II SA/Ol 1289/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącego – adwokat E. T. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 15 maja 2012 r., działający z upoważnienia Burmistrza M., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznał D.P. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w wysokości 150,00 zł oraz odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków w wysokości 155,94 zł. W złożonym w dniu 25 czerwca 2012 r. odwołaniu D.P. zwrócił się o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie wnioskowanej kwoty na lekarstwa lub przekazanie sprawy do ponownego wyjaśnienia. Wywiódł, że skoro jego jedynym źródłem dochodu jest zasiłek stały w kwocie 444 zł, przyznawany na zabezpieczenie elementarnych potrzeb, a nie renta w kwocie 676 zł, to organ pomocy społecznej nie może żądać, aby koszt zakupu leków pokrywany był z zasiłku stałego. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji winien pomagać mu bardziej, niż w latach poprzednich, gdyż w 2010 r. skończyły mu się oszczędności. Z tego względu na każdy miesiąc 2012 r. organ winien zaplanować właściwą kwotę na pokrycie wydatków na zakup leków. Dodał ponadto, że uiszcza wynagrodzenie za korzystanie z mieszkania. Następnie dnia 26 czerwca 2012 r. odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że pracownik socjalny obiecała mu, iż w przypadku zaniechania złożenia odwołania, poprosi Dyrektora MOPS o przyznanie wyższego zasiłku celowego na zakup lekarstw w czerwcu 2012 r. Postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu stwierdziło, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Odwołanie zostało złożone 24 dni po terminie do jego wniesienia, a z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wynikało, że jedynym powodem niedotrzymania terminu do dokonania tej czynności procesowej była obietnica pracownika socjalnego. Zdaniem Kolegium okoliczność ta nie stanowiła przeszkody uniemożliwiającej, przy dołożeniu należytej staranności, złożenia odwołania w terminie. Oczekiwanie na decyzję "związaną" nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Kolegium stwierdziło, że nie można usprawiedliwiać się rzekomymi błędnymi informacjami uzyskanymi od pracownika organu, skoro miarodajne było zawarte w decyzji pouczenie, którego treść nie nasuwała żadnych wątpliwości. Kolegium zauważyło, że przeszkoda do złożenia odwołania w terminie winna być od strony niezależna, nagła i nie do przewidzenia oraz powinna istnieć przez cały czas biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Wskazało ponadto, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a przy ocenie winy w uchybieniu terminu jako kryterium należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Istnienie zatem choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, ze zm.) dalej powoływanej jako K.p.a. Ponadto Kolegium zauważyło, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 5 czerwca 2012 r., w przedmiocie zasiłku celowego na zakup leków w czerwcu 2012 r. została doręczona stronie w dniu 11 czerwca 2012 r., wobec tego siedmiodniowy termin od ustania przeszkody upłynął z dniem 18 czerwca 2012 r. Tymczasem odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu dopiero dnia 26 czerwca 2012 r., a ponadto nie zrobił tego jednocześnie ze złożeniem odwołania. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że również prośba o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania została złożona z uchybieniem terminu, przywrócenie natomiast terminu do złożenia prośby przewidzianej w powyższym przepisie jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 K.p.a.). W złożonej skardze D.P. wniósł o przesłuchanie wskazanego pracownika socjalnego na okoliczność złożenia obietnicy korzystnego załatwienia sprawy z kolejnego wniosku skarżącego w przypadku zaniechania złożenia przez niego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 maja 2012 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu odwoławczego z dnia 20 września 2012 r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia 15 maja 2012 r. Decyzję tę skarżący odebrał osobiście w dniu 22 maja 2012 r. zatem termin do wniesienia odwołania upłyną z dniem 5 czerwca 2012 r. Stosownie bowiem do art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie od tej decyzji skarżący wniósł dopiero w dniu 25 czerwca 2012 r., zaś następnego dnia skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do odwołania. Zaznaczyć należy, że skarżący prawidłowo został pouczony przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 15 maja 2012 r. o trybie i terminie do wniesienia odwołania. Stosownie do art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). W pierwszej kolejności należało zatem zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że pracownik socjalny obiecała mu, iż w przypadku zaniechania złożenia odwołania, poprosi Dyrektora MOPS o przyznanie wyższego zasiłku celowego na leki w czerwcu 2012 r. Zasadnie zatem Kolegium przyjęło, że powołana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu ustała z dniem doręczenia mu decyzji organu pierwszej instancji z dnia 5 czerwca 2012 r., w przedmiocie zasiłku celowego na zakup leków w czerwcu 2012 r., tj. w dniu 11 czerwca 2012 r. W tej sytuacji prośbę o przywrócenie terminu należało zatem wnieść najpóźniej w dniu 18 czerwca 2012 r. Zaznaczyć należy, że złożenie odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia bez wniosku o przywrócenie terminu nie pozbawia strony do jego złożenia w późniejszym terminie, ale nie może to nastąpić później niż w terminie siedmiu dni (por. wyrok WSA w Warszawie z 19.04.2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1606/04, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 990/08). Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu dopiero 26 czerwca 2012 r., zatem wniosek ten był spóźniony. Skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., to należało odmówić przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, co uczyniono w zaskarżonym postanowieniu. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nawet gdyby wniosek był złożony w terminie, o którym mowa w art. 58 § 1 K.p.a., to okoliczność, na którą powołał się skarżący nie uzasadniałaby uwzględnienia wniosku. Z cytowanego wyżej art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że uchybiony termin należy przywrócić m.in., gdy wnioskodawca uprawdopodobni we wniosku, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. Spełnienie tej przesłanki polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślenia również wymaga, że ustawodawca w art. 58 § 1 K.p.a. nie uzależnił prawa do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Powyższe oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (rozumianej jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania; zob. W. Czachórski, Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, s. 171), ale także niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy; op. cit, s. 171-172). Skarżący uzasadniał zaniechanie złożenia odwołania w ustawowym terminie oczekiwaniem na wydanie korzystnej dla siebie decyzji za kolejny okres. Powyższe wskazuje na brak należytej staranności w dbaniu o własne interesy, co wykluczałoby możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Wyjaśnić ponadto skarżącemu należy, że na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), sąd administracyjny może przeprowadzić wyłącznie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić. O zwrocie kosztów pełnomocnikowi z urzędu orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).