II SA/Ol 121/04

WyrokWSA w Olsztynie2004-09-14

Skład orzekający: Hanna Raszkowska, Adam Matuszak, Irena Szczepkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca ustalenia warunków zabudowy może zostać wydana na podstawie przepisu prawa miejscowego (rozporządzenia wojewody) sprzecznego z ustawą (ustawą o ochronie przyrody), jeśli ustawa przewiduje jedynie względny zakaz budowy, a rozporządzenie bezwzględny?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny, stwierdzając sprzeczność przepisu prawa miejscowego z ustawą, ma prawo odmówić zastosowania tego przepisu w konkretnej sprawie. W sytuacji, gdy rozporządzenie wojewody ustanawiało bezwzględny zakaz budowy na terenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, podczas gdy ustawa o ochronie przyrody przewidywała jedynie względny zakaz (zabraniający budowy obiektów mogących negatywnie wpłynąć na chroniony obiekt lub zdegradować krajobraz), sąd odmówił zastosowania rozporządzenia jako naruszającego zasady ustawowe. W konsekwencji, organy administracji przy ponownym rozpatrywaniu wniosku o ustalenie warunków zabudowy są zobowiązane stosować wyłącznie przepisy obowiązujących ustaw.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy siedliska rolniczego. Organy administracji odmówiły wydania pozytywnej decyzji, powołując się na rozporządzenie wojewody ustanawiające zakaz wznoszenia obiektów budowlanych na terenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Skarżący zarzucił, że rozporządzenie jest sprzeczne z ustawą o ochronie przyrody, która przewiduje jedynie względny zakaz budowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmowną, uznając rozporządzenie za wiążące, mimo jego niezgodności z ustawą.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Hanna Raszkowska Adam Matuszak Irena Szczepkowska (spr.) Romualda Gumińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2004 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu: I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, . III orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. L. K. wnioskiem z dnia 24 maja 2002 r. zwrócił się do Wójta Gminy S. o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania działki nr ew. 270/9, obręb M. dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolniczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając niniejszą sprawę w trybie odwoławczym dwukrotnie uchylało decyzję Wójta Gminy S. i przekazywało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Decyzją nr "[...]" z dnia 28 sierpnia 2003 r. Wójt Gminy S., po ponownym rozpatrzeniu wniosku L. K., odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania działki nr ew. 270/9 obręb M. dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolniczego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 15 z 1999 r., poz. 139 ze zm.) wskazując, iż nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu tylko wtedy gdy jest spełniony jednocześnie warunek zgodności z przepisami prawa i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu I instancji wydanie pozytywnej decyzji dla zgłoszonego zamierzenia inwestycyjnego stanowiłoby naruszenie przepisów szczególnych, tj. rozporządzenia Wojewody nr "[...]" z dnia 11 stycznia 2000 r. w sprawie wyznaczenia zespołu przyrodniczo - krajobrazowego o nazwie "A". Organ I instancji stwierdził, iż co prawda miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza lokalizację siedlisk w rozproszeniu na areale powyżej 5 ha, jednak położenie wnioskowanego siedliska w obrębie zespołu przyrodniczo -krajobrazowego "A" ustalonego rozporządzeniem Wojewody wyklucza możliwość jego lokalizacji. We wniesionym od tej decyzji odwołaniu L. K. zarzucił, że decyzja organu I instancji wydana została na podstawie przepisu lokalnego sprzecznego z ustawą z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 114, poz. 492, z późn. zm.) Wskazał, że art. 3la pkt 10 tej ustawy przewiduje możliwość wprowadzenia na terenie zespołu przyrodniczo - krajobrazowego zakazu budowy budynków, budowli, obiektów budowlanych mogących mieć negatywny wpływ na obiekt chroniony bądź spowodować degradację krajobrazu, zaś rozporządzenie Nr "[...]" Wojewody przewiduje zakaz bezwarunkowy wznoszenia obiektów budowlanych co w jego ocenie oznacza, że w tej części rozporządzenie jest dotknięte wadą nieważności i nie może wywoływać skutków prawnych. Podniósł także, że planowana budowa siedliska nie narusza postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tych względów zdaniem odwołującego nie było podstaw do wydania decyzji odmownej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania L. K., decyzją z dnia 6 października 2003 r. nr "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do § 2 pkt 7 rozporządzenia Wojewody z dnia 11 stycznia 2000 r. (Dz.Urz. Woj. "[...]") na terenie zespołu przyrodniczo -krajobrazowego o nazwie "A" obowiązuje zakaz wznoszenia obiektów budowlanych, w tym rolniczych, jednorodzinnych, rekreacyjnych i szaletów poza zwartymi terenami wsi, natomiast działka nr 270/9 obręb M. leży poza obszarem zwartej zabudowy wsi M., w znacznej odległości od tej miejscowości. Budowa siedliska na przedmiotowej działce byłaby więc w sposób oczywisty niezgodna z powołanym przepisem ze względu na zakaz realizacji m.in. obiektów rolniczych i jednorodzinnych na obszarze zespołu przyrodniczo - krajobrazowego "A". Kolegium stwierdziło, że rzeczywiście przepis § 2 pkt 7 powołanego rozporządzenia nie jest zgodny z art. 31 a pkt 10 ustawy z dnia 10 października 1991 r. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 3, póz. 210), rozporządzenie jest jednak aktem prawa miejscowego, który wiąże Kolegium i z tych względów Kolegium nie mogło uwzględnić tej okoliczności. Organ II instancji dodał, iż z wyjaśnień Wójta Gminy S. wynika, że teren gminy S. nie posiada obecnie planu miejscowego, gdyż dotychczasowy miejscowy ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy z 1993 r. utracił moc z dniem l stycznia 2003 r., a Rada Gminy nie podjęła uchwały o przystąpieniu do sporządzenia nowego planu miejscowego. W tej sytuacji podniesiona w odwołaniu i w decyzji organu I instancji kwestia zgodności zamierzenia wnioskodawcy z ustaleniami obowiązującego wcześniej miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego nie może stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji będącej przedmiotem odwołania. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do tutejszego Sądu wniósł L. K. W skardze ponowił argumentację z odwołania odnośnie wydania przez organy decyzji w oparciu o § 2 pkt 7 powołanego wyżej rozporządzenia, które w ocenie skarżącego jest niezgodne z art. 3 la pkt l O ustawy z 16 października 1991 r. o ochronie przyrody normującym względny zakaz budowy obiektów budowlanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. Zaskarżona decyzji oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały m.in. na podstawie art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz.U. Nr 15, poz.139 z 1999 r.ze zm.). Przepis ten stanowi, iż nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest zgodne z przepisami prawa i ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z zastrzeżeniem art. 2 ust. 2. Organy orzekające w niniejszej sprawie stwierdziły, że ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej przez skarżącego inwestycji byłoby sprzeczne z rozporządzeniem Wojewody z dnia 11 stycznia 2000 r. w sprawie wyznaczenia zespołu przyrodniczo - krajobrazowego (Dz.Urz. Woj. "[...]"), wydanym na podstawie art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie ((Dz.U. Nr 91, póz. 577) w związku z art. 31 i 32 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 114, poz. 492, z późn. zm.). W myśl § 2 pkt 7 tego rozporządzenia na terenie zespołu przyrodniczo - krajobrazowego o nazwie "A" obowiązuje zakaz wznoszenia obiektów budowlanych w tym rolniczych i jednorodzinnych, rekreacyjnych i szaletów poza zwartymi terenami wsi. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę zważył, że w dacie orzekania przez organy obu instancji obowiązywał art. 3la pkt 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 3, poz. 21), która weszła w życie 2 lutego 2001 r. Zgodnie z pkt 10 tego artykułu w stosunku do form przyrody, o których mowa w art. 28-31, zabrania się budowy budynków, budowli, obiektów małej architektury i tymczasowych obiektów budowlanych mogących mieć negatywny wpływ na obiekt chroniony bądź spowodować degradację krajobrazu. Z analizy powyższych przepisów wynika bezspornie, że zawarte w nich uregulowania nie są ze sobą zgodne. Jak trafnie podnosi skarżący, zapis ustawowy, w przeciwieństwie do postanowień aktu prawa miejscowego jakim jest omawiane rozporządzenie wojewody, nie zawiera bezwzględnego zakazu budowy budynków lub budowli. Kwestią bezsporną jest, że rozporządzenia wojewody są aktami prawa miejscowego w rozumieniu art. 39 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 91, poz. 577) i jako takie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli jednak sąd administracyjny rozpoznając skargę na decyzję wydaną w oparciu o przepis prawa miejscowego, stwierdzi, że przepis ten narusza zasady ustawowe, ma prawo, korzystając z konstytucyjnej prerogatywy orzekania na podstawie Konstytucji i ustaw, odmówić w konkretnej sprawie zastosowania przepisów tego aktu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r., sygn. akt III RN 208/99, OSNAPU 2001 nr 4 póz. 103). Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z tej kompetencji postanowił odmówić zastosowania § 2 pkt 7 omawianego rozporządzenia nr "[...]" Wojewody, jako że w dacie orzekania przez organy administracji publicznej pozostawał on w sprzeczności z art. 3 la pkt 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 114 poz. 492, ze zm.). Mając na uwadze powyższe, właściwe organy administracji publicznej rozpoznając ponownie wniosek skarżącego obowiązane są stosować wyłącznie przepisy obowiązujących ustaw, o ile do tego czasu wojewoda nie uwzględni w rozporządzeniu unormowań wynikających z ustawy o ochronie przyrody. Z przytoczonych motywów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sieipnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) orzekł jak w sentencji . Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji wyroku) oraz orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt III sentencji) uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło