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16, dostępny w CBOSA). Wskazać bowiem należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego obowiązkiem organu II instancji jest ponowna ocena całego zebranego materiału dowodowego, ewentualnie jego uzupełnienie, gdyż dokonuje on po raz drugi rozstrzygnięcia w całości tej samej sprawy, a nie jedynie oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do sądu administracyjnego, jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. W sytuacji zatem, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 k.p.a., to również braki dowodowe nie mogą, co do zasady, stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Dopiero gdy wykazane zostanie, że prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 136 k.p.a. okaże się niewystarczające, należy uchylić zaskarżoną decyzję oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Przepis art. 136 k.p.a. uprawnia bowiem organ odwoławczy do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Podkreślić należy, że tylko przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2016 r. o sygn. akt II OSK 65/15, dostępny w CBOSA). Z uwagi na powyższe, jeżeli organ odwoławczy dochodzi do przekonania o konieczności wydania decyzji kasatoryjnej, winien nie tylko uzasadnić istnienie przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. ale również wskazać, dlaczego nie skorzystał z możliwości przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a. Powtórnie rozpoznając niniejszą sprawę WINB powinien merytorycznie rozpoznać sprawę administracyjną, której przedmiotem pozostaje nałożenie obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu architektoniczno-budowlanego parkingu. Jak zaznaczono, w granicach niniejszej sprawy wywołanej sprzeciwem od decyzji Sąd nie uznał zasadności powodów, dla których uchylono decyzję organu I instancji. Jeżeli zaś WINB uznaje, że materiał zebrany w aktach administracyjnych jest niewystarczający, to samodzielnie go uzupełni w trybie art. 136 k.p.a. bądź zleci przeprowadzenie takiego postępowania organowi I instancji. Jak wykazano powyżej, w niniejszej sprawie Sąd nie mógł orzekać poza zakresem przekraczającym kontrolę przesłanek, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., z związku z czym Sąd nie podejmuje merytorycznej kontroli odnośnie do prawidłowości decyzji organu I instancji, lecz jedynie bada, czy organ odwoławczy słusznie zastosował art. 138 § 2 k.p.a., zamiast wydać decyzję merytoryczną, ewentualnie uzupełniając postępowanie wyjaśniające we własnym zakresie. Biorąc pod uwagę wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd uznał, że sprzeciw jest uzasadniony, jako, że nie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji kasacyjnej. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego (punkt I wyroku). O kosztach postępowania sąd orzekł w pkt II, na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a Sąd rozpoznał sprzeciw na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 64d § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło