II SA/Ol 1274/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M.S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w drugiej instancji w sprawie ze skargi B.P. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia: 1) przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego M.S. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za sporządzenie i złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2) odmówić uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. Radca prawny M.S. została w niniejszej sprawie ustanowiona na zasadzie prawa pomocy pełnomocnikiem skarżącej. Uchylając zaskarżoną decyzję, Sąd przyznał jej wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu w pierwszej instancji. Składając odpowiedź na skargę kasacyjną organu, pełnomocnik skarżącej wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w drugiej instancji - w postaci opłaty z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) oraz 79,80 zł kosztów dojazdu na rozprawę (pociągiem z "[...]" do Warszawy i z powrotem). Wnioskodawczyni oświadczyła, że koszty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wyrokiem z "[...]" Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Podstawą rozpatrzenia wniosku jest art. 250 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiący, iż wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 2 ww. rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej 150% opłat określonych w rozdziałach 2-4, następuje z uwzględnieniem kryteriów określonych ust. 2 pkt 1-4. W związku z tym, że w § 21 ust. 1 rozporządzenia nie została przewidziana stawka minimalna za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną, należało przez analogię przyjąć, że za taką czynność przysługuje opłata według stawki za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju, którą jest sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (uchwała NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt FPS 4/12). Według § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 3 października 2016 r., opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przez radcę prawnego, który prowadził sprawę w pierwszej instancji, wynosi 75 % opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, jednak nie mniej niż 120 zł. W niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, zastosowanie ma opłata określona w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, w wysokości 240 zł. Nie stwierdzając zaistnienia podstawy do podwyższenia opłaty, należało zatem przyznać wyznaczonemu radcy prawnemu wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 180 zł, podwyższonej o kwotę podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Odnosząc się do kwestii zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i drogą powrotną, stwierdzić należy, że Referendarz sądowy przychylił się do stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, m.in. w postanowieniu NSA z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 2943/11 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważono w nim, że art. 250 ustawy, stanowiący generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu, nie zawiera postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Wskazano, że uzasadnione wydaje się zatem sięgnięcie w tym zakresie do regulacji mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 ustawy. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy. W świetle powyższego punktem wyjścia dla ustalenia składników wynagrodzenia pozostaje regulacja zawarta w art. 205 § 2 ustawy. Z przepisu tego wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego profesjonalnego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie zaś z § 3 art. 205 ustawy przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 300). W świetle jej unormowań (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 91), stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 ustawy możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży. Skoro zatem stawiennictwo pełnomocnika na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym było nieobowiązkowe, co wynika z zawiadomienia o terminie posiedzenia, to nie było podstaw do zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów przejazdu.