II SA/Ol 124/21

WyrokWSA w Olsztynie2021-05-20

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Beata Jezielska, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy lokal zajmowany przez funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej i jego rodzinę, który został przydzielony na podstawie umowy najmu z 1980 r. i od tego czasu był traktowany jako lokal mieszkalny, może zostać uznany za kwaterę tymczasową po zakończeniu służby przez funkcjonariusza, co skutkowałoby obowiązkiem jego zwolnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały, iż sporny lokal stanowi kwaterę tymczasową w rozumieniu ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W szczególności, umowa najmu z 1980 r. określała lokal jako mieszkalny, a przez ponad 25 lat po zakończeniu służby przez męża skarżącej, lokal był traktowany jako zaspokajający stałe potrzeby mieszkaniowe. Brak było dowodów na to, że lokal miał charakter tymczasowy lub był przeznaczony wyłącznie na cele służbowe w sposób uzasadniający jego zwolnienie po zakończeniu służby. W związku z tym, organy nie wykazały podstawy prawnej do nałożenia obowiązku zwolnienia kwatery tymczasowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej W. K. zwolnienie kwatery tymczasowej nr "[...]" w B. Organ I instancji uznał, że lokal ten jest kwaterą tymczasową, a po przejściu męża skarżącej na emeryturę, utracili oni prawo do jej zajmowania. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące błędnego zakwalifikowania lokalu jako kwatery tymczasowej, niezastosowania przepisów o lokalach zamiennych oraz naruszenia przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w B. Zasądzono od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz W. K. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia kwatery tymczasowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz W. K. kwotę "[...]" zł ("[...]" złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z "[...]" wydaną przez Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w B. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 83 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 8 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1123, dalej jako: ustawa o PSP), nałożono na W. K. (dalej jako: strona lub skarżąca) obowiązek zwolnienia kwatery tymczasowej nr "[...]" znajdującej się w B. przy ul. "[...]", w terminie do 30 marca 2021 r. W uzasadnieniu podniesiono, że przydział kwatery tymczasowej następuje tylko i wyłącznie na okres pełnienia służby w jednostce organizacyjnej PSP. Wskazano, że kwatera tymczasowa jest to lokal mieszkalny albo pomieszczenie zaadoptowane na lokal mieszkalny, które znajduje się na terenie zamkniętym lub w budynku przeznaczonym na cele służbowe. Jednocześnie podkreślono, że Komenda Powiatowa PSP w B. nie miała i nadal nie ma na terenie miasta B. żadnych lokali mieszkalnych. Fakt podpisania umowy o najem lokalu o nazwie "lokal mieszkalny" nie zmienia statusu kwatery tymczasowej, a tym samym nie czyni z niej lokalu mieszkalnego. Podniesiono, że decyzją Starosty B. z "[...]" nieruchomości, w skład której wchodzi lokal mieszkalny, zostały oddane w trwały zarząd Komendy Powiatowej PSP w B. z przeznaczeniem na wykonywanie zadań służbowych, a teren Komendy to teren zamknięty. Zatem lokal mieszkalny zajmowany przez stronę, znajdujący się na terenie i w budynku służbowym Komendy, jest kwaterą tymczasową. Podano, że także w umowie najmu budynek, w którym znajduje się kwatera tymczasowa nr "[...]", jest nazwany budynkiem administracyjno-mieszkalnym, czyli wykorzystywanym na potrzeby administracyjne Komendy. W związku z tym, że mąż strony przeszedł na emeryturę, spełnił tym samym przesłankę wynikającą z art. 67 ust. 8 ustawy o PSP i automatycznie utracił prawo do zajmowania przedmiotowej kwatery tymczasowej, a wraz z nim takie prawo utraciła strona jako jego żona. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona podniosła zarzut naruszenia: - art. 83 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 8 ustawy o PSP poprzez ich błędne zastosowanie polegające na nałożeniu na stronę obowiązku zwolnienia kwatery tymczasowej w związku z zakończeniem przez małżonka strony służby zawodowej, podczas gdy zajmowany przez stronę lokal nie stanowi kwatery tymczasowej w rozumieniu ustawy o PSP, jak również nie jest przeznaczony na cele służbowe oraz nie znajduje się na terenie zamkniętym; - art. 84 ustawy o PSP poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy organ wydając decyzję nakazującą opuszczenie przedmiotowego lokalu winien zapewnić stronie lokal zamienny o takim samym standardzie; - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że zajmowany przez stronę lokal jest kwaterą tymczasową oraz przyjęcia, że lokal ten jest przeznaczony na cele służbowe oraz znajduje się na terenie zamkniętym; - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegającej na uznaniu, że zajmowany przez stronę lokal jest kwaterą tymczasową oraz przyjęcie, że lokal jest przeznaczony na cele służbowe oraz znajduje się na terenie zamkniętym. Decyzją z "[...]" Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej jako: organ odwoławczy lub Komendant Wojewódzki) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że w umowie o najem lokalu, zawartej 31 sierpnia 1980 r., widnieje zapis, że przedmiotem najmu jest lokal mieszkalny położony w budynku administracyjno-mieszkalnym, co potwierdza fakt, że przedmiotem najmu jest kwatera tymczasowa, bowiem budynek wykorzystywany jest na potrzeby administracyjne Komendy. Podkreślono, że rozgraniczenie lokali pozostających w zasobach jednostek PSP na lokale mieszkalne oraz na kwatery tymczasowe jest związane z przeznaczeniem danego lokalu. Charakter lokali mieszkalnych ma na celu trwałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy i lokale takie przeznaczone są do ich stałego pobytu. Natomiast Komenda Powiatowa PSP w B. nie miała w swoich zasobach lokali i nadal nie ma możliwości przydziału na terenie miasta B. lokali mieszkalnych. W związku z tym, że małżonek strony przeszedł na emeryturę, spełniona została przesłanka wynikająca z art. 76 ust. 8 ustawy o PSP i automatycznie utracił on prawo do zajmowania kwatery tymczasowej, a wraz z nim takie prawo utraciła także strona jako jego żona, która w myśl art. 83 ust. 1 pkt 8 ustawy o PSP zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Wskazano, że w świetle art. 83 ust. 3 pkt 2 ustawy o PSP brak jest podstaw prawnych do uznania, że funkcjonariusz zwolniony ze służby zachowuje prawo do zajmowania kwatery tymczasowej i nie może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. W myśl art. 84 ustawy o PSP strażak zwolniony ze służby zachowuje prawo jedynie do przydzielonego lokalu mieszkalnego, nie zaś kwatery tymczasowej. Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że teren Komendy jest terenem zamkniętym. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 83 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 8 ustawy o PSP poprzez ich błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy lokal stanowi kwaterę tymczasową, a tym samym skarżąca wraz z rodziną zajmuje go bez tytułu prawnego, jak również, że sporny lokal przeznaczony jest na cele służbowe; - art. 84 ustawy o PSP poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy małżonek skarżącej, po zakończeniu służby, zachował prawo do przydzielonego mu lokalu mieszkalnego, a w sytuacji wydania przez organ decyzji nakazującej opuszczenie przedmiotowego lokalu, winien on zapewnić małżonkowi skarżącej i jego rodzinie lokal zamienny o takim samym standardzie; - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a w szczególności niezbadanie statusu prawnego spornego lokalu oraz przeznaczenia budynku, w którym się znajduje, a w konsekwencji przyjęcia, że zajmowany przez skarżącą lokal jest kwaterą tymczasową oraz znajduje się w budynku przeznaczonym na cele służbowe; - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, polegającej na dowolnym przyjęciu, że zajmowany przez skarżącą lokal jest kwaterą tymczasową oraz znajduje się w budynku przeznaczonym na cele służbowe; -art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew twierdzeniom organów przedmiotowy lokal nie stanowi, w rozumieniu przepisów ustawy o PSP, kwatery tymczasowej. Podkreślono, że w umowie z 31 sierpnia 1980 r. zawartej między organem I instancji a małżonkiem skarżącej jako przedmiot umowy wskazano lokal mieszkalny położony w budynku administracyjno-mieszkalnym. Natomiast na potrzeby niniejszego postępowania organ w sposób dowolny dokonał zmiany statusu tego lokalu na kwaterę tymczasową, z uwagi na odmienne regulacje prawne przewidziane po zakończeniu przez strażaka służby zawodowej. Wskazano, że małżonek skarżącej odszedł na emeryturę z dniem 31 grudnia 1995 r. Przy czym, w tej dacie obowiązywała już ustawa o PSP. Należy zatem uznać, że skoro organ przez ponad 25 lat nie wydał decyzji nakazującej zwolnienie lokalu, przedmiotowy stosunek prawny miał charakter stały. Intencją organu nie było oddanie małżonkowi skarżącej w używanie kwatery tymczasowej, lecz lokalu mieszkalnego. Tym