II SA/Ol 1273/14
WyrokWSA w Olsztynie2015-01-29
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Archiwum Państwowego może ustalić Nadleśnictwo jako jednostkę organizacyjną obowiązaną do zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego na podstawie art. 33 ustawy archiwalnej, mimo że Nadleśnictwo prowadzi składnicę akt zgodnie z przepisami uzgodnionymi z archiwum państwowym?Ratio decidendi
Dyrektor Archiwum Państwowego prawidłowo ustalił Nadleśnictwo jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne i która jest obowiązana do utworzenia archiwum zakładowego na podstawie art. 33 ustawy archiwalnej. Fakt prowadzenia składnicy akt zgodnie z dotychczasową praktyką nie ma wpływu na obowiązek wynikający z przepisów prawa materialnego. Zaskarżony akt nie jest decyzją administracyjną, lecz czynnością z zakresu administracji publicznej, której legalność podlega kontroli sądu administracyjnego.Stan faktyczny
Dyrektor Archiwum Państwowego ustalił Nadleśnictwo jako jednostkę organizacyjną obowiązaną do zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego na podstawie art. 33 ustawy archiwalnej. Nadleśnictwo prowadziło dotychczas składnicę akt zgodnie z przepisami kancelaryjno-archiwalnymi uzgodnionymi z archiwum państwowym, które nie zgłaszało zastrzeżeń. Nadleśnictwo zaskarżyło akt Dyrektora Archiwum Państwowego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, w szczególności brak uzasadnienia i nałożenie nowych obowiązków.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Nadleśnictwa na akt Dyrektora Archiwum Państwowego z dnia [...], znak: [...], w sprawie zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 roku sprawy ze skargi Nadleśnictwa na akt Dyrektora Archiwum Państwowego z dnia "[...]" znak "[...]" w sprawie zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego oddala skargę.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że aktem administracyjnym z dnia "[...]", znak: "[...]" Dyrektor Archiwum Państwowego (dalej jako: "organ"), działając na podstawie art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 1983r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t. j. Dz. U. z 2011r. Nr 123, poz. 698 ze zm., dalej jako; "ustawa archiwalna"), ustalił Nadleśnictwo jako jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego, obowiązaną do zorganizowania i prowadzenia archiwum zakładowego zgodnie z art. 33 ust. 1, art. 34 i art. 35 tej ustawy.
W uzasadnieniu organ podniósł, że nadleśnictwa stanowią istotny szczebel zarządzania ważną dziedziną gospodarki narodowej, a tym samym wytwarzana przez nie dokumentacja wypełnia definicję materiałów archiwalnych, określoną art. 1 powołanej ustawy. Podał, że kontrolę, o której mowa w art. 28 pkt 4 ustawy archiwalnej, przeprowadzać będzie w Nadleśnictwie Archiwum Państwowe, do którego należy w terminie 30 dni przesłać informację o podjętych w Nadleśnictwie działaniach, mających na celu zorganizowanie archiwum zakładowego oraz o przepisach wewnętrznych odnoszących się do usytuowania archiwum zakładowego w strukturze organizacyjnej Nadleśnictwie. Wyjaśniono także, że utworzenie i zorganizowanie archiwum zakładowego skutkuje koniecznością opracowania nowych lub znowelizowania dotychczasowych: 1. instrukcji określających zasady i tryb postępowania z dokumentacją, które podlegają zatwierdzeniu przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych bądź dyrektora miejscowo właściwego archiwum państwowego na podstawie upoważnienia Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych, co wynika z art. 6 ust. 2 ustawy archiwalnej; 2. jednolitego rzeczowego wykazu akt, wprowadzonego w porozumieniu z dyrektorem miejscowo właściwego archiwum państwowego lub Naczelnym Dyrektorem Archiwów Państwowych, co wynika z § 3 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 16 września 2002 r. w sprawie postępowania z dokumentacją, zasad jej klasyfikowania i kwalifikowania oraz zasad
i trybu przekazywania materiałów archiwalnych do archiwów państwowych (Dz. U. Nr 167, poz. 1375).
