II SA/Ol 1228/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. D. i S. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru budowy szamba postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]", złożonej wspólnie przez Z. D. i S. D., skarżący - będący małżonkami wnieśli o przyznanie prawa pomocy, podnosząc, iż mają niskie dochody brutto (skarżący – "[...]", skarżąca – "[...]", łącznie – "[...]"). Do skargi załączone zostały m.in. kopie: poświadczenia zameldowania na pobyt stały, zgodnie z którym wspólnie ze skarżącymi mieszka jeszcze "[...]" członków ich rodziny, przekazów pocztowych świadczeń emerytalno-rentowych skarżących, zgodnie z którymi wykazane w skardze kwoty dochodów to kwoty netto "[...]". W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca złożyła wniosek z dnia "[...]". W uzasadnieniu, opisując trudne warunki lokalowe, nawiązała do przedmiotu skargi – sprzeciwu wobec zamiaru budowy szamba oraz wskazała na potrzebę remontu mieszkania. Składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w rubryce nr 7.1. (Stan rodzinny) skarżąca wykazała, poza sobą i mężem, także syna, synową i "[...]" wnuków, w rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) – mieszkanie o pow. "[...]" oraz nieruchomość rolną o pow. "[...]" ara, w rubryce nr 10 (Dochody) – dochód własny i męża z tytułu świadczeń emerytalnych po "[...]" brutto, natomiast w rubryce nr 11 (Inne dane) – opisując swój stan zdrowia, dodała, "[...]". W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca przedłożyła uzupełniony formularz wniosku (rubryki nr 4 i nr 7.2.2.), w którym wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i podniosła, iż oprócz mieszkania nie posiada żadnych innych zasobów materialnych. Skarżąca przedłożyła ponadto dodatkowe oświadczenie z dnia "[...]", w którym wyjaśniła, iż wykazana w formularzu nieruchomość rolna jest przez rodzinę wykorzystywana jako ogród warzywny. Podniosła, iż syn i synowa prowadzą odrębne gospodarstwo domowe, które finansują we własnym zakresie. "[...]". Oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z mężem. Obydwoje nie korzystali i nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej ani z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie i rodzinę. Wskazała, iż razem z mężem dysponują miesięcznie kwotą "[...]" z tytułu emerytur. Ich wydatki za poprzedni miesiąc – opłaty mieszkaniowe, energia, leki i inne (wyżywienie, odzież, chemia gospodarcza, itp.) wyniosły łącznie "[...]" plus opał "na sezon" w wysokości "[...]". Wyjaśniła, iż środki pieniężne na sfinansowanie planowanej inwestycji budowlanej pochodzić będą z otrzymanego w przyszłości kredytu oraz z zaoszczędzonych przez nią i jej męża pieniędzy w kwocie "[...]". Oświadczyła, iż nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych oraz kont i lokat dewizowych. Do przedmiotowego oświadczenia, skarżąca załączyła kopie dokumentów potwierdzających wysokość wykazanych w nim wydatków na opłaty mieszkaniowe i energię (płatności listopadowe). Zgodnie z dodatkowym oświadczeniem męża skarżącej z dnia "[...]", złożonym w niniejszej sprawie w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, mąż skarżącej nie posiada również jakichkolwiek rachunków bankowych oraz kont i lokat dewizowych. Do przedmiotowego oświadczenia, załączył dodatkowo kopie dwóch faktur z 2011 r. na drewno opałowe na łączną kwotę "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego nie wystarczy zatem wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W niniejszej sprawie, przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej i jej męża nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Zauważyć należy, iż obecnie skarżąca i jej mąż dysponują stałym miesięcznym dochodem z tytułu emerytur (w łącznej kwocie "[...]" – zgodnie z załączonymi do skargi przekazami pocztowymi), który jak przyjąć należy, mając na uwadze wysokość wykazanych miesięcznych wydatków [w łącznej kwocie "[...]" plus kwota "[...]" stanowiąca kwotę rocznych wydatków na opał (dane za 2011 r.) w przeliczeniu na miesiąc], umożliwia co do zasady zabezpieczenie środków na niezbędne koszty utrzymania 2-osobowej rodziny, a ponadto poczynienie pewnych oszczędności. Zgodnie bowiem z dodatkowym oświadczeniem skarżącej, środki pieniężne na sfinansowanie planowanej inwestycji budowlanej pochodzić będą m.in. z zaoszczędzonych przez nią i jej męża pieniędzy w kwocie "[...]". Podkreślić należy, iż oszczędności, którymi dysponuje obecnie skarżąca i jej mąż przewyższają koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Wprawdzie są one zabezpieczone w związku z zamiarem zrealizowania planowanej inwestycji budowlanej, lecz zauważyć należy, iż wobec sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej, jej legalne zrealizowanie nie jest obecnie możliwe. W tej sytuacji, zabezpieczenie środków pieniężnych na pokrycie wydatków związanych z realizacją planowanej inwestycji budowlanej nie może uzasadniać przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy skarżącej w sprawie dotyczącej tej inwestycji. Podkreślić należy, iż co do zasady to strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy, skarżąca posiada takie możliwości dzięki zgromadzonym oszczędnościom. W konsekwencji, brak jest podstaw do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża. Zauważyć jednocześnie należy, iż wprawdzie skarżąca wraz z mężem mieszka wspólnie z synem, synową i wnukami, to w dodatkowym oświadczeniu wyraźnie oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z mężem. Opisując ogólnie ich sytuację życiową i finansową, nie podniosła też, aby fakt, iż syn jest "[...]" osobą bezrobotną, wpłynął w jakikolwiek negatywny sposób również na sytuację finansową skarżącej i jej męża, w tym na stan ich oszczędności i plany inwestycyjne. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.