samym, organy bezpodstawnie przyjęły, że małżonek skarżącej z dniem zakończenia służby zawodowej utracił tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, co doprowadziło do uznania, że prawo do zamieszkania w nim utraciła także skarżąca. Podniesiono, że sam fakt oddania przedmiotowego budynku w trwały zarząd Komendy Powiatowej Straży Pożarnej nie czyni go budynkiem przeznaczonym na cele służbowe. Wskazano, że w budynku tym oprócz lokali mieszkalnych znajdują się pomieszczenia, które wykorzystywane są jedynie na potrzeby administracyjne, natomiast przez cele służbowe należy rozumieć takie cele, które są bezpośrednio związane z obronnością i bezpieczeństwem państwa. Podkreślono, że fakt oddania lokalu do trwałego używania, przy założeniu, że nie jest to rozwiązanie jedynie czasowe, tj. na okres pełnienia służby przez małżonka skarżącej, ale stałe, potwierdza, że jest to lokal mieszkalny. Pomimo zatem zwolnienia ze służby zawodowej, małżonkowi skarżącej, a tym samym jej samej, w dalszym ciągu przysługuje prawo do zajmowania przydzielonego lokalu mieszkalnego. W sytuacji zaś, gdy organ podjął decyzję o potrzebie zwolnienia przedmiotowego lokalu, małżonek skarżącej wraz z rodziną winien być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego, czego nie uczyniono. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz.U. z 2020 poz. 1842 ze zm.), wobec uznania rozpoznania sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy i w związku z uznaniem, że istnieje duże zagrożenie dla życia i zdrowia stron związane z przeprowadzeniem rozprawy oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt II OPS 6/19) "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie uprawnienia przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego". W rozpoznawanej sprawie ten standard ochrony praw stron został zachowany, ponieważ wskazanym wyżej zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału strony zostały zawiadomione z odpowiednim wyprzedzeniem o terminie posiedzenia niejawnego i poinformowano je o możliwości dodatkowego wypowiedzenia się na piśmie Przechodząc do meritum sprawy podnieść należy, że przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca zwolnienie kwatery tymczasowej. Organy uznały bowiem, że skarżąca wraz z mężem zajmują kwaterę tymczasowa, a w myśl art. 83 ust. 3 pkt 2 ustawy o PSP funkcjonariusz zwolniony ze służby nie zachowuje prawo do zajmowania kwatery tymczasowej i nie może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. Zatem także skarżąca jako małżonka funkcjonariusza utraciła prawo do zajmowania przedmiotowej kwatery tymczasowej. W związku z tym niewątpliwie kwestia prawa do zajmowania przedmiotowego lokalu przez skarżąca jest ściśle związana z uprawnieniem jej małżonka do tego lokalu. Wyjaśnić zatem należy, że obecnie ustawodawca rozróżnia pojęcie "lokalu mieszkalnego" i pojęcie "kwatery tymczasowej". Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jeżeli zaś w miejscowości, w której strażak mianowany na stałe pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej nie ma możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego, strażak może otrzymać kwaterę tymczasową na okres pełnienia służby w tej miejscowości (art. 74 ust. 1a ustawy o PSP). Ustawodawca określił, że lokal mieszkalny przydzielany strażakowi musi, co do zasady, mieć powierzchnię odpowiadającą przysługującym strażakowi normom zaludnienia (art. 76 ust. 2 ustawy o PSP). Natomiast kwaterą tymczasową może stanowić także lokal mieszkalny albo pomieszczenie adaptowane na mieszkalne o powierzchni mieszkalnej nieodpowiadającej przysługującym strażakowi normom zaludnienia (art. 76 ust. 6 ustawy o PSP). Zatem rozgraniczenie lokali pozostających w zasobach jednostek PSP na lokale mieszkalne oraz na kwatery tymczasowe jest związane z przeznaczeniem danego lokalu. Tymczasowa kwatera służy zaspokajaniu tymczasowych potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza PSP na okres pełnienia służby w celu zaspokojenia obowiązków wynikających z istoty stosunków służbowych. Natomiast charakter lokali mieszkalnych ma na celu trwałe zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy, a lokale takie przeznaczone są do ich stałego pobytu. Zgodnie z art. 76 ust. 5 ustawy o PSP na kwatery tymczasowe przeznacza się lokale mieszkalne albo pomieszczenia adaptowane na mieszkalne, będące w należytym stanie technicznym i sanitarnym, które znajdują się w budynkach na terenie zamkniętym lub w budynkach przeznaczonych na cele służbowe. Przy czym przydział lokalu mieszkalnego albo