Pismem z dnia 2 września 2014r. (data wpływu do organu 5 września 2014r.) Nadleśnictwo wezwało organ do usunięcia naruszenia prawa, domagając się prawidłowego, zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienia aktu. Strona podała, że powyższy akt doręczony został jej w dniu 20 sierpnia 2014r. Stwierdziła,
że nie rozumie motywów, którymi kierował się organ wydając powyższy akt i nakładając nowe, kosztowne dla strony obowiązki, skoro wcześniej nie miał żadnych zastrzeżeń do prowadzonej, na podstawie przepisów uzgodnionych z archiwum państwowym, składnicy akt. Zarzucono, że organ w żaden sposób nie odwołał się do faktu kontroli składnicy akt Nadleśnictwa, która przeprowadzona została w dniu 25 czerwca 2013r. Strona zaznaczyła, że w wyniku tej kontroli ustalono, iż w kontrolowanej jednostce obowiązują przepisy kancelaryjno-archiwalne, uzgodnione z archiwum państwowym, a ich przestrzeganie nie wzbudziło żadnych zastrzeżeń kontrolującego. Nadleśnictwo wskazało, że zgodnie z protokołem kontroli "w jednostce kontrolowanej w składnicy akt występują wszystkie wymagane środki ewidencyjne oraz, że warunki pracy w archiwum zakładowym są dobre. Składnica akt jest odpowiednio wyposażona w sprzęt biurowy". Nadleśnictwo podkreśliło, że nie wydano żadnych zaleceń wynikających z ustaleń bieżących kontroli.
W odpowiedzi z dnia 16 września 2014r. organ stwierdził, że wystąpienie strony jest nieadekwatne do wydanego aktu. Wyjaśnił, że kwestionowany akt stanowił informację o ustaleniu tej jednostki jako wytwarzającej dokumentację (materiały archiwalne), wchodzącą do państwowego zasobu archiwalnego. Podkreślono, że informacja o ustaleniu jednostki organizacyjnej jako wytwarzającej materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego nie jest decyzją administracyjną. Realizuje ona bowiem kompetencje przypisane dyrektorom archiwów państwowych (art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy). Wskazano, że nietrafne jest łączenie generalnie pozytywnych wyników kontroli przeprowadzonej w dniu 25 czerwca 2013r. w Nadleśnictwie z faktem ustalenia tej jednostki jako wytwarzającej materiały archiwalne. Organ podniósł, że kontrola problemowa była jedną z wielu przeprowadzonych w 2013 r. na terenie całego kraju w jednostkach wchodzących w skład administracji leśnej, na polecenie Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 27 sierpnia 2012r. w sprawie dokonania rozpoznania zasobu składnic akt jednostek PGL LP. Następnie organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że kwestionowany akt nakłada na jednostkę nowe kosztowne obowiązki. Zauważono, że sprawy związane z tworzeniem, gromadzeniem, zabezpieczaniem i udostępnianiem dokumentacji w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych ustala akt prawa wewnętrznego PGL LP, tj. zarządzenie nr 29 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 20 listopada 1996 r. W związku z tym działania nadzorcze prowadzone przez archiwa państwowe nie mogą skutkować wzrostem kosztów, dotyczą bowiem przepisów, których przestrzeganie jest obowiązkiem jednostek PGL LP od prawie dwudziestu lat. Organ argumentował dalej, że nadleśnictwa stanowią istotny szczebel zarządzania ważną dziedziną gospodarki narodowej: lasy państwowe to blisko 30% powierzchni województwa warmińsko - mazurskiego. Nadleśnictwo - jeden z elementów systemu - jest tylko jednym z 19 nadleśnictw z terenu działania AP, które w 2014 r. ustalono jako wytwarzające materiały archiwalne. Istotny jest bowiem kompleksowy sposób obejmowania zagadnień, którego nie zapewni podejście zawężające, wybiórcze, czy jednostkowe. Gromadzenie, udostępnianie, właściwe zabezpieczanie oraz ewidencjonowanie wytworzonej i zgromadzonej dokumentacji jest ustawowym obowiązkiem każdej państwowej i samorządowej jednostki organizacyjnej funkcjonującej w ramach III RP. Ustawowym obowiązkiem archiwów państwowych jest zaś gromadzenie dokumentacji poświadczającej sposób, zakres i formy działania Państwa Polskiego w przeszłości. W obydwu przypadkach brak realizacji zapisów ustawowych potraktowany może być jako próba uchylenia się przed zabezpieczeniem podstawowych interesów Państwa Polskiego. Zaznaczono, że podstawowym celem ustalenia jednostki organizacyjnej jako wytwarzającej materiały archiwalne jest przejęcie do zasobu państwowego tej części dokumentacji, która została (bądź zostanie) zakwalifikowana jako kat. A. Dokumentacja ta podlega trwałemu (bezterminowemu) przechowywaniu. Tym samym, objęcie tzw. "nadzorem archiwalnym" jest równoznaczne z docenieniem konkretnej jednostki i uznania jej za ważny element gospodarki narodowej. Podkreślono też, że działania nadzorcze prowadzone przez AP w dużej mierze nakierowane są na niesienie pomocy jednostkom organizacyjnym w dziedzinie związanej z zarządzaniem obiegiem informacji, stanowią też wsparcie w zakresie stosowania norm prawa wewnętrznego, które i tak obowiązują każdą z jednostek organizacyjnych PGL LP.