II SA/Ol 13/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. T.K. - skarżąc decyzję nakładającą na niego obowiązek zapłaty "[...]" zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania i oszacowania pojazdu - złożył wniosek o ustanowienie na jego rzecz adwokata. Przywołując argumentację zawartą w skardze, stwierdził w uzasadnieniu, iż jest biednym, prostym człowiekiem i nie wie jak ma walczyć z organami administracji. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają ze skarżącym żona i troje niepełnoletnich dzieci, a suma miesięcznych dochodów rodziny, pochodzących z podejmowanych przez niego prac dorywczych i zasiłków rodzinnych pobieranych przez żonę, wynosi 869 zł. Członkowie rodziny nie posiadają majątku. Skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów z posiadanych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych - z ostatnich dwóch miesięcy (zastrzeżono, iż nieposiadanie w tym czasie konta należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); 2) kopii potwierdzenia odbioru ostatniej wypłaty zasiłku rodzinnego (jeśli nie został przelany na rachunek bankowy); 3) kopii dowodów uiszczenia w grudniu 2013 r. wydatków związanych z mieszkaniem (jeśli nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); 4) pisemnego oświadczenia: a) wyszczególniającego pozostałe kategorie wydatków wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością, b) wyjaśniającego, jakie prace dorywcze i za jakie wynagrodzenie wykonywał w ciągu ostatnich trzech miesięcy, c) wyjaśniającego, czy prócz zasiłku rodzinnego członkowie gospodarstwa domowego otrzymywali w ciągu ostatnich trzech miesięcy pomoc socjalną, d) określającego tytuł prawny do lokalu stanowiącego miejsce zamieszkania. Odpowiadając na wezwanie skarżący stwierdził (karta 15 akt), iż z żoną i dziećmi utrzymują się z zasiłku rodzinnego, pomocy socjalnej i dochodów z podejmowanych przez niego drobnych prac remontowych, za ok. 500 zł miesięcznie. W tej chwili prac tych nie wykonuje z powodu zimy. Miesięczne wydatki na prąd wynoszą ok. 100 zł, gaz - 54 zł, wywóz śmieci - 10 zł, wodę - ok. 30 zł, podatek - ok. 13 zł. Zajmują pokój z kuchnią w domu należącym w 1/8 części do żony, a w pozostałej części do jej matki i rodzeństwa. Załączone zostały: zaświadczenia o przyznaniu żonie skarżącego zasiłków jednorazowych w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. (k. 16) i o wysokości zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami pobranych przez nią w grudniu 2013 r. (k. 17), kopie dowodów uiszczenia należności za dostawę energii elektrycznej w listopadzie i grudniu 2013 r. oraz styczniu 2014 r. (k. 18), kopia decyzji o przyznaniu żonie skarżącego zasiłków rodzinnych z dodatkami (k. 18), wyciągi z jej rachunku bankowego za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2013 r. (k. 20-22). W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Ustanowienie adwokata na rzecz osoby fizycznej, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny [art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późniejszymi zmianami), w skr. p.p.s.a.]. Z unormowania tego bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższej okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niekompletne wywiązanie się z obowiązku dostarczenia żądanych przez sąd danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący, przedkładając tylko wyciąg z rachunku bankowego posiadanego przez żonę, nie spełnił wyraźnego wymogu złożenia stosownego oświadczenia na wypadek nieposiadania rachunku bankowego przez którąkolwiek z osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego (ad pkt 1 wezwania). Żaden z przedłożonych dokumentów nie uwidacznia sposobu odbioru zasiłku rodzinnego (ad pkt 2). Brak również dowodów uiszczenia wydatków na gaz, wywóz śmieci i wodę (ad pkt 3). Nie zostały podane pozostałe wydatki i ich przybliżona wysokość wraz ze szczególnie istotne w tym kontekście wyjaśnieniem, od kiedy dokładnie skarżący nie uzyskuje dochodu z prac dorywczych (ad pkt 4 a i b). Z kolei odpowiedź na pkt 4 d wezwania wskazuje de facto na brak pełnej rzetelności oświadczenia o majątku zawartego w formularzu wniosku. Ponieważ w tej sytuacji referendarz stwierdził brak podstaw do sformułowania wolnej od wątpliwości oceny sytuacji skarżącego - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzekł jak w sentencji. Odnosząc się na marginesie do stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu wniosku, godzi się wyjaśnić skarżącemu, iż niepotrzebnie obawia się, że bez udziału adwokata jego interes nie będzie należycie chroniony. Reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie warunkuje bowiem realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż sąd ten nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje całościowej oceny legalności postępowania zakończonego zaskarżonym aktem administracyjnym. Jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.).