II SA/Ol 1297/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego – stwierdzenia chybienia terminu oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku M.R. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup kuchni gazowej i bojlera elektrycznego, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku celowego. Podstawą rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po przeprowadzeniu wywiadu rodzinnego u wnioskodawcy nie stwierdzono, aby zaistniały szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku celowego, nie wystąpiło żadne zdarzenie o charakterze dotkliwym, nadzwyczajnym, wyjątkowym, odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej. Wnioskodawca systematycznie osiąga dochód w postaci renty inwalidzkiej i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1057,21 zł miesięcznie. Jest osobą samotnie gospodarującą i posiadane środki finansowe powinny zabezpieczyć najbardziej elementarne potrzeby. Od powyższej decyzji M.R. wniósł odwołanie podnosząc, że zasiłek celowy jest przyznawany bez względu na dochód. Skarżący opisał swoją sytuację materialną i wskazał, że potrzebuje kuchni gazowej i baterii przepływowej. Postanowieniem z dnia [...], Rep. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona żonie skarżącego – T.R. w dniu 27 sierpnia 2014 r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Ostatnim dniem do złożenia odwołania był 10 września 2014 r., natomiast skarżący wniósł odwołanie dopiero 11 września 2014 r. Został zatem przekroczony 14-dniowy termin na wniesienie odwołania. Nie został natomiast złożony wniosek o przywrócenie terminu. W tej sytuacji organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na to postanowienie M.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarzucając postanowieniu błędy formalne. W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji od dwóch lat prowadzi postępowanie w tej sprawie. Skarżący potrzebuje kuchni gazowej i baterii przepływowej. Podał, że po opłaceniu z renty kosztów dojazdu do Olsztyna, leków i energii, nie pozostają mu żadne środki finansowe. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wyjaśniając, że skarżący nie wykazał zdanych okoliczności, które wskazywałyby, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2014 r. skarżący ponownie wniósł o nakazanie organowi I instancji kupna kuchni gazowej i baterii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na tle tego przepisu zauważyć należy, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W zależności od wyniku wstępnej kontroli organ albo przeprowadza postępowanie wyjaśniające, albo zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do wniesienia odwołania, akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz całe postępowanie odwoławcze. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 7 stycznia 2010 r., sygn.. akt II OSK 9/09, dostępny w CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 24 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, dostępny w CBOSA). Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, lecz ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060). W rozpoznawanej sprawie decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2014 r., w trybie doręczenia zastępczego. W tym dniu żona skarżącego odebrała decyzję organu I instancji adresowaną do skarżącego (data i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma). Należy zauważyć, że generalną zasadą doręczania pism osobom fizycznym, wynikającą z art. 42 k.p.a., jest doręczanie pism w mieszkaniu lub miejscu pracy (§ 1), a także w lokalu organu administracji publicznej (§ 2) bądź w każdym miejscu gdzie adresata zastanie (§ 3). Jest to tzw. doręczenie właściwe. Poza doręczeniem właściwym, ustawodawca przewidział inne formy doręczania pism, mające charakter uzupełniający, w tym określone w art. 43 k.p.a. doręczenie zastępcze, które ma zastosowanie w przypadku nieobecności adresata. Na podstawie art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Podkreślić przy tym należy, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, to oznacza, iż podjął się doręczenia przesyłki adresatowi. Skoro decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 27 sierpnia 2014 r., to 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upływał w dniu 10 września 2014 r. Tymczasem skarżący wniósł odwołanie dopiero 11 września 2014 r. (data nadania pisma), czyli już po upływie terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji organ II instancji zobowiązany był do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.