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 października 2014r. (data nadania pocztowego) Nadleśnictwo, reprezentowane przez radcę prawnego, domagało się uchylenia aktu administracyjnego Dyrektora Archiwum Państwowego z dnia "[...]", znak: "[...]" i wstrzymania jego wykonania w związku z naruszeniem:
1. prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej poprzez ustalenie Nadleśnictwa jako jednostkę organizacyjną, obowiązaną do zorganizowania
i prowadzenia archiwum zakładowego mimo, iż skarżący prowadzi już składnicę akt
i obowiązują u niego przepisy kancelaryjno - archiwalne, uzgodnione z Archiwum Państwowym,
2. przepisów postępowania, to jest art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i niewskazanie rzeczowych motywów nałożenia obowiązku.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła stan faktyczny sprawy, podając, że odpowiedź na wezwanie organ wysłał stronie listem zwykłym w dniu 30 września 2014r. Zdaniem strony z odpowiedzi tej nadal nie wynika, dlaczego ma zorganizować i prowadzić archiwum zakładowe, skoro już od dawna prowadzi składnicę akt. Zarzucono, że organ, działając w sposób autorytatywny, nakładając nowe obowiązki na Nadleśnictwo, całkowicie pomija, iż u skarżącego obowiązują przepisy kancelaryjno - archiwalne, uzgodnione z archiwum państwowym, a ich przestrzeganie nie wzbudziło do tej pory żadnych zastrzeżeń organu. Powołano się na wyniki kontroli problemowej, przeprowadzonej 25 czerwca 2013 r., podkreślając, że nie wydano żadnych zaleceń wynikających z ustaleń bieżących kontroli. Mając na uwadze ustalenia kontroli strona skarżąca wyraziła niezrozumienie motywów, którymi kierował się organ wydając akt z 18 sierpnia 2013 roku i nakładając nowe, kosztowne dla strony obowiązki, skoro wcześniej nie miał żadnych zastrzeżeń do prowadzonej składnicy akt na podstawie przepisów uzgodnionych z archiwum państwowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ zauważał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola legalności aktu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Podniesiono, że akt administracyjny indywidualny stanowi akt stosowania prawa, dokonujący władczej konkretyzacji tego prawa. Jego istota sprowadza się do ustalenia (odmowy ustalenia), stwierdzenia ( odmowy stwierdzenia), potwierdzenia
(odmowy potwierdzenia) określonego uprawnienia lub obowiązku, wynikających
z przepisów administracyjnego prawa materialnego, albowiem tylko prawo materialne może przyznać, stwierdzić albo uznać uprawnienie lub obowiązek. Procedura wydawania aktów administracyjnych, w przeciwieństwie do procedury wydawania decyzji administracyjnych, nie jest normowana przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 1 k.p.a. a contrario). Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego jest niezasadny. Przy czym organ uznał, że akt ten posiada uzasadnienie analogiczne do tego jakie winna posiadać decyzja administracyjna. Zaznaczono, że szczegółowe, adekwatne uzasadnienie faktyczne
i prawne zostało przedstawione na skutek wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Więc mankament ten został usunięty i konwalidowany. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a., organ stwierdził, iż nawet w sytuacji istnienia obowiązku ich stosowania w niniejszej sprawie na zasadzie analogii, skarga w tym przedmiocie nie jest zasadna. Skarżący nie wskazał ani nie wykazał bowiem naruszenia przez organ prawa w tym zakresie i nie przedstawił w poruszonej kwestii jakichkolwiek argumentów mających uzasadniać omawiany zarzut. Dlatego też organ nie ma możliwości prowadzenia z tym zarzutem jakiejkolwiek rzeczowej polemiki oraz przedstawienia stosownych kontrargumentów. Za chybiony organ uznał również zarzut naruszenia przepisów art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Zauważono, że Nadleśnictwo nie przedstawiło w tej materii żadnej argumentacji, która miałaby uzasadniać podnoszone naruszenie prawa.
