II SA/Ol 117/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r., sprawy ze skargi E. C. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. II SA/Ol 117/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 sierpnia 2002r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty E. z dnia 15 lipca 2002r. odmawiającą przyznania E. C. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu podano, iż E. C. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Ustalono bowiem iż na dzień 21 grudnia 1999r., tj. na dzień rejestracji w urzędzie pracy udokumentowała 24 lata i 3 miesiące okresu uprawniającego do zasiłku, w tym 21 lat i 16 dni wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wobec wymaganych 25 lat, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Nie udokumentowała także 30 lat okresu uprawniającego do zasiłku, a zatem nie spełniła wymogu określonego w art. 37j ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Na skutek skargi wniesionej przez E. C. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 października 2003r. "[...]" uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nie podzielając stanowiska organów w tej sprawie. Decyzją z dnia 8 grudnia 2003r. Starosta E. odmówił przyznania E. C. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu podano, iż wnioskodawczyni zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu 21 grudnia 1999r. i uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 22 grudnia 1999r. Na dzień rejestracji udokumentowała 24 lata i 3 miesiące okresu uprawniającego do zasiłku, bez wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W związku z podjęciem zatrudnienia od dnia 1 lutego 2000r. E. C. utraciła status osoby bezrobotnej. Po ustaniu okresu zatrudnienia, które trwało od 1 lutego 2000r. do 30 czerwca 2002r. ponownie zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w dniu 1 lipca 2002r. i uzyskała prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 8 lipca 2002r. dostarczyła sprostowane świadectwo pracy, dokumentując pracę w szczególnych warunkach w wymiarze 21 lat i 16 dni i wystąpiła o przyznanie jej zasiłku przedemerytalnego. W ocenie organu osoby ubiegające się o prawo do zasiłku przedemerytalnego mogą udokumentować swoje uprawnienia w terminie późniejszym, lecz muszą wykazać, iż w okresie do dnia 12 stycznia 2002r. widniały w rejestrze osób bezrobotnych i spełniały warunki określone przepisami obowiązującymi do dnia 31 grudnia 2001r. Organ rozpatrzył uprawnienia wnioskodawczyni na dzień 31 stycznia 2000r., gdyż z dniem z 1 lutego 2000r. podjęła zatrudnienie, które trwało nieprzerwanie do dnia 30 czerwca 2002r. Na ten dzień E. C. udokumentowała 24 lata i 3 miesiące okresu uprawniającego do zasiłku, w tym co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Podano, iż ostatniego okresu zatrudnienia nie można brać pod uwagę, gdyż z uwagi na ciągłość zatrudnienia nie można okresu tego zaliczyć częściowo. Wskazano także, iż nie było także możliwe przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, a następnie jego zawieszenie od dnia podjęcia zatrudnienia, gdyż wnioskodawczyni nie udokumentowała wymaganego okresu uprawniającego do zasiłku. W związku z tym w ocenie organu E. C. do dnia 12 stycznia 2002r. nie spełniła warunków niezbędnych do nabycia uprawnień do zasiłku przedemerytalnego. Natomiast złożenie wniosku w dniu 8 lipca 2002r. wobec braku przepisów regulujących tę kwestię nie dawało podstawy do jego przyznania od dnia następnego po dniu złożenia wniosku. Od decyzji tej odwołała się E. C., kwestionując zasadność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 2 lutego 2004r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pełni podzielając argumentację w niej zawartą. Uznano, iż E. C. nie spełnia przesłanek do przyznania uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego z powodu udokumentowania jedynie 24 lat i 3 miesięcy okresu uprawniającego do zasiłku, wobec wymaganych przez ustawodawcę 25 lat. Na tę decyzję skargę wniosła E. C. Zakwestionowała zaskarżoną decyzję powołując się na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nakazującego zastosowanie przepisów obowiązujących do końca 2001r. Podała, iż sprostowane świadectwo pracy z uwzględnieniem okresu jej wykonywania w warunkach szkodliwych otrzymała dopiero po wystąpieniu przez nią na drogę sądową. Wyjaśniła, iż gdyby świadectwo takie otrzymała w takim czasie, jak pozostali pracownicy, już dawno uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, iż pomimo udokumentowania wykonywania pracy w szczególnych warunkach dopiero w 2002r. okres ten został uwzględniony przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Jednakże odmowa przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego wynika z braku udokumentowania co najmniej 25-letniego okresu uprawniającego do zasiłku. Wyjaśniono, iż okres ten został udokumentowany dopiero w 2002r. gdy przepisy o zasiłkach przedemerytalnych już nie obowiązywały. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Oceniając zaskarżone decyzje pod tym kątem stwierdzić należy, iż wydane one zostały z naruszeniem prawa skutkującym ich uchylenie. Przede wszystkim podkreślić należy, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 6 października 2003r. uchylił poprzednie decyzje organów odmawiające przyznania E. C. prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, iż nietrafny jest pogląd organów jakoby okres uprawniający do zasiłku przedemerytalnego należało obliczać na dzień 21 grudnia 1999r. W ocenie Sądu okres ten należy obliczać w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2001r., a po nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 20 grudnia 2002r. do dnia 12 stycznia 2002r. Wskazano, iż przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154 poz. 17093) zapewnia pełną ochronę uprawnień osób do nabycia oraz zachowania prawa do zasiłku przedemerytalnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2001r., a po nowelizacji ustawy – do dnia 12 stycznia 2002r. Zgodnie z art. 99 z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przez dniem 1 stycznia 2004r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Podobny zapis zawierał art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w chwili wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji. W myśl zaś poglądów wyrażonych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w pojęciu "oceny prawnej" mieści się przed wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego (wyrok NSA z 23 lipca 1999r. sygn. akt I SA 1880/98, niepublik.). Przy czym związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu Sądu oznacza, iż ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd (ale także organ), będzie on związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (wyrok NSA z 28 października 19999r. sygn. akt IV SA 1840/97, niepublik.). Zatem organy orzekające w niniejszej sprawie mają obowiązek zastosowania wykładni dokonanej przez Sąd, niezależnie od własnego stanowiska w sprawie. Należy podkreślić, iż zarówno stan prawny obowiązujący w dacie wydania powołanego wyroku przez Sąd, jak i okoliczności faktyczne sprawy nie uległy zmianie. Pomimo to organy administracji nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003r. W orzeczeniu tym wyraźnie bowiem wskazano, iż w niniejszej sprawie okres uprawniający do zasiłku należy obliczać nie tak jak uczynił to organ, tj. na dzień 21 grudnia 1999r. (dzień rejestracji w urzędzie pracy), lecz w stanie prawnym obowiązującym do dnia 12 stycznia 2002r. Pomimo zatem faktu, iż wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego został złożony w lipcu 2002r., to winien być rozpoznany w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2001r., a organ ma obowiązek uwzględnić wszystkie okresy uprawniające do zasiłku do dnia 12 stycznia 2002r. Nie jest bowiem do przyjęcia koncepcja, iż przyczyną uchylenia poprzednich decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny była okoliczność, iż badano okres uprawniający do zasiłku na dzień rejestracji, tj. na dzień 21 grudnia 1999r., a nie na dzień utraty prawa do zasiłku, tj. na dzień 31 stycznia 2000r. Uwzględnienie bowiem tej ostatniej daty nie miało żadnego znaczenia dla ustalenia okresu uprawniającego do zasiłku. Nie mogło zatem skutkować uchyleniem poprzednich decyzji, gdyż Sąd uwzględnia tylko takie naruszenie prawa, które może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ winien zatem ponownie rozpatrzyć wniosek strony w pełni uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w powołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003r. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.