II SA/Ol 1178/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.K. i M.K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 26 sierpnia 2013 r., Rep. "[...]" w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego postanawia odrzucić skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. orzeczeniem z dnia 26 sierpnia 2013 r. oddaliło wniosek Z. i M.K. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka "[...]", dokonana dnia 6 czerwca 2013 r. przez Prezydenta Miasta E., w części dotyczącej stawki procentowej opłaty rocznej, jest nieuzasadniona. Z.i M.K. wnieśli dnia 24 września 2013 r., bezpośrednio do Sądu Rejonowego w E., sprzeciw od powyższego orzeczenia. Sąd przekazał sprzeciw organowi celem przekazania zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r., Nr 102, poz. 651; z późn. zm.). Następnie użytkownicy wieczyści złożyli w tut. Sądzie pismo zatytułowane "wniosek", z żądaniem uchylenia decyzji z dnia 6 czerwca 2013 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta E., przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Gospodarki Nieruchomościami i Geodezji Urzędu Miejskiego w E. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że od zakupu nieruchomości w dniu 21 października 2000 r. uiszczali opłatę roczną za grunty oddane w użytkowanie wieczyste w wysokości 3 % jego wartości rynkowej, zamiast 1 %. Skarżący dopiero w dniu 6 czerwca 2013 r. powzięli wiadomość, że powyższe było nieprawidłowe, wobec czego zwrócili się o zmianę stawki opłaty. Organ uwzględnił ich żądanie, lecz opłatę w prawidłowej wysokości naliczył dopiero od 1 stycznia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło ich wniosku, wywodząc, że sporawa ma charakter cywilnoprawny i może być dochodzona przed sądem powszechnym. Zdaniem skarżących rozstrzygnięcie Kolegium jest błędne, gdyż nie załatwia kwestii przedmiotowej decyzji. Dodali, że dochodząc w postępowaniu cywilnym nadpłaty spornej opłaty za okres ostatnich 10 lat muszą dysponować dowodem uchylenia decyzji z dnia 7 listopada 2000 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej odrzucenie w związku z niedopuszczalnością drogi sądowo-administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest bowiem organem właściwym do rozpatrywania sprzeciwu. Kolegium dodało, że skarga, która jest sprzeciwem, wniesiona została po upływie terminu 14-dniowego od dnia doręczenia orzeczenia współużytkownikom wieczystym. Podało ponadto, że w orzeczeniu w sprawie aktualizacji opłaty rocznej w części dotyczącej stawki procentowej opłaty rocznej, zawarto pouczenie o trybie i terminie wniesienia sprzeciwu od orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych jest możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości Sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi. Kontrola sądowa w tym zakresie wykazała, iż wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Poza katalogiem powyższych spraw, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają jedynie w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, stosując przy tym środki określone w tych przepisach. Skarżący żądają uchylenia przez tut. Sąd aktów dotyczących aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości. Wskazać jednak należy, że użytkowanie wieczyste i związane z nim spory o wysokość opłat z tego tytułu i możliwość ich aktualizacji mają charakter cywilnoprawny. Wprawdzie postępowanie w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, prowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w pierwszym etapie jest prowadzone przed samorządowym kolegium odwoławczym, jednakże nie oznacza to, że sprawa ma charakter administracyjnoprawny. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości, wraz ze sposobem obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczeniem użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do doręczenia wypowiedzenia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie ust. 2 art. 78, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Stosownie zaś do art. 79 ust. 3 cytowanej ustawy, kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, a jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Wniesienie sprzeciwu w terminie powoduje utratę mocy orzeczenia kolegium, złożony przez stronę wniosek zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 ustawy). Na tym etapie sprawy sąd powszechny bada czy istnieją podstawy do aktualizacji opłaty i uprawniony jest do ustalenia wysokości opłaty rocznej (zob. wyrok SN z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt I CK 66/02, OSNC z 2004/11/177). Wyrok sądu ma charakter konstytutywny i zastępuje odpowiednie oświadczenie woli użytkownika wieczystego w tym przedmiocie (zob. uchwałę SN z dnia 23 czerwca 2005 r., sygn. akt III CZP 37/05, OSNC z 2006/5/82). Uwzględniając powyższe podkreślić należy, że chociaż w postępowaniu przed kolegium, na mocy art. 79 ust. 7 ustawy, ma odpowiednie zastosowanie część przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń oraz przepisy o opłatach i kosztach), to sprawa o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ma w całości charakter cywilny. Odpowiednie stosowanie przed kolegium części przepisów k.p.a. nie oznacza bowiem, że sprawa dotycząca opłaty z tytułu użytkowania wieczystego staje się sprawą administracyjną (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1457/10, dostępne [w:] http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że żądanie skarżących nie może być merytorycznie rozpoznane. Sprawa dotycząca aktualizacji opłaty rocznej nie mieści się bowiem w art. 3 p.p.s.a. Ponadto, również przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przepisy szczególne, nie przewidują właściwości sądu administracyjnego w rozpatrywaniu cywilnoprawnego sporu związanego z aktualizacją opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.