W szczególności strona nie sprecyzowała, jakież to dowody i na jaką okoliczność miałby zebrać i rozpatrzyć organ, a także w odniesieniu do jakich dowodów i w jaki konkretnie sposób organ naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów. Zdaniem organu słusznym było ustalenie, że Nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna jest obowiązana do utworzenia archiwum zakładowego. Wynika to wprost z przepisów prawa materialnego, a mianowicie z art. 1 oraz art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej, a także z przepisów art. 32 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (t. j. Dz.. U. z 2011 r., Nr 12, poz. 59 ze zm.). Wskazano, że z uwagi na okoliczność, że strona skarżąca nie kwestionuje tego, iż mieści się w kategorii podmiotów określonych przepisem art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej, a kwestia ta także nie budzi wątpliwości organu, nie ma potrzeby prezentowania szczegółowego uzasadnienia w tym zakresie. Zdaniem organu, fakt prowadzenia dotychczas składnicy akt oraz prawidłowego realizowania przepisów kancelaryjno-archiwalnych przez Nadleśnictwo, nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. Dokumenty wytwarzane przez nadleśnictwa - jako jednostki wchodzące w skład Lasów Państwowych - stanowią bowiem ex lege materiały archiwalne, głównie ze względu na ich znaczenie, które wynika przede wszystkim z roli Lasów Państwowych w gospodarce narodowej. W przekonaniu organu, strona skarżąca w sposób niewłaściwy rozumie intencje i motywy będące podstawą wydanego aktu, którego istota polega na konkretyzacji określonych przepisów prawa materialnego, które obowiązują również Nadleśnictwo. Byt
i konieczność stosowania tych przepisów są całkowicie niezależne od ustaleń pokontrolnych oraz od dotychczasowej praktyki związanej z kwalifikacją dokumentacji wytwarzanej przez Lasy Państwowe, w tym także przez Nadleśnictwo. Podkreślono, że organ wydając zaskarżony akt administracyjny, nie kwestionował dotychczasowego działania Nadleśnictwa w kwestii archiwizacji dokumentacji, zaś u podstawy jego wydania nie leżą zastrzeżenia pokontrolne organu, lecz przepisy prawa materialnego, które - bez względu na dotychczasową praktykę w tym przedmiocie - powinny mieć zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015r. pełnomocnik strony skarżącej okazał kopertę z prezentatą z dnia 30.09.2014 r. z nadrukiem Archiwum Państwowe
i oświadczył, że w tej kopercie znajdowała się odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Pełnomocnik organu nie zakwestionował, iż odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa została wysłana 30 września 2014 r. Pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i argumenty w niej zawarte. Podniósł, że organ nie uzasadnił w sposób należyty i przekonujący dlaczego nałożył nowe dodatkowe obowiązki na Nadleśnictwo, które wcześniej w oparciu o uzgodnienia
z archiwum prowadziło składnicę akt. Przyznał, że materiały gromadzone przez Nadleśnictwo mają charakter archiwalny w rozumieniu przepisów ustawy, ale dotychczasowy sposób zabezpieczania tychże dokumentów był wystarczający nie tylko w ocenie skarżącego, ale również organu, przynajmniej do dnia 14.07.2013 r.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że rzeczywiście do tej pory nie był nałożony obowiązek prowadzenia archiwum, ale była to błędna praktyka. W sytuacji wytwarzania i przetwarzania materiałów archiwalnych ustawa nakłada obowiązek prowadzenia archiwum zakładowego i trzeba było z dotychczasowej błędnej praktyki, polegającej na prowadzeniu składnicy akt wycofać się i nałożyć obowiązek prowadzenia archiwum.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, jak również sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonym akcie takich naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a."
