II SA/Ol 1231/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2015r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy w formie posiłku 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata B. B. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 29 sierpnia 2014 r. B. P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup opału, gazu, biletu sieciowego, opłat za energię elektryczną, opłaty za kartę zdrowia, opłat za obiady w szkole dla syna D. S. oraz opłat za przedszkole na syna K. S. W wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 1 września 2014r. B. P. rozszerzyła swój wniosek o przyznanie jej pomocy w formie posiłku przez 5 dni w tygodniu od dnia 5 września 2014 r. do 24 grudnia 2014 r. Pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawczyni samotnie wychowuje dwóch synów w wieku szkolnym i przedszkolnym. Ojciec dzieci nie żyje. Rodzina zajmuje jeden pokój z kuchnią. Wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Rodzina utrzymuje się z dodatku mieszkaniowego w kwocie 225,37 zł oraz świadczenia rodzinnego w kwocie 523 zł miesięcznie. Łączny miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosił 748,37 zł W trakcie wywiadu środowiskowego (k – 22 odw. akt administracyjnych) pracownik socjalny uzgodnił z wnioskodawczynią m. in. pomoc w formie obiadu dla wnioskodawczyni na okres od 5 września do 24 grudnia 2014 r. w "Caritas" przez 5 dni w tygodniu w dni robocze - za faktycznie zjedzony posiłek w stawce 10 zł, gorącego posiłku w szkole podstawowej nr "[...]" dla D. S. od 5 września do 19 grudnia 2014r. w stawce dziennej 2,50 zł oraz pomoc w formie całodziennego wyżywienia w przedszkolu nr "[...]" dla K. S. od 1 września do 31 grudnia 2014r. w stawce 6 zł dziennie. Taki plan pomocy został następnie zatwierdzony przez dyrektora MOPS. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta A przyznał B. P. pomoc w formie posiłku od 5 września 2014 r. do dnia 24 grudnia 2014 r. przez 5 dni w tygodniu przy dziennej stawce żywieniowej w wysokości 10 złotych, wydawanego przez Archidiecezjalne Centrum Charytatywne Caritas Archidiecezji A. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że dochód strony to kwota 748,38 zł, tj. 249,46 na osobę w rodzinie i nie przekracza obowiązującego kryterium. Organ stwierdził, że z uwagi na sytuację socjalno-bytową i materialną zainteresowanej wskazane jest udzielenie jej pomocy w formie posiłku. W dniu 15 września 2014r. J. S., legitymujący się pełnomocnictwem B. P., wniósł odwołanie od powyższej decyzji oraz czterech innych decyzji przyznających B. P. pomoc społeczną. Pełnomocnik zarzucił organowi ogólnie rażące naruszenie prawa i pozbawienie jego wnuków oraz ich matki prawa do godnego życia. Odnosząc się do przedmiotowej decyzji podniósł, jak się wydaje, że wnioskodawczyni może przygotowywać posiłki w domu, bez konieczności dojeżdżania do miejsca ich wydawania.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne poczynione w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Wyjaśniono w szczególności, że na dochód rodziny za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku składa się dodatek mieszkaniowy w wysokości 225,37 zł miesięcznie oraz świadczenia rodzinne w kwocie 523 zł. W sumie dochód rodziny strony za miesiąc poprzedzający złożenie wniosku stanowi kwotę 748,37 zł, a na osobę w rodzinie 249,45 zł. Dalej organ wskazał jakie przepisy regulują formę pomocy przyznaną odwołującej się i potwierdził, że spełnia ona kryteria do jej przyznania. Podniesiono, że zgodnie z art. 48 ust 1, ust 4 - 5 ustawy o pomocy społecznej osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Pomoc doraźna albo okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Kolegium wskazało, że przyznana pomoc ma charakter niepieniężny i nie jest uzależniona od spełnienia ustawowego kryterium dochodowego. Dalej wyjaśniono, że stosownie do art. 96 ust 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej wydatki na usługi, pomoc rzeczową, zasiłki na ekonomiczne usamodzielnienie, zasiłki okresowe i zasiłki celowe przyznane pod warunkiem zwrotu podlegają zwrotowi w części lub całości, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Rada gminy określa, w drodze uchwały, zasady zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej, o których mowa w ust. 2, będących w zakresie zadań własnych. Podano, że w tym przedmiocie obowiązuje uchwała nr XLIX/796/14 Rady Miasta z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie określenia zasad zwrotu wydatków w zakresie dożywiania w formie posiłków (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. z 2014 r. poz 586). Zgodnie z jej treścią wydatki na świadczenia z pomocy społecznej w formie posiłku dla osób i rodzin