II SA/Ol 1200/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" po wznowieniu postępowania administracyjnego Starosta A orzekł m. in. o utracie przez A. W. prawa do zasiłku z dniem 8 września 2014 r. Wcześniejszą decyzją, bo z dnia "[...]" tenże organ rozstrzygnął o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej również z dniem 8 września 2014 r. Od żadnej z tych decyzji skarżący się nie odwołał. Decyzją z dnia "[...]" Starosta orzekł o zwrocie o przez skarżącego nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 8 września 2014 r. do 24 lutego 2015 r. w kwocie 3.632,80 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że od dnia 8 września 2014 r. skarżącemu nie przysługiwało prawo do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż od tego dnia nie był on osobą bezrobotną, ponieważ odbywał wówczas ćwiczenia wojskowe. Skarżący pouczony był o obowiązku zawiadomienia urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w terminie 7 dni, czego nie uczynił. Od powyższej decyzji odwołał się A. W. wnosząc o umorzenie kwoty pieniężnej. Skarżący wskazał, że nie posiada żądanej kwoty, a nadto wynikła sytuacja nie została spowodowana z jego winy, gdyż przed pójściem do rezerwy w dniu 8 września 2014 r. poinformował doradcę pracy w urzędzie o tym fakcie, uzyskując informację, że nie musi już nic więcej robić. Identyczna sytuacja miała miejsce przed pójściem do wojska w dniu 7 lutego 2015 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia"[...]" zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W motywach decyzji wskazano, że bezsporny jest udział skarżącego w ćwiczeniach wojskowych od dnia 8 września 2014 r., co wykluczyło możliwość legitymowania się przez niego statusem bezrobotnego. Pozbawienie zaś tego statusu skutkuje utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a zasiłek pobrany przez osobę nie posiadającą statusu bezrobotnej jest niewątpliwie świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. A. W. nie wniósł odwołań od decyzji orzekających o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, dlatego uprawniony jest wniosek, że zgodził się z orzeczeniami zawartymi w tych decyzjach. W takiej sytuacji skarżący w okresie od 8 września 2014 r. do 24 lutego 2015 r. pobierał nienależne świadczenie pieniężne. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwie notatki służbowe z dnia 25 sierpnia 2015 r. i 1 października 2015 r. sporządzone przez doradcę zawodowego, z których wynika, że przypomina on każdej osobie bezrobotnej o obowiązku zgłoszenia w terminie 7 dni wszelkich zmian w sytuacji bezrobotnego, w tym o odbywaniu ćwiczeń wojskowych. Doradca zawodowy nie pamięta też sytuacji, aby skarżący zgłaszał fakt powołania na ćwiczenia wojskowe. Skargę na powyższą decyzję wywiódł A. W. wnosząc, jak się wydaje, o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w wojsku przebywał przez 8 dni i z tego tytułu otrzymał kwotę 770 zł, dlatego też powinien być zobowiązany najwyżej do zwrotu takiej kwoty. W skardze zanegowana została treść sporządzonych notatek, a mianowicie brak pamięci doradcy zawodowego, gdyż skarżący był u niego kilka razy informując go o powołaniu do wojska. Inna pracownica urzędu potwierdziła skarżącemu to, że pamięta jak informował on o tym, że idzie do rezerwy (danych tej pracownicy nie poda w obawie przed konsekwencjami jakie mogą ją dotknąć). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącemu zwrot kwoty 3.632,80 zł. z tytułu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Poza dyskusją pozostaje to, że w świetle art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest zobowiązana do jego zwrotu. Z ustępu 2 pkt 1) tego artykułu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący o tych okolicznościach pouczony był prawidłowo przy wydawaniu decyzji o uznaniu go za osobę bezrobotną. Pomimo prawidłowego pouczenia nie można jednak uznać, że świadczenie było nienależnie pobrane, jeżeli osoba bezrobotna wywiązała się ze swoich obowiązków informując urząd pracy o okoliczności powodującej utratę statusu osoby bezrobotnej. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego zawartymi w odwołaniu i skardze informował on urząd pracy o udaniu się na ćwiczenia wojskowe. We wrześniu 2014 r. ćwiczenia te odbywały się przez 7 dni, a w lutym 2015 r. przez jeden dzień. Jeżeli skarżący rzeczywiście informował doradcę zawodowego o powołaniu do rezerwy wojskowej i uzyskał zapewnienie, że jest to czynność wystarczająca to nie można jego zachowaniu przypisać uchybienia skutkującego uznaniem wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dwie notatki służbowe sporządzone przez doradcę zawodowego w dniu 25 sierpnia 2015 r. i 1 października 2015r., czyli przed i po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. Stwierdzić jednak należy, że ich treść praktycznie niczego rozstrzygającego do sprawy nie wnosi. Po pierwsze skarżący nie zaprzecza temu, aby nie był on informowany o obowiązku zgłoszenia do urzędu pracy tego, że otrzymał powołanie do odbywania ćwiczeń wojskowych, wręcz przeciwnie twierdzi on, że taki fakt zgłaszał. W tej sytuacji informacja zawarta w obu notatkach służbowych doradcy zawodowego, że informuje on każdego bezrobotnego o obowiązku zgłaszania ćwiczeń wojskowych jest praktycznie bez żadnego znaczenia. Podobnie odnieść się należy do drugiego stwierdzenia zawartego w notatkach, mianowicie do tego, że doradca zawodowy nie pamięta sytuacji, żeby skarżący zgłosił fakt powołania na ćwiczenia wojskowe. Ze stwierdzenia tego nie można wysnuć przekonania, czy osoba sporządzająca notatkę wyklucza to, aby skarżący informował o udaniu się na ćwiczenia wojskowe, czy po prostu takiej sytuacji sobie nie przypomina. Pamiętać należy również o tym, że pierwsza z notatek sporządzona została w dniu 25 sierpnia 2015 r., czyli dotyczyła zdarzenia, które mogło mieć miejsce prawie rok wcześniej. Wydaje się, że w takiej sytuacji opieranie się przez organy administracji na treści sporządzonych notatek nie jest wystarczające. Niezbędne jest więc przesłuchanie jako świadka doradcy zawodowego sporządzającego obie notatki na okoliczność dotyczącą zgłoszenia przez skarżącego faktu odbywania ćwiczeń wojskowych, ze szczególnym uwzględnieniem tego, jakie okoliczności sprawiły, że prawie po roku pamiętał, iż skarżący nie zgłaszał mu faktu udania się na ćwiczenia wojskowe (oczywiście w sytuacji, gdy świadek w sposób pewny wykluczy taką okoliczność ). W przypadku sprzeczności w zeznaniach świadka i twierdzeniach skarżącego, nie można wykluczyć konieczności skonfrontowania obu tych osób. Mało prawdopodobnym jest, aby sprawa skarżącego dotycząca odbywania ćwiczeń wojskowych była sprawą jednostkową. Dlatego też pomocnym przy jej rozstrzygnięciu może być forma odnotowywania takich sytuacji w innych przypadkach, np. czy wymagane jest złożenie oświadczenia przez osobę bezrobotną, czy wystarczające jest samo zgłoszenie nawet bez konieczności złożenia podpisu. Zauważyć należy także i to, że w zaskarżonej decyzji w żadnym stopniu nie odniesiono się do twierdzeń skarżącego dotyczących zgłoszenia odbywania przez niego ćwiczeń wojskowych, a przecież poza meritum prowadzonego postępowania sporządzone zostały dwie notatki służbowe, które twierdzeniom skarżącego zaprzeczały. Faktem jest, że skarżący nie wniósł odwołań od decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i pozbawieniu prawa do zasiłku, z pewnością nie było to z jego strony postępowanie roztropne i rozsądne. Jednak i tym przypadku istnieje możliwość uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym (co z resztą w rozpoznawanej sprawie miało już miejsce i odnosiło się do wcześniejszych decyzji), bo przecież organy administracji w swym postępowaniu zobowiązane są do kierowania się m. in. zasadą prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania do organów Państwa. Biorąc pod uwagę dotychczasowe rozważania rzeczą oczywistą jest, że Sąd w żadnym stopniu nie przesądza treści przyszłego rozstrzygnięcia organów administracji, gdyż ocena ta po prostu nie jest możliwa z uwagi na uchybienia występujące w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.