II SA/Ol 1235/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, B. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż jest obecnie na urlopie wychowawczym. Rodzina utrzymuje się jedynie z dochodu męża, który podjął działalność gospodarczą i przez ostatnie trzy miesiące osiągnął dochód w wysokości ok. "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. Do majątku małżonków należy mieszkanie o pow. "[...]". W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód męża z tytułu działalności gospodarczej w wysokości ok. "[...]" oraz wskazała, iż sama nie osiąga dochodu. Nawiązując do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym o ustanowienie wskazanego imiennie radcy prawnego, zawartego w skardze, do której załączony został urzędowy formularz wniosku, pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do uzupełnienia jego braku formalnego poprzez ponowne wypełnienie rubryki nr 4 (w sposób pozwalający jednoznacznie poznać zakres jej wiążącego żądania), a ponadto w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej jej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia – do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej w zakresie odnoszącym się do dotychczasowych dochodów małżonków z tytułu zatrudnienia oraz ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, prowadzonej obecnie przez męża skarżącej działalności gospodarczej, wydatków ponoszonych przez rodzinę, spłacanego przez małżonków kredytu mieszkaniowego, a także wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła uzupełniony formularz wniosku, w którym wniosła wyraźnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego oraz złożyła dodatkowe oświadczenie z dnia "[...]" (data nadania), w którym wskazała przedmiot prowadzonej przez męża działalności gospodarczej, wysokość dochodu/straty z tego tytułu w okresie od "[...]" do "[...]" oraz majątek firmy. Podniosła, iż od "[...]" korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie "[...]". Zostały też jej przyznane świadczenia rodzinne w łącznej kwocie "[...]". Dodała, iż w "[...]" ona i jej mąż otrzymali również jednorazową pomoc finansową od rodziców w kwocie "[...]", otrzymują także pomoc w formie codziennych zakupów. Skarżąca wskazała miesięczne wydatki rodziny (czynsz, fundusz remontowy, energia, Internet, telefon, rata kredytu, przedszkole i wyżywienie) w łącznej kwocie "[...]". Wskazała ponadto wysokość dochodów uzyskiwanych przez męża do "[...]" i swoich do "[...]". Oświadczyła, iż kredyt zaciągnięty został na zakup mieszkania, jego rata wynosi ok. "[...]". W spłacie tego zadłużenia małżonkom pomagają rodzice. Skarżąca przedłożyła ponadto dokumenty źródłowe w postaci: wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej dotyczącego jej męża, zestawień przychodu, kosztów oraz dochodu/straty z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej za okres od "[...]" do "[...]" oraz kopie: umowy kredytu mieszkaniowego oraz wyciągów z rachunku bankowego męża za okres od "[...]" do "[...]". Na wstępie zauważyć należy, iż skarżąca uzupełniła brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy z jednodniowym opóźnieniem. Mając jednak na uwadze specyfikę tego braku, jak również to, że zakres żądania skarżącej, który skarżąca obecnie potwierdziła, był ujawniony w skardze, do której załączony został formularz wniosku, a także względy ekonomiki procesowej, uznano, iż w warunkach niniejszej sprawy zasadne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy (por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 1015/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje jedynie kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, skarżąca - pomimo zawartego w piśmie z dnia "[...]" pouczenia, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy - nie zastosowała się w pełni do przedmiotowego wezwania, co sprawia, że nie jest możliwe dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej jej i jej rodziny. Wskazać należy, iż pomimo wezwania do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy skarżąca przedłożyła jedynie wyciągi z rachunku bankowego męża, nie przedłożyła natomiast ani wyciągów z własnego rachunku bankowego (z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego nie wynika wyraźnie, aby rachunek ten był rachunkiem wspólnym małżonków) ani oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. W tej sytuacji, nie można stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych oraz, że nie dysponuje jakimikolwiek środkami zgromadzonymi na tych rachunkach, które mogłaby przeznaczyć na sfinansowanie kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo stwierdzić należy, iż niepełne jest również oświadczenie skarżącej dotyczące źródeł utrzymania jej rodziny. Zauważyć należy, iż z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż skarżąca i jej mąż stale zasilają przedmiotowy rachunek – w "[...]" na kwotę "[...]", w "[...]" – łącznie na kwotę "[...]" i w "[...]" – łącznie na kwotę "[...]". Źródła, z których pochodzą te środki pieniężne nie zostały natomiast ujawnione w złożonym przez skarżącą dodatkowym oświadczeniu. Wskazać należy, iż we wniosku skarżąca podniosła, iż rodzina utrzymuje się jedynie z dochodu jej męża. Z dodatkowego oświadczenia skarżącej wynika jednak, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi w istocie straty (za okres od "[...]" do "[...]" w wysokości "[...]"). Wysokość dochodu/straty z tego tytułu to za "[...]","[...]","[...]","[...]","[...]". Skarżąca wskazała wprawdzie, iż w "[...]" ona i jej mąż otrzymali jednorazową pomoc finansową od rodziców w kwocie "[...]" i że rodzice pomagają im również w spłacie kredytu, którego rata wynosi ok. "[...]" oraz dodała, iż zostały jej także przyznane świadczenia rodzinne w łącznej kwocie "[...]" (skarżąca nie wskazała od kiedy otrzymuje lub otrzymywać będzie przedmiotowe świadczenia, nie wpływają one bowiem na rachunek bankowy, z którego wyciągi przedłożyła), lecz nawet uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że środki pieniężne, wpłacone na rachunek bankowy przewyższają środki pieniężne, jakie wykazała skarżąca jako te, którymi dysponowała ona i jej mąż w okresie od "[...]" do "[...]". W świetle powyższego, wobec nieprzedłożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz wykazanych nieścisłości stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, jak kształtuje się rzeczywista sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny oraz stwierdzenie z całą pewnością, że nie pozwala ona na poniesienie kosztów postępowania związanych z ustanowieniem radcy prawnego bez uszczerbku koniecznego dla nich utrzymania. Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Nieujawnienie przez nią sytuacji finansowej jej 4-osobowej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.