II SA/Ol 1228/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy w formie posiłku 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 29 sierpnia 2014 r. B. P.zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału, gazu, biletu sieciowego, opłat za energię elektryczną, opłaty za kartę zdrowia, opłat za obiady w szkole dla syna D. Ś. oraz opłat za przedszkole na syna K. Ś. W toku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 września 2014r. strona sprecyzowała, iż jej wniosek dotyczy pomocy finansowej na zakup opału, opłaty za energię, zakup gazu, biletu sieciowego, zwrotu za badania profilaktyczne, opłaty za obiady w szkole podstawowej nr 19 i przedszkolu nr 21. Wnioskodawczyni przedłożyła zaświadczenie wystawione przez Dyrektora Przedszkola nr 21 w O., potwierdzające, że K. Ś. uczęszcza do wymienionego przedszkola oraz że dzienna stawka żywieniowa wynosi 6,00 zł. Przedstawiła też, fakturę za badania profilaktyczne na kwotę 150 zł, zaświadczenie, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych oraz oświadczenie o stanie majątkowym. Pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawczyni samotnie wychowuje dwóch synów w wieku szkolnym i przedszkolnym. Ojciec dzieci nie żyje. Rodzina zajmuje jeden pokój z kuchnią, Wnioskodawczyni jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z dodatku mieszkaniowego w kwocie 225,37 zł oraz świadczenia rodzinnego w kwocie 523 zł miesięcznie. Łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosił 748,37 zł Zgodnie z protokołem (k. 31-33 akt administracyjnych) w trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny uzgodnił z wnioskodawczynią pomoc w formie: zasiłku okresowego z tytułu bezrobocia na miesiąc IX, X i XI w wysokości 309,82 zł miesięcznie, zasiłku celowego na miesiąc IX z przeznaczeniem na zakup opału i opłaty za badania profilaktyczne w łącznej kwocie 750 zł, w miesiącu X w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na zakup butli gazowej i biletu sieciowego, w miesiącu XI w kwocie 150 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do energii elektrycznej, uzgodniono też pomoc w formie gorącego posiłku- obiadu dla wnioskodawczyni na okres 1 IX - 24 XII 2014r. w "Caritas" przez 5 dni w tygodniu w dni robocze - za faktycznie zjedzony posiłek w stawce 10 zł, gorącego posiłku w szkole podstawowej nr 19 dla D. Ś. od 5 września do 19 grudnia 2014r. w stawce dziennej 2,50 zł oraz pomoc w formie całodziennego wyżywienia w przedszkolu nr 21 dla K. Ś. od 1 IX do 31 grudnia 2014r. w stawce 6 zł dziennej. Taki plan pomocy został następnie zatwierdzony przez Dyrektora MOPS. Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta a przyznał B. P. pomoc w formie posiłku dla D. Ś. od dnia 5 września 2014 r. do 19 grudnia 2014 r. w Szkole Podstawowej nr 19 w O., przez 5 dni w tygodniu z wyłączeniem dni wolnych od zajęć szkolnych, w dziennej stawce żywieniowej 2,50 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 106 ust. 1, art. 7 pkt 1,4,9, art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 14 i art. 48 ust. 1,4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 182 ze zm.), uchwałę Rady Miasta Nr XLIX/796/14 z dnia 29 stycznia 2014r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłku oraz § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012r. poz. 823). W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył powyższe przepisy, wskazał na poczynione w toku wywiadu ustalenia faktyczne. Podkreślono, iż dochód strony to kwota 748,38 zł, tj. 249,46 na osobę w rodzinie i nie przekracza obowiązującego kryterium. Organ stwierdził, że z uwagi na sytuację socjalno-bytową i materialną zainteresowanej wskazane jest udzielenie pomocy w formie posiłku dla D. Ś. w SP nr 19 w O. W dniu 15 września 2014r. J. Ś., legitymujący się pełnomocnictwem B. P., wniósł odwołanie od powyższej decyzji oraz czterech innych decyzji wydanych w dniu 3 i 4 września 2014r., przyznających B. P. pomoc społeczną w innym zakresie. Pełnomocnik zarzucił organowi ogólnie rażące naruszenie prawa i pozbawienie jego wnuków oraz ich matki prawa do godnego życia. Odnosząc się do przedmiotowej decyzji, podniósł, że wydana została tylko w sprawie posiłku, a strona we wniosku zwróciła się również o sfinansowanie pozostałych kosztów związanych z uczęszczaniem do szkoły i przedszkola dzieci (w tym opłat ubezpieczeniowych). Wskazał również, że w uzasadnieniu fałszywie podane zostały kwoty dochodów rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]"r., nr "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne poczynione w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wyjaśniono w szczególności, że na dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 225,37 zł miesięcznie oraz świadczenia rodzinne w kwocie 523 zł (decyzja z dnia 14 listopada 2013 r. o nr "[...]" przyznająca prawo do świadczeń rodzinnych w aktach sprawy). W sumie dochód rodziny strony za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku (lipiec 2014 r.) stanowi kwotę 748,37 zł, a na osobę w rodzinie 249,45 zł. Dalej organ wskazał jakie przepisy regulują formę pomocy przyznaną odwołującej się i potwierdził, że spełnia ona kryteria do jej przyznania. Podniesiono, że zgodnie z art. 48 ust 1, ust 4 - 5 ustawy o pomocy społecznej osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Pomoc, o której mowa w ust. 4, przyznana dzieciom i młodzieży w okresie nauki w szkole może być realizowana w formie zakupu posiłków. Kolegium wskazało, że przyznana pomoc ma charakter niepieniężny i nie jest uzależniona od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego. Dalej wyjaśniono, że stosownie do art. 96 ust 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej wydatki na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej, o których mowa w ust. 2, będących w zakresie zadań