objętych wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 ustanowionego uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. (M.P. z 2013r. poz. 1024) nie podlegają zwrotowi, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego. Biorąc pod uwagę, że niewątpliwie dochód na osobę w rodzinie strony odwołującej nie przekracza przyjętego kryterium dochodowego, Kolegium stwierdziło, że wydatki na przyznane świadczenia w formie posiłku nie podlegają w rozpatrywanej sprawie zwrotowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B. P., reprezentowana przez J. S., domagała się zweryfikowania decyzji w sprawie zasiłków celowych na dożywianie oraz pozostałych decyzji wydanych w tym samym czasie, przyznających jej pomoc w formie zasiłku okresowego i zasiłków celowych. Powtórzono zarzut pozbawienia rodziny prawa do godnego życia. Stwierdzono, że pomoc na dożywianie określa jasno i wyraźnie ustawa z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie, podnosząc, że osoba, która wniosła skargę nie może być pełnomocnikiem w rozumieniu art. 35 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i nadesłanie jej do Sądu. W wyznaczonym terminie skarżąca wykonała ten obowiązek. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2015r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej w ramach prawa pomocy adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014r. poz. 1647.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego powodu przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu może być tylko zaskarżona decyzja z dnia "[...]" i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, udzielająca pomocy finansowej na pokrycie kosztu posiłku dla skarżącej w stawce żywieniowej 10,00 złotych dziennie. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa dających podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Wyjaśnić należy skarżącej, że powołana w skardze ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) już wygasła, gdyż realizowała program dożywiania w latach 2006-2013. Uchwałą nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013r. (M.P. 2013, poz. 1024 ze zm.), wydaną na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r, poz.885 ze zm.) ustanowiony został wieloletni program wspierania finansowego gmin w realizacji zadania dożywiania dzieci i zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014 – 2020. W założeniach Programu przyjęto, że jest to program wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182, ze zm.). Program będzie realizowany w latach 2014-2020 i obejmie swoim zasięgiem wszystkie województwa. Celem programu jest ograniczenie zjawiska niedożywienia dzieci i młodzieży z rodzin o niskich dochodach lub znajdujących się w trudnej sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich oraz osób dorosłych, w szczególności osób samotnych, w podeszłym wieku, chorych lub niepełnosprawnych. Wsparcie udzielane jest w szczególności: 1) dzieciom do czasu podjęcia nauki w szkole podstawowej, 2) uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, 3) osobom i rodzinom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 tej ustawy - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z powyższych unormowań wynika, że gminne ośrodki pomocy społecznej w zakresie realizacji obowiązków własnych gminy określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, tj. zapewnienia posiłku mogą udzielić beneficjentowi, który takiej pomocy potrzebuje, wsparcia ze środków programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania na lata 2014 – 2020" na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, z zastrzeżeniem wskazanego w tym programie kryterium dochodowego oraz formy pomocy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania i sfinansowania jej posiłku. Wniosek w omawianym zakresie został uwzględniony przez organy orzekające w całości, dlatego też jedynie dziwić może wyrażone później niezadowolenie z przyznanej jej pomocy. Określona w decyzji wysokość stawki dziennej nie jest wysoka, bo wynosi 10 złotych. Nie można jednak pomijać tego, że świadczenie w formie posiłku realizowane jest w instytucji wyspecjalizowanej, gdzie koszty przygotowania posiłku są zminimalizowane, m. in. z uwagi na ilość wydawanych obiadów. Nadto zauważyć należy, że skarżącej przyznana została pomoc na zakup biletu miesięcznego, tak więc nie będzie ona ponosiła dodatkowych kosztów związanych z dojazdem do miejsca przygotowywania i wydawania posiłków. Nadto dzieci skarżącej również mają zapewnione obiady w szkole i przedszkolu, tak więc zachodzi konieczność przygotowania im, podobnie jak skarżącej, jedynie pozostałych posiłków. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz.461).