Wskazać należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014r. poz. 1647) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Podstawę prawną ustalenia, że w Nadleśnictwie powinno być utworzone archiwum zakładowe stanowi przepis art. 33 ustawy archiwalnej. Z mocy ust. 1 tego artykułu wszystkie państwowe jednostki organizacyjne, w których powstają materiały archiwalne obowiązane są utworzyć archiwum zakładowe. Stosownie do ust. 3 jednostki, w których tworzy się archiwa zakładowe ustala: 1) w odniesieniu do jednostek obejmujących działalnością obszar całego Państwa - Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych; 2) w odniesieniu do innych jednostek - dyrektor właściwego archiwum państwowego. Z przepisów tych nie wynika, aby ustalenie to dokonywane było w formie decyzji administracyjnej, a zatem Dyrektor Archiwum Państwowego prawidłowo wskazał, że jest to czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca nałożenia obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Na taką czynność przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie zaskarżony akt wydany został w dniu 18 sierpnia 2014r., według oświadczenia strony doręczony został jej w dniu 20 sierpnia 2014r. W związku z tym, stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a., jego zaskarżenie do sądu administracyjnego było możliwe po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, zgłoszonym w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedziała się o wydaniu aktu. W sprawie uznać należało, że termin ten został zachowany, gdyż według oświadczenia strony wezwanie wniosła drogą pocztową w dniu 2 września 2014r. Organ potwierdził, że wezwanie wpłynęło do siedziby organu drogą pocztową w dniu 5 września 2014r. Wyjaśniono przy tym, że organ nie posiada koperty, w której przesyłka ta została nadana. Nie zostało również odnotowane, kiedy skarżący nadał tę przesyłkę u operatora pocztowego.
W tych okolicznościach można przyjąć, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa strona skarżąca złożyła w wymaganym terminie. Z kolei skarga do sądu mogła zostać złożona w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a). Również w tym przypadku strona skarżąca wykazała spełnienie tego warunku. Udokumentowała bowiem, że odpowiedź organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało nadane listem zwykłym w dniu 30 września 2014r. Obecny na rozprawie pełnomocnik organu stwierdził, że nie kwestionuje tej okoliczności. Z akt sprawy wynika, (k. 20 akt sądowych), że organ wysłał pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zwykłą przesyłką listową i nie posiada dowodu doręczenia stronie tej odpowiedzi.
W związku z tym złożenie skargi w dniu 30 października 2014r. (data nadania pocztowego) nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu.
