II SA/Ol 1153/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G.L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku postanawia odmówić przyznania G.L. prawa pomocy. We wniosku z dnia 11 stycznia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, G.L. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z uzupełnionym na wezwanie z dnia 17 stycznia 2008 r. oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy mieszkanie, w którym aktualnie mieszka oraz działka budowlana wraz z wybudowanym na niej budynkiem o powierzchni użytkowej 337,80 m2, objętym nakazem rozbiórki. Jedynym źródłem dochodu skarżącej jest emerytura "[...]". W piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2008 r., złożonym na wezwanie z dnia 17 stycznia 2008 r., skarżąca udzieliła dodatkowych wyjaśnień dotyczących wskazanego wyżej budynku. "[...]". Do przedmiotowego pisma, skarżąca załączyła m.in. dokumenty potwierdzające wysokość osiąganego dochodu i ponoszonych wydatków oraz wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia 18 października 2007 r. do dnia 21 stycznia 2008 r. "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych wyżej przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też pełnych, kosztów postępowania. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie tych kosztów pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Z analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń oraz wyciągów z rachunku bankowego wynika, że jej sytuacja materialna pozwala na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla niej utrzymania. Z analizy tej wynika bowiem, że środki finansowe, którymi skarżąca dysponowała dotychczas były wystarczające na pokrycie nie tylko wszystkich niezbędnych, w jej ocenie, wydatków, ale również na poczynienie oszczędności. "[...]". Skoro natomiast skarżąca nie wykazała jakichkolwiek przeszkód w przeznaczeniu tych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, to można przyjąć, że może je przeznaczyć na uiszczenie kosztów związanych z wymaganym na obecnym jego etapie wpisem w kwocie 500 zł oraz z zależnym od jej woli ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Informacyjnie wskazać bowiem należy, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca nie musi być zastępowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego. Stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Sama obecność stron na rozprawie również nie jest obowiązkowa, bowiem w razie ich nieobecności, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Podkreślić należy również, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie znajdują zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Generalnie, tzw. "przymusem adwokacko-radcowskim" objęte jest natomiast dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Reasumując, stwierdzić należy, że środki finansowe, jakimi dysponuje skarżąca dają realną możliwość poczynienia oszczędności, które bez uszczerbku dla jej utrzymania koniecznego, mogłyby być przeznaczone na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, zarówno tych wymaganych obecnie, jak i tych, których obowiązek uiszczenia może, ale nie musi, pojawić się dopiero na dalszym jego etapie, o czym świadczy stan jej konta. Pośrednio świadczy o tym również oświadczenie skarżącej, złożone w piśmie procesowym z dnia 29 stycznia 2008 r., w świetle którego zakłada ona możliwość wykończenia wskazanego wyżej budynku sposobem gospodarczym, dysponując wyłącznie wykazanymi dochodami z emerytury. Wskazać natomiast należy, że koszty te, z uwagi na jego powierzchnię użytkową, znacznie przewyższyłyby koszty postępowania sądowego. W oparciu o przedłożone przez skarżącą wyciągi z rachunku bankowego wnioskować można ponadto, że w sytuacjach wymagających wsparcia finansowego skarżąca może liczyć na pomoc syna ("[...]"), któremu sama również udziela pomocy tego rodzaju ("[...]"). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.