II SA/Ol 1179/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. W piśmie z dnia "[...]" skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. K. zwróciła się o pomoc w opłaceniu rachunku za prąd. Podała, że pracownicy MOPS w "[...]" znają jej sytuację i wiedzą, że posiada ogrzewanie na prąd i że bez powodu nie występowałaby o przyznanie pomocy. Wniosek ten według właściwości został przekazany Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy społecznej w "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając z upoważnienia Burmistrza "[...]", odmówił przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazano, że w związku ze złożonym wnioskiem pracownicy MOPS w "[...]" usiłowali skontaktować się z wnioskodawczynią celem ustalenia daty, bądź też celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, lecz próby te zakończyły się niepowodzeniem. Także pismem z dnia "[...]" wnioskodawczyni została zawiadomiona o terminie przeprowadzenia wywodu środowiskowego, lecz po udaniu się do miejsca zamieszkania wnioskodawczyni pracownicy MOPS zostali poinformowani przez jej córkę, że wnioskodawczyni nie życzy sobie wizyt w domu. Podobne stwierdzenie strona zawarła w piśmie skierowanym do organu. Wskazano, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Stosownie zaś do art. 107 ust. 4a powołanej ustawy niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W związku z tym, że wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego odmówiono przyznania jej wnioskowanego zasiłku. Od decyzji tej odwołała się A. K. Zarzuciła, że decyzja została wydana bez zapoznania się z dokumentami przez pracowników MOPS i została wydana na podstawie braku rodzinnego wywiadu środowiskowego. Podniosła, że w jej ocenie działania MOPS w "[...]" są bezzasadne, a decyzja "przekracza wszystkie morały życia w społeczeństwie". Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że odwołująca się odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a zatem organ I instancji słusznie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Przywołano treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym ugruntowany jest pogląd, że brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w zakresie ujawniania wszystkich okoliczności związanych z prawidłowym ustaleniem sytuacji osobistej i materialnej może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia. Wskazano przy tym, że obecne rozstrzygnięcie nie stanowi przeszkody w uzyskaniu świadczenia z pomocy społecznej, o ile rodzina będzie spełniała warunki ustawowe i podejmie współpracę z pracownikiem pomocy społecznej mającą na celu pomoc w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazła. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła A. K., zarzucając zarówno Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, jak i MOPS w "[...]" brak pomocy ze strony organów, które mają obowiązek pomagać osobom w trudnej sytuacji materialnej, w jakiej także znalazła się skarżąca. Wskazała, że Kolegium nie posiada kompletu dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 14 stycznia 2014r. skarżąca podała, że pismem z dnia "[...]" zwróciła się do organu pomocy o pomoc w opłaceniu rachunku za prąd, a nie z żądaniem przyznania 3 000 zł. Wyjaśniła, ze wywiad środowiskowy był u niej przeprowadzony jeszcze przed złożeniem wniosku z dnia "[...]", w związku z wcześniejszym wnioskiem o przyznanie zasiłku, którego także jej odmówiono. Wyjaśniła, ze odmówiła udziału w wywiadzie środowiskowym, gdyż sądziła, że jest to kontynuacja poprzedniej sprawy. Wskazała przy tym, że decyzja odnośnie poprzedniego wniosku została wydana przez Kolegium w dniu "[...]" i otrzymała ją jeszcze przed złożeniem wniosku z dnia "[...]". Podniosła także, że w jej ocenie niewystarczająco zostały rozpatrzone dokumenty z wcześniejszego postępowania, a ponadto organ nie zażądał dokumentów od innych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie Podnieść należy, że w myśl art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013r. poz. 182) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Należy jednak przy tym zaznaczyć, że stosownie do art. 4 powołanej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Do świadczeń z pomocy społecznej zalicza się zasiłek celowy, który zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak jednak wynika z treści art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w formie decyzji administracyjnej. Przy czym decyzję taką wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej), a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia (art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Okoliczność ta - w myśl wyżej powalanych przepisów - obliguje organ pomocy do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Należy przy tym wyjaśnić skarżącej, że nie mają znaczenia powody, dla których skarżąca odmówiła zgody na wywiad środowiskowy. Każdy wniosek strony odnośnie przyznania pomocy społecznej wszczyna odrębne postępowanie, które winno być zakończone decyzją administracyjną, a tym samym w każdym postępowaniu o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej organ musi sporządzić wywiad środowiskowy lub jego aktualizację. Nawet jeśli kolejny wniosek o świadczenie z pomocy społecznej składany jest w niewielkim odstępie czasowym od poprzedniego, to nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia kolejnego wywiadu środowiskowego lub też jego aktualizacji. Nie jest zatem zasadny zarzut skarżącej, że organ nie wykorzystał już posiadanej dokumentacji. Należy przy tym podkreślić, że korzystanie ze świadczeń z pomocy społecznej, finansowanej ze środków publicznych, nakłada na osobę ubiegającą się o te świadczenia także obowiązki, w tym obowiązek wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, niezależnie od tego czy w ocenie strony taki wywiad jest konieczny. Jak wynika z przywołanych rodzinny wywiad środowiskowy musi poprzedzać wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie świadczenia z pomocy społecznej. Jeżeli zatem skarżąca nie wyraziła zgody na jego przeprowadzenie, to nie mogą odnieść skutku jej zarzuty odnośnie braku oceny już zgromadzonej dokumentacji i niezwrócenie się do innych organów o taką dokumentację. Skoro sama odmowa wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego skutkuje odmową przyznania wnioskowanego świadczenia, to organ nie ma obowiązku czynić dalszych ustaleń odnośnie złożonego wniosku i sytuacji skarżącej. Dodatkowo należy wskazać, że z dniem 11 maja 2013r., a więc jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, weszły w życie przepisy ustawy z dnia 22 lutego 2013r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013r. poz. 509), na mocy której znowelizowano przepis art. 107 ustawy o pomocy społecznej dodając powołany wyżej ustęp 4a. Zatem w obecnym stanie prawnym odmowa wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia i nie ma już potrzeby odwoływania się w tym zakresie (jak to uczyniono w decyzji organu odwoławczego) do treści art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, odnoszącego się do braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), oddalił skargę jako niezasadną.