II SA/Ol 113/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Z. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W. Z. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta E. z dnia "[...]" w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi na okres od dnia 24 czerwca 2010r. do dnia 24 czerwca 2011r., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w E. z dnia "[...]". Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu PPF W. Z. oświadczył, iż mieszka w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 49m², zaś innych nieruchomości nie posiada. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją matką – T. Z. Nadmienił, iż stosowne wyjaśnienia odnośnie jego wydatków znajdują się w aktach sprawy o sygn. II SA/Ol 743/10. Dodał, iż nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. Utrzymuje go matka, która dokonuje opłat za mieszkanie oraz "częstuje" posiłkami. Wysokość emerytury matki wynosi 1848,92 zł. W związku z powyższym do akt przedmiotowej sprawy włączono kserokopie materiałów dowodowych z postępowań w zakresie prawa pomocy w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 743/10, a także II SO/Ol 26/10. Jak wynika ze złożonych przez skarżącego oświadczeń nie posiada on żadnych rachunków bankowych, zaś jego matka spłaca pożyczkę zaciągniętą w dniu 22 marca 2010r. na rachunek bankowy w "[...]" Banku S.A. w wysokości 260 zł miesięcznie. Mimo wezwania Sądu skarżący nie przedstawił informacji banku o zamknięciu wskazanego rachunku, ani też nie przedstawił wyciągów z posiadanych przez niego lub jego matkę rachunków bankowych. W kolejnych pismach skarżący podał, iż nie posiadają z matką żadnych rachunków bankowych, a emerytura matki jest wypłacana przez pocztę i przynosi ją do domu listonosz. Wskazany wcześniej rachunek bankowy nie jest zamknięty, jednak jest to rachunek Banku i został ustalony przez Bank w celu spłacania pożyczki zgodnie z umową z Bankiem. Pismem z dnia 2 marca 2011r. skarżący został wezwany do przedłożenia, w terminie 7dni od daty doręczenia niniejszego pisma, zaświadczenia z "[...]" Bank S.A. potwierdzającego, iż podane przez skarżącego konto nie jest rachunkiem bieżącym pożyczkobiorcy – T. Z. tak, jak to zostało określone w dołączonej do wniosku umowie pożyczki z dnia 22 marca 2010r., lecz jak stwierdził skarżący w toku postępowania o sygn. akt II SO/Ol 26/10 "jest własnością Banku i zostało ustalone poprzez Bank celem spłacania pożyczki". W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący złożył pismo procesowe z dnia 4 marca 2011r., w którym oświadczył, że konto w "[...]" Banku S.A. jest rachunkiem bieżącym uruchomionym w celu spłaty pożyczki, a informacje o koncie i zamówienie opinii o koncie należy złożyć z urzędu przez Sąd bezpośrednio do Banku, gdyż Bank nie wyda potwierdzenia, którego żąda Sąd bezpłatnie w terminie 7 dni. Postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]" Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w O. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreślono, iż wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, niezależnie od ich rodzaju, może dotyczyć jedynie strony postępowania. Tym samym Sąd nie byłby uprawniony do zwrócenia się o ich przedstawienie bezpośrednio do innego podmiotu. Ponadto wskazano, iż wyjaśnienie skarżącego nie zawiera informacji, które świadczyłyby o podjęciu przez niego konkretnych działań w celu uzyskania danych określonych w wezwaniu. W. Z. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, iż był razem z matką w placówce Banku w E. z prośbą o wydanie żądanego dokumentu, jednakże został poinformowany, iż bank żadnego zaświadczenia nie wyda bezpłatnie w terminie 7 dni, jednakże informacje o koncie są wydawane bezpłatnie Sądowi i musi on wystąpić bezpośrednio do Banku z takim żądaniem. Skarżący dodał, iż przedmiotowe konto nie jest kontem oszczędnościowym, lecz zostało uruchomione w celu spłaty pożyczki, dlatego też w jego ocenie, informacje te nie mają żadnego znaczenia w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 wskazanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przede wszystkim podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jak oświadczył - nie posiada żadnych źródeł dochodu i pozostaje na utrzymaniu matki, która jest w podeszłym wieku i otrzymuje emeryturę w wysokości 1848,92 zł netto. W związku z tym Sąd uznał, iż konieczność poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie stanowiłoby dla skarżącego znaczne obciążenie finansowe. Ponadto skoro skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, jego podstawowe potrzeby zaspokajane są ze środków finansowych matki, to nie mógł poczynić oszczędności w wydatkach celem poniesienia kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji w ocenie Sądu skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.