II SA/Ol 13/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę – umorzenia wznowionego postępowania postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. Z. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]". We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący - ujawniając zamiar złożenia skargi kasacyjnej od wskazanego wyżej wyroku, wniósł o przyznanie prawa pomocy. Pomimo nieprawidłowego wypełnienia rubryki nr 4, zgodność żądania zakreślonego w tej rubryce z zakresem żądania powtórzonym w uzasadnieniu wniosku pozwala na stwierdzenie, bez konieczności dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie, że skarżący na tym etapie postępowania wnosi o ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" wykazał mieszkanie o powierzchni "[...]" (wartość: ok. "[...]"), w rubryce nr 7.2.1. "Oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w gotówce" - ok. "[...]", w rubryce nr 7.3. "Przedmioty wartościowe" wpisał: "pojazd osobowy - ok. "[...]", służący celom rehabilitacyjno-leczniczym, "[...]" grupa inwalidzka". W rubryce nr 10 "Dochody" skarżący wykazał dochody: własny i żony z tytułu emerytur w łącznej kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" wpisał: "łącznie - "[...]"". Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest drugim wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu zauważył, że zarówno skarżący, jak i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody w kwotach przekraczających nie tylko kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, ale również kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a to jak przyjąć należy umożliwia, przy rozsądnym gospodarowaniu, nie tylko zabezpieczenie środków na niezbędne koszty utrzymania, ale również poczynienie pewnych oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania. Wskazał, iż łączny dochód małżonków z tytułu emerytur stanowi prawie "[...]"krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. Mając zatem na uwadze z jednej strony - wysokość środków, którymi dysponują skarżący i jego żona (łącznie: "[...]"), z drugiej zaś - wysokość wykazanych w rubryce nr 11 wydatków stałych (łącznie: "[...]"), stwierdził, że skarżący nie wykazał, że środki te - po pokryciu koniecznych kosztów utrzymania 2-osobowej rodziny - nie są wystarczające na opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych szczególnych wydatków, których ponoszenie w przypadku jego rodziny jest obecnie konieczne, nie powołał się też na wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją tej rodziny, wysokość określonych wydatków koniecznych. Mając na uwadze powyższe, w warunkach niniejszej sprawy rozpoznając ponowny wniosek skarżącego należy ocenić, czy w jego sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej zaszły zmiany, które uzasadniają przyznanie mu na obecnym etapie postępowania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. W oparciu o informacje przekazane przez skarżącego w