własnych. Podano, że w tym przedmiocie obowiązuje uchwała nr XLIX/796/14 Rady Miasta z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłków (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. z 2014 r. poz 586). Zgodnie z jej treścią wydatki na świadczenia z pomocy społecznej w formie posiłku dla osób i rodzin objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 ustanowionego uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. (M.P. z 2013r. poz. 1024) nie podlegają zwrotowi, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego. Biorąc pod uwagę, iż niewątpliwie dochód na osobę w rodzinie odwołującej nie przekracza przyjętego kryterium dochodowego, Kolegium stwierdziło, że wydatki na przyznane świadczenia w formie posiłku nie podlegają w rozpatrywanej sprawie zwrotowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B. P., reprezentowana przez J. Ś., domagała się zweryfikowania decyzji w sprawie zasiłków celowych na dożywianie dzieci oraz pozostałych decyzji wydanych w tym samym czasie, przyznających jej pomoc w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Powtórzono zarzut pozbawienia dzieci prawa do godnego życia. Stwierdzono, że pomoc na dożywianie określa jasno i wyraźnie ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, podnosząc, że osoba, która wniosła skargę nie może być pełnomocnikiem w rozumieniu art. 35 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i nadesłanie jej do Sądu. W wyznaczonym terminie skarżąca wykonała ten obowiązek. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej w ramach prawa pomocy adwokata. Na rozprawie w dniu 3 marca 2015r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu poparł skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej, które to koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r. poz. 1647.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Przez pojęcie "sprawa" należy rozumieć przedmiot zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, kwestionowana przez uprawniony podmiot (por. uchwała NSA z dnia 3 lutego 1997r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3 poz. 104). Z tego powodu przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu może być tylko zaskarżona decyzja z dnia 9 października 2014r. i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, udzielająca pomocy finansowej na pokrycie kosztu gorącego posiłku dla syna skarżącej w szkole, do której uczęszcza, w stawce żywieniowej 2,50 złotych dziennie. Tym samym Sąd nie może w badanej sprawie weryfikować innych ostatecznych decyzji, którymi rozpoznano odrębnie pozostałe, zgłoszone równolegle przez stronę, wnioski o udzielenie pomocy społecznej w innym zakresie i wypowiadać się co do ich legalności, gdyż mogły być one lub mogą być przedmiotem odrębnego postępowania. Wskazać też należy, że zgodnie z obowiązującą organy administracji publicznej zasadą działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Wyjaśnić należy skarżącej, że powołana w skardze ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) już wygasła, gdyż realizowała program dożywiania w latach 2006-2013. Ustawa ta została uchwalona w celu realizacji programu wieloletniego, w głównej mierze polegającego na wsparciu gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim bezrobociem i ze środowisk wiejskich. Stosownie do art. 7 tej ustawy do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania miały zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. (M.P. 2013, poz. 1024 ze zm.), wydaną na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r, poz.885 ze zm.) ustanowiony został wieloletni program wspierania finansowego gmin w realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 – 2020. W założeniach Programu przyjęto, że jest to programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.). Program będzie realizowany w latach 2014-2020 i obejmie swoim zasięgiem wszystkie województwa. Wsparcie dla gmin będzie realizowane na podstawie art. 115 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Celem programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich oraz osób dorosłych, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych. Wsparcie udzielane jest w szczególności: 1) dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, 2) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, 3) osobom i rodzinom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 tej ustawy - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z powyższych unormowań wynika, że gminne ośrodki pomocy społecznej w zakresie realizacji obowiązków własnych gminy określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, tj. zapewnienia posiłku i dożywiania dzieci, mogą udzielić beneficjentowi, który takiej pomocy potrzebuje, wsparcia ze środków programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014 – 2020" na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, z zastrzeżeniem wskazanego w tym programie kryterium dochodowego oraz formy pomocy. Realizację obowiązków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14ustawy o pomocy społecznej konkretyzuje cytowany powyżej art. 48 tej ustawy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że syn skarżącej kwalifikuje się do sfinansowania gorącego posiłku w szkole, do której uczęszcza. Wniosek w omawianym zakresie został uwzględniony przez organy orzekające w całości. Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem na protokole z aktualizacji wywiadu środowiskowego swoje oświadczenie co do zakresu wniosku, w którym sprecyzowała, że chodzi jej o sfinansowanie obiadów dla syna D. w SP nr 19 na okres od 5 IX - 19 XII 2014r. Ustalono, że dzienny koszt gorącego posiłku w tej szkole wynosi 2,50 zł. Zaskarżona decyzja zaspokaja więc zgłoszoną potrzebę w całości. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz.461).