kwatery tymczasowej w budynku jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej, przeznaczonym na cele służbowe albo znajdującym się na terenie zamkniętym, następuje tylko na okres pełnienia służby w tej jednostce (art. 76 ust. 8 ustawy o PSP). Zgodnie zaś z art. 84 ustawy o PSP strażak zwolniony ze służby, który nie posiada prawa do lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w przepisach o zapatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin zachowuje prawo do przydzielonego lokalu mieszkalnego według norm powszechnie obowiązujących lub może być przeniesiony do zamiennego lokalu mieszkalnego. Zważyć jednak należy, że mąż skarżącej podpisał umowę najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego 31 sierpnia 1980 r. Z jej treści wynika, że przedmiotem najmu jest lokal mieszkalny położony w budynku administracyjno-mieszkalnym. Z ustaleń organu wynika, że nie zachowała się decyzja o przydziale przedmiotowego lokalu, a w związku z tym nie wiadomo jakiego rodzaju lokalu dotyczył przydział. Należy jednak wskazać, że w dacie podpisania umowy najmu, nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy o PSP, lecz dekret z 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa (Dz.U. Nr 50 poz. 321 ze zm.). Jego przepisy w ogóle nie rozróżniały pojęcia kwatery tymczasowej i lokalu mieszalnego. Art. 17 dekretu stanowił jedynie, że absolwentom szkół pożarniczych, którzy podjęli służbę w jednostce ochrony przeciwpożarowej poza miejscem stałego zamieszkania, wskazanej przez Komendanta Głównego Straży Pożarnych, oraz funkcjonariuszom przeniesionym służbowo do innej miejscowości zakłady pracy, w których pełnią służbę, zapewniają mieszkanie (art. 17 ust. 1). Przy czym w myśl art. 17 ust. 2 dekretu funkcjonariuszom wymienionym w ust. 1, którzy w miejscu pełnienia służby nie otrzymali mieszkania, przysługuje ekwiwalent pieniężny w wysokości i na zasadach określonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrami Finansów oraz Pracy, Płac i Spraw Socjalnych. Wydane na podstawie tego przepisu zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 2 września 1975 r. w sprawie określenia wysokości i zasad przyznawania ekwiwalentu pieniężnego funkcjonariuszom pożarnictwa, którzy w miejscu pełnienia służby nie otrzymali mieszkania (M.P. Nr 29 poz. 180 ze zm.) także nie posługiwało się pojęciem kwatery tymczasowej. W dniu 1 stycznia 1992 r. weszła w życie ustawa o PSP, której art. 82 ust. 4 stanowił, że strażakowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu, o którym mowa w ust. 1, można przydzielić tymczasową kwaterę według przysługujących norm bez uwzględnienia zamieszkałych z nim członków. Natomiast art. 76 ustawy o PSP stanowił, że na lokale mieszkalne dla strażaków przeznacza się lokale będące w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów, uzyskane w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo organów samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw. Z przepisów tych wynikało zatem, że kwaterę tymczasową przydzielało się funkcjonariuszowi z uwagi na szczególne okoliczności (brak zwolnienia lokalu mieszkalnego w poprzednim miejscu pełnienia służby), a nie z uwagi na lokalizację kwatery tymczasowej (w budynku będącym w dyspozycji jednostki PSP). Z kolei rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 4 czerwca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 51 poz. 234 ze zm.), wydane na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o PSP, które weszło w życie 16 lipca 1992 r. stanowiło, że tymczasową kwaterę przydziela się strażakowi delegowanemu do czasowego pełnienia służby w innej miejscowości (§ 24 ust. 1) oraz że tymczasową kwaterę można przydzielić strażakowi w służbie stałej, jeżeli wyrazi na to zgodę (§ 24 ust. 2), a także że tymczasową kwaterę można przydzielić strażakowi w służbie przygotowawczej oraz strażakowi w służbie stałej przeniesionemu do służby do innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby nie zwolnił zajmowanego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (§ 24 ust. 3). W rozporządzaniu tym wskazano, że na tymczasową kwaterę można przeznaczyć lokal mieszkalny, pokój gościnny, pokój w hotelu lub bursie albo inne pomieszczenie mieszkalne, będące w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległego mu organu w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (§ 24 ust. 4). Nie ulega zatem wątpliwości, że o charakterze lokalu przydzielonego strażakowi decydowała decyzja o przydziale, a nie lokalizacja konkretnego lokalu lub kwatery. Taki stan prawny obowiązywał także w dniu 31 grudnia 1995 r., a więc w dacie przejścia męża skarżącej na emeryturę, gdyż kolejna nowelizacja została dokonana w 1998 r., kiedy to z dniem 12 stycznia 1998 r. weszły w życie przepisy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 12 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz tymczasowych kwater przeznaczonych dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. Nr 4 poz. 13 ze zm.). Także jednak w tym rozporządzeniu wskazano, w jakich sytuacjach strażakowi można przydzielić kwaterę tymczasową (§ 15 ust. 2 i 3). Ponadto w myśl § 6 i § 13 ust. 2 tego rozporządzenia zarówno lokal mieszkalny, jak i kwaterę tymczasowa przydzielało się strażakowi na jego wniosek, którego wzory stanowiły odpowiednio załącznik nr 1 i 2 do rozporządzenia. Z przywołanych przepisów jednoznacznie wynika, że w zależności od potrzeb strażakowi mógł zostać przydzielony albo lokal mieszkalny albo kwatera tymczasowa. Przy czym przepisy nie tylko ściśle regulowały przypadki, w których następował przydział kwatery tymczasowej, ale także uzależniały przydział kwatery tymczasowej od zgody strażaka lub też rodzaju złożonego przez niego wniosku. Z przepisów tych nie wynikało natomiast, aby każdy budynek pozostający we władaniu PSP musiał być w całości wykorzystywany na cele służbowe i w związku z tym mogły się tam znajdować wyłącznie kwatery tymczasowe. Wskazać należy, że w żadnym z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie znajduje się jakakolwiek wzmianka, z której można by wywnioskować, że przydzielany skarżącemu lokal stanowił kwaterę tymczasową, a nie lokal mieszkalny. Z zawartej w 1980 r. umowy najmu wynika wprost, że przedmiotem najmu jest lokal mieszkalny, z określoną powierzchnią użytkową, a także związana z tym lokalem piwnica, a także prawo używania części wspólnych w postaci pralni ogólnej i suszarni. Z akt sprawy wynika, że pomimo zmiany przepisów umowa nie została zmieniona. Nie wydano także żadnej iinej decyzji dotyczącej przydziału mężowi skarżącej lokalu mieszkalnego czy kwatery tymczasowej. Przy czym mogło to mieć miejsce jedynie do momentu przejścia męża skarżącej na emeryturę, bo tylko do tego momentu pełnił on służbę w jednostce państwowej straży pożarnej. Także fakt, że skarżąca zamieszkuje w przedmiotowym lokalu wraz z mężem od wielu lat, w tym ponad 25 lat po zakończeniu służby przez męża skarżącej, prowadzi do wniosku, że nie tylko skarżąca i jej małżonek, ale także organ traktował przedmiotowy lokal jako trwale zaspokajający potrzeby mieszkaniowe strażaka i jego rodziny. W związku z tym, w ocenie Sądu, organy nie wykazały, na jakiej podstawie prawnej uznały, że przedmiotowy lokal ma charakter kwatery tymczasowej. W świetle wyżej powołanych przepisów nie jest bowiem wystarczające samo wskazanie, że lokal znajduje się w budynku jednostki organizacyjnej, który przeznaczony jest na cele służbowe. Ponadto jak sam stwierdził organ I instancji do celów służbowych Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w B. zaliczyć należy między innymi: organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczej; rozpoznawanie zagrożeń pożarowych i innych miejscowych zagrożeń; organizowanie szkolenia i doskonalenia pożarniczego, a przedmiotowy budynek jest wykorzystywany na potrzeby administracyjne. Nie wykazano zatem nawet, aby w przedmiotowym budynku realizowane były któreś ze wskazanych celów służbowych. Oceny w tym zakresie nie zmienia fakt, że decyzją Starosty B. z "[...]" potwierdzono trwały zarząd nieruchomością, w skład której wchodzi przedmiotowy lokal, na rzecz Komendy Powiatowej PSP. Decyzja ta wskazuje jedynie władającego nieruchomością, ale nie określa szczegółowo zakresu tego władania i dla oceny charakteru spornego lokalu nie ma żadnego znaczenia. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organy nie wykazały, że wobec skarżącej zaszła przesłanka określona w art. 83 ust. 3 pkt 3 ustawy o PSP, umożliwiająca nałożenie na nią obowiązku zwolnienia kwatery tymczasowej, gdyż nie tylko nie udowodniły, ale nawet nie uprawdopodobniły, że zajmowany przez skarżącą lokal stanowi kwaterę tymczasową. Przeciwnie, zgromadzone dowody wskazują, że lokal ten jest lokalem mieszkalnym. Organ winien mieć zaś na względzie, że ciąży na nim obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie przez organ wynikają wprost z przedstawionych przez Sąd rozważań, które wiążą organ zgodnie z art. 153 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego pełnomocnictwo oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło