II SA/Ol 1226/12

Dnia 27 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta K. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. po rozpatrzeniu wniosku J. L. z dnia 11 czerwca 2012 r. przyznano wnioskodawcy zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w kwocie 238,50 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. W uzasadnieniu organ podniósł, iż przeprowadzone postępowanie wykazało, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia, określone w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, bowiem dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 0 zł i tym samym, nie przekroczył kryterium dochodowego, wynoszącego w rozpatrywanej sprawie 477 zł. Jednocześnie wskazano, iż przy ustaleniu wysokości zasiłku okresowego organ uwzględnił, zgodnie z art. 3 ust. 4 powołanej ustawy, całokształt okoliczności faktycznych i prawnych oraz możliwości finansowe Ośrodka. Zaznaczono przy tym, iż zasiłki okresowe są przyznawane i wypłacane wyłącznie w ramach dotacji celowej z budżetu państwa, bowiem Rada Miejska w K. w bieżącym roku nie podjęła uchwały, na mocy której Ośrodek otrzymałby dodatkowe środki finansowe na zwiększenie kwot zasiłków okresowych. Jednocześnie uwarunkowania prawne, zawarte w odrębnych przepisach, nie dają możliwości zwiększenia kwot przyznanych w ramach tej dotacji świadczeń bez naruszenia dyscypliny budżetowej, do przestrzegania której organ jest zobowiązany. Natomiast w ramach tej dotacji otrzymano na 2012 rok kwotę 565 000 zł, tj. około 47 083 zł na miesiąc, co jest niewystarczające, gdyż miesięczne wydatki na zasiłki okresowe wynoszą ponad 106 000 zł. Wskazano, iż w roku bieżącym z tej formy pomocy skorzystało ponad 580 osób oraz rodzin i nikomu z ubiegających się do chwili obecnej Ośrodek nie przyznał zasiłku okresowego w kwocie wyższej niż ustalona w oparciu o art. 38 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. L., podnosząc, iż wysokość przyznanego zasiłku okresowego jest niezgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej i nie wystarcza na wszystkie opłaty związane z utrzymaniem. W związku z powyższym, wniósł o przyznanie zasiłku okresowego w wysokości określonej w ustawie, tj. w kwocie 418 zł miesięcznie. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż jak wynika z akt sprawy odwołujący jest kawalerem, osobą samotnie gospodarującą, bezrobotną bez prawa do zasiłku i ma orzeczoną chorobę zawodowa (boreliozę) oraz posiada orzeczony stały uszczerbek na zdrowiu – 10%. Ponadto jest właścicielem domu, który obecnie wystawiony jest na sprzedaż, ciąży na nim również niespłacony kredyt w wysokości 100 000 zł. Aktualnie nie uzyskuje żadnego dochodu. Organ odwoławczy podniósł, iż udzielenie pomocy w postaci zasiłku okresowego jest realizowane po spełnieniu przesłanek wskazanych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej, a jego wysokość uzależniona jest od środków, jakimi aktualnie dysponuje ośrodek pomocy społecznej oraz liczby i sytuacji rodzinno – majątkowej osób ubiegających się o jego przyznanie, co wynika między innymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Zaznaczono przy tym, iż ustalenie wysokości zasiłku okresowego zależy od tzw. uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że organ może podejmować decyzje w sposób całkowicie dowolny, bowiem jest związany przepisami kpa, w tym art. 7 i art. 77 § 1, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji odniósł się do przyczyn ustalenia zasiłku okresowego w minimalnej wymaganej przepisami wysokości, które wynikają przede wszystkim z braku dodatkowych środków finansowych na realizację tych świadczeń, a uzasadnienie wydanej decyzji jest wystarczające i racjonalne, wskazując dokładnie czym kierował się organ, przyznając świadczenie w takiej, a nie innej wysokości. J. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe rozstrzygnięcie, domagając się jego uchylenia i przyznania mu zasiłku okresowego w kwocie określonej w ustawie o pomocy społecznej. Skarżący podniósł, iż w jego ocenie organ odwoławczy naruszył przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz Konstytucję RP. Okoliczność, że organ nie dysponuje odpowiednią kwotą pieniędzy nie jest uzasadnieniem, bowiem w tej sytuacji należy środki budżetu państwa podzielić w taki sposób, aby starczyło, sprawiedliwie, dla wszystkich potrzebujących. Wskazał przy tym, iż kwota 238,50 zł nie jest wystarczająca na przeżycie, a nawet na wszystkie opłaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności, czyli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowi przepis art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej zostało ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy i na dzień rozpoznawania wniosku skarżącego wynosiło 477 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej [Dz.U. z 2009 r., Nr 127, poz. 1055]). Zgodnie zaś z art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy), przy czym kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie ( art. 38 ust. 4 tej ustawy). Należy podkreślić, iż rozstrzyganie w przedmiocie prawa do zasiłku okresowego nie zostało przez ustawodawcę pozostawione uznaniu administracyjnemu organów orzekających. W ustawie o pomocy społecznej wskazane zostały warunki, które muszą być spełnione przez osobę ubiegającą się o to świadczenie i tylko w przypadku ich zaistnienia, zasiłek okresowy może zostać przyznany. Dopiero po spełnieniu ustawowych kryteriów przyznania prawa do zasiłku okresowego, jego wysokość pozostawiona została tzw. względnemu uznaniu administracyjnemu – w granicach między najwyższą i najniższą kwotą zasiłku, wynikającą z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Zatem organ, stwierdzając, że wnioskodawca spełnia warunki uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego, ocenia w następnej kolejności przesłanki warunkujące jego wysokość, to znaczy ilość środków przeznaczonych na pomoc społeczną, ilość osób i rodzin ubiegających się o tę pomoc oraz hierarchię potrzeb, na które środki te mają być przeznaczone. Należy przy tym zaznaczyć, iż uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ pomocy musi uwzględniać fakt, iż ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy, bowiem środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym, organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ prowadzący postępowanie jest zobligowany przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa), poczynione zaś w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa (por. wyrok NSA z dnia 4 października 2002r., sygn. akt I SA 3098/01, LEX nr 83731). Z kolei zadaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zadaniem organu administracji nie jest zatem kontrola decyzji wydanej w pierwszej instancji, ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1999r., sygn. akt IVSA 1313/98). W ocenie Sądu organy rozpoznające przedmiotową sprawę w pełni zastosowały się do wskazanych wyżej wymogów i dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości ustalonej na podstawie art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. w kwocie 238,50 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. W toku przeprowadzonego postępowania dokładnie przeanalizowano sytuację skarżącego, a także przedstawiono wysokość środków pieniężnych, jakimi organ dysponował w 2012 roku, podano liczbę złożonych wniosków oraz średnią wysokość przyznanego zasiłku. Okoliczności niniejszej sprawy nie pozostawiają wątpliwości, iż wysokość zasiłku okresowego, która została przyznana skarżącemu odpowiada ustalonemu w ustawie zakresowi. Należy zaznaczyć, że skarżący nie może oczekiwać, iż organ pomocy społecznej zaspokoi wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako stałe źródło służące do zaspokajania choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb. Jak wynika z treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 powołanej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W świetle powyższych rozważań, należy zatem stwierdzić, iż organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego i z należytą starannością, w sposób dokładny i wyczerpujący rozważyły oraz uzasadniły przesłanki przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy w ustalonej wysokości. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.