II SA/Ol 1290/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi S.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 4 maja 2015 r. do organu I instancji wpłynęło podanie S. J. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, obuwia oraz na dojazdy na terapię odwykową. Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego realizowanego w ramach zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej. Powołując się na art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ I instancji stwierdził, że S. J. od dnia 7 maja 2015 r. odbywa karę pozbawienia wolności, a w związku z tym nie przysługuje mu prawo do świadczeń z pomocy społecznej. W dniu 19 lipca 2015r. S. J. wniósł odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji (doręczonej mu w dniu 14 lipca 2015r.) - bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści odwołania S. J. nie zaprzeczył, że został aresztowany w dniu 7 maja 2015 r., jednakże nie rozumie dlaczego w przeszłości składał podobne wnioski o przyznanie pomocy i nie było żadnych problemów z ich zrozumieniem. Z treści odwołania wynika, że S. J. nie może pogodzić się z faktem nieotrzymania zasiłku okresowego. Zdaje sobie sprawę, że zasiłek celowy mu się nie należy z powodu odbywania kary pozbawienia wolności. Uważa jednak, że skoro pobierał do końca kwietnia 2015 r. zasiłek okresowy, to powinien otrzymać to świadczenie do dnia 7 maja 2015 r., tj. do dnia rozpoczęcia odbywania kary pozbawienia wolności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że S. J. kwalifikowałby się do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, jednakże zgodnie z art. 13 ust. 1 oraz ust. 1a przedmiotowej ustawy o pomocy społecznej - osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem ust. 1a (który stanowi z kolei, że ust. 1 nie stosuje się do osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego). Podkreślono, że zasiłek celowy nie jest świadczeniem stałym, wypłacanym systematycznie. Dlatego też po złożeniu stosownego wniosku za każdym razem wymagane jest przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Jak wykazano, że S. J. od dnia 7 maja 2015r. odbywał karę pozbawienia wolności (co zostało potwierdzone także stosownymi zaświadczeniami organów penitencjarnych), tak więc już od miesiąca maja 2015r. nie przysługują mu świadczenia z pomocy społecznej. Skargę na ww. decyzję wywiódł S. J.. W uzasadnieniu skargi strona opisała szereg okoliczności związanych z niewłaściwym według niej okresem przyznania mu zasiłku okresowego, a także dotyczących niewłaściwego wykonywania swoich obowiązków przez pracowników i Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Z treści skargi wynika, że strona oczekiwała przyznania jej zasiłku okresowego za okres do dnia 7 maja 2015r. czyli do dnia, w którym rozpoczęła odbywanie kary pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kolegium zaznaczyło, że akta sprawy przesłane przez organ I instancji zawierają m.in. decyzję z dnia "[...]" odmawiającą przyznania zasiłku okresowego, a wydaną przez organ już po otrzymaniu zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz.1647 j.t.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" utrzymująca w mocy decyzję z dnia "[...]" organu I instancji o odmowie przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego realizowanego w ramach zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej. Na wstępie podkreślenia wymaga, że skarżący zwrócił się do organu I instancji o udzielenie świadczeń finansowych z pomocy społecznej, a działania organów Państwa w tym zakresie regulowane są przepisami ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). Jak wynika z art. 2 ust. 1 ustawy, świadczenia z pomocy społecznej mają na celu - zgodnie z polityką społeczną państwa - umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których te osoby nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W następnych artykułach, w szczególności - w art. 7, ustawa wskazuje, w jakich sytuacjach i komu udzielić można świadczeń z zasobów pomocy społecznej, a w art. 13 - że prawo do świadczeń z pomocy społecznej nie przysługuje, z wyjątkiem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, osobom odbywającym karę pozbawienia wolności. Przypomnieć również należy, że zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, normującego również, obok przepisów ustawy, postępowanie w sprawie udzielania świadczeń z pomocy społecznej, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W sprawie niniejszej, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń. Odmowa udzielenia skarżącemu świadczeń nastąpiła zatem w myśl przytoczonych przepisów. Stanowisko to, utrzymane w mocy przez organ II instancji, jest zgodne z prawem Przepis art. 13 ustawy o pomocy społecznej ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tzn. nie uprawnia organów administracji publicznej do stosowania go na zasadzie uznania. Oznacza to, że fakt odbywania kary pozbawienia wolności, podobnie jak i fakt tymczasowego aresztowania wyklucza możliwość przyznania pomocy społecznej. Osoby odbywające karę pozbawienia wolności tracą prawo do świadczeń pomocowych i nie mogą nabyć uprawnień w trakcie odbywania tej kary. Przy orzekaniu brana jest pod uwagę sytuacja w dacie orzekania przez organ administracji publicznej. Na podstawie przeprowadzonej w dniu 17 czerwca 2015 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego (akta adm., k. – 109) organ bezsprzecznie ustalił, że od dnia 7 maja 2015 r. skarżący przebywa w Zakładzie Karnym. Przewidywany termin zakończenia kary przypada na dzień 7 listopada 2016 r. Ustalenie tej okoliczności skutkowało bezwzględnie odmową przyznania pomocy społecznej z tej przyczyny. Stan taki motywowany jest faktem, że osoba osadzona pozostaje na utrzymaniu Państwa, w związku z czym powinna mieć zapewnione przez zakład karny, w którym przebywa, odpowiednie warunki mieszkaniowe, opiekę zdrowotną, posiłki, odzież, nie ma zatem potrzeby dodatkowego dofinansowania jej podstawowych potrzeb bytowych. Oceniając prawidłowość przeprowadzonego postępowania i zastosowanie przepisów prawa materialnego nie można stwierdzić, by organy orzekające w sprawie z wniosku skarżącego naruszyły prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się natomiast do sugestii strony, wskazującej, że oczekiwała ona przyznania jej zasiłku okresowego, podnieść trzeba, że zaskarżona decyzja dotyczy zasiłku celowego na zakup żywności, obuwia oraz na dojazdy na terapię odwykową. Dlatego też Sąd w tym postępowaniu nie mógł zająć się sprawą dotyczącą ewentualnego prawa skarżącego do zasiłku okresowego. Kwestia ta może być bowiem przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego, gdzie skarżącemu przysługiwałyby środki zaskarżenia przewidziane w przepisach prawa. Należy przy tym nadmienić, że decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Strona mogła zatem zakwestionować tą decyzję w trybie odwoławczym. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.