II SA/Ol 113/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. B. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją "[...]" z dnia "[...]"października 2005 roku Wójt Gminy odmówił B. G. przyznania zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na J. B. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zaliczka alimentacyjna nie została przyznana, gdyż B. G. w składzie rodziny ujęła konkubenta, a zatem nie wychowuje dziecka samotnie. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. G. – przedstawiciel ustawowy J. B., stwierdzając, że spełnia wymogi określone w art. 2 ust. 5 Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Skarżąca wyjaśniła, że żyje w konkubinacie, ale konkubent nie jest ojcem J. B. Na córkę zostały przyznane sądownie alimenty, ale od kilku lat ich nie otrzymuje. Decyzją z dnia "[...]"grudnia 2005 roku, znak Rep. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że J. B. nie jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą, a zatem nie jest uprawniona do zaliczki alimentacyjnej. Bowiem rodzina, w której się ona wychowuje, składa się z matki, konkubenta matki, dwójki ich wspólnych dzieci oraz J. B., której ojcem jest osoba nie wchodząca w skład rodziny. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w Ustawie o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła art. 2 ust. 5 Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej, osoba samotnie wychowująca dziecko musi być osobą wolnego stanu cywilnego i jednocześnie osobą, która nie wychowuje dziecka z ojcem/matką dziecka. Inaczej ta sama osoba byłaby jednocześnie osobą samotnie wychowującą jedno dziecko i osobą wychowującą wspólnie inne dziecko. Zdaniem organu osoba wolnego stanu cywilnego, wychowująca dziecko z drugim rodzicem, nie jest osobą samotnie wychowującą w stosunku do wszystkich dzieci w tej rodzinie, a nie tylko w stosunku do dzieci wspólnych. Nie zgadzając się z powyższą decyzją B. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu podniosła, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko uprawnione do zaliczki alimentacyjnej. Konkubent jest ojcem dwójki ich wspólnych dzieci i dobrowolnie łoży na ich utrzymanie. B. G. stwierdziła, że pod pojęciem rodziny, zgodnie z definicją określoną w art. 3 pkt 16 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy rozumieć: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Natomiast konkubent nie jest ojcem J. B., ani jej opiekunem prawnym czy faktycznym. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w odwołaniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że przesłanki samotnego wychowywania dziecka nie spełnia osoba, która wychowuje choćby jedno dziecko z jego rodzicem. Zaliczka alimentacyjna mogłaby przysługiwać dziecku, które jest wychowywane przez osobę pozostająca w związku konkubenckim, jeżeli osoby z tego związku nie posiadają wspólnych dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały określone w Ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Definicja "osoby samotnie wychowującej dziecko", w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, była określona w art. 3 pkt 17 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), do której odsyłał art. 2 pkt 5 lit. a Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem "osoby samotnie wychowującej dziecko" należało rozumieć pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zatem w przepisie art. 3 pkt 17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca przewidział dwa kryteria, które musiały zostać spełnione łącznie, aby dana osoba została uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko. Pierwszym z tych kryteriów był stan cywilny osoby wychowującej dziecko. W tym zakresie ustawodawca posłużył się pojęciami: panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba rozwiedziona bądź osobą pozostająca w separacji orzeczonej przez sąd. Natomiast drugie kryterium zostało ujęte w sposób negatywny. Bowiem osoba, która odpowiada pierwszemu kryterium, miała wspólnie nie wychowywać dziecka z ojcem lub matką dziecka. Zatem chodziło o sytuację, gdy jeden z rodziców wychowuje dziecko, ale nie wspólnie z drugim rodzicem tego dziecka. W przedmiotowej sprawie J. B. jest wychowywana przez matkę B. G., natomiast ojciec wspólnie z matką jej nie wychowuje. Ponadto matka J. B. jest panną, a zatem w dniu wydania zaskarżonej decyzji matka spełniała kryteria uznania jej za osobę samotnie wychowującą dziecko określone w obowiązującym w tym czasie art. 3 pkt 17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd nie podzielił stanowiska organu, że osoba wolnego stanu cywilnego, wychowująca swoje dziecko z rodzicem wspólnych dzieci, nie jest osobą samotnie wychowującą w stosunku do wszystkich dzieci w tej rodzinie. Bowiem obowiązkiem obojga rodziców jest wychowywanie dziecka i łożenie na jego utrzymanie. Natomiast jeżeli dziecko nie jest wychowywane wspólnie przez oboje rodziców, to rodzic będący wolnego stanu cywilnego i wychowujący to dziecko spełniał kryteria uznania go za osobę samotnie wychowującą dziecko, określone w art. 3 pkt 17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązującym od 1 września do 31 grudnia 2005 roku, nawet jeżeli wychowywał swoje dziecko z innymi wspólnymi dziećmi kolejnego rodzica. Nie można podzielić stanowiska organu, że wdowa czy też wdowiec nigdy nie będą wychowywać dziecka z jego rodzicem, bo przecież zarówno wdowa jak i wdowiec mogą wychowywać dzieci z ojcem (matką) dziecka pozostając na przykład w związku konkubenckim po śmierci małżonka. Faktem jest, iż w takiej sytuacji ta sama osoba może być uznawana wobec jednego dziecka za osobę samotnie je wychowującą, a wobec innych dzieci za osobę wychowującą je w rodzinie, jednak treść art. 3 pkt. 17 Ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 września do 31 grudnia 2005 roku nie pozwala na inne rozumienie tego przepisu niż takie, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie stanu wolnego wówczas gdy nie wychowuje dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia pozostaje natomiast to czy posiada inne dzieci, których ojcem (matką) jest inna osoba. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być ona wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.