Przechodząc do istoty sprawy, zauważyć należy, że strona skarżąca zgadza się z twierdzeniem, że stanowi państwową jednostkę organizacyjną, w której powstają materiały archiwalne. Zgodnie z art. 1 ustawy archiwalnej materiałami archiwalnymi są wszelkiego rodzaju akta i dokumenty, mające znaczenie jako źródło informacji
o wartości historycznej o działalności Państwa Polskiego, jego poszczególnych organów i innych państwowych jednostek organizacyjnych – powstała w przeszłości
i powstająca współcześnie. Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach (t. j. Dz. U. z 2014r. poz. 1153) Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Nadleśnictwa stanowią podstawową jednostkę organizacyjną Lasów Państwowych, która bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (art. 32 ust. 2 pkt 3 i art. 35 ust. 1 pkt 2 oraz pkt 2a ustawy o lasach). W związku z tym nie może budzić wątpliwości, że nadleśnictwa są państwowymi jednostkami organizacyjnymi, w których powstają materiały archiwalne w rozumieniu art. 1 ustawy archiwalnej. Tym samym z mocy art. 33 ust. 1 tej ustawy nadleśnictwa zobowiązane są utworzyć i prowadzić archiwum zakładowe. Przepis ten ma wprost zastosowanie do nadleśnictw, które stanowią podstawową jednostkę organizacyjną Lasów Państwowych, czyli państwowej jednostki organizacyjnej. Ustalenie przez dyrektora właściwego archiwum państwowego jednostek, w których tworzy się archiwa zakładowe, o czym stanowi art. 33 w ust. 3 ustawy archiwalnej ma jedynie na celu objęcie nadzorem jednostek obowiązanych do utworzenia archiwum zakładowego. W myśl bowiem art. 15 ust. 1 ustawy archiwalnej, materiały archiwalne powstałe i powstające w wyniku działalności państwowych jednostek organizacyjnych tworzą państwowy zasób archiwalny. Do zakresu działania archiwów państwowych należy zaś w szczególności kształtowanie państwowego zasobu archiwalnego i kontrola postępowania z materiałami archiwalnymi wchodzącymi do państwowego zasobu archiwalnego w archiwach zakładowych, w składnicach akt oraz jednostkach organizacyjnych z powierzonym zasobem archiwalnym (art. 28 pkt 1 i 4). Zauważyć
należy, że ustawa archiwalna odróżnia podmioty zobowiązane do utworzenia archiwum zakładowego od podmiotów, w których wystarczające jest prowadzenie składnicy akt. Zgodnie z art. 36 ustawy archiwalnej w państwowych i samorządowych jednostkach organizacyjnych innych niż określone w art. 33 powstałą w nich i powstającą dokumentację, niemającą już zastosowania w ich działalności, gromadzi się w składnicach akt. Z porównania art. 33 i 36 cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, że składnice akt tworzone są w jednostkach organizacyjnych, w których nie powstają materiały archiwalne w rozumieniu art. 1 ustawy archiwalnej. Prowadzenie składnicy akt, co wynika z analizy przepisów ustawy archiwalnej, jest niewątpliwie mniej rygorystyczne, gdyż przechowywanie w niej dokumentów służy jedynie potrzebom jednostek, w których składnice zostały utworzone (36 ust. 3 ustawy archiwalnej). Zorganizowaniu archiwum zakładowego przyświeca zaś dalekosiężny cel. Archiwum zakładowe ma gromadzić i przechowywać wszelkie dokumenty, które będą ukazywać historię działalności danej jednostki organizacyjnej Państwa Polskiego. Materiały archiwalne danej jednostki muszą być przekazywane po upływie określonego terminu do właściwych archiwów państwowych (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy archiwalnej), gdzie przechowuje się je wieczyście (art. 3 ustawy archiwalnej). Inne dokumenty mogą ulec brakowaniu (art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Takie zamierzenie determinuje konieczność określenia i przestrzegania zasad i trybu gromadzenia i postępowania z dokumentacją stanowiącą materiał archiwalny, co przewidział ustawodawca w art. 5 ust. 2 i art. 6 ust. 2 ustawy archiwalnej.
Reasumując, w świetle powołanych przepisów ustawy archiwalnej bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu pozostaje okoliczność, że Nadleśnictwo do tej pory prowadziło składnicę akt według zasad uzgodnionych z Archiwum Państwowym, które do tej pory nie zgłaszało żadnych zastrzeżeń. Skoro przepis art. 33 ust. 1 ustawy archiwalnej nakłada jednoznacznie na nadleśnictwo, jako państwową jednostkę organizacyjną, obowiązek utworzenia archiwum zakładowego i w odrębnych przepisach prawodawca określił zasady funkcjonowania takiego archiwum zakładowego, strona skarżąca nie może zasłaniać się dotychczasową błędną praktyką.
Zaskarżony akt odpowiada prawu, w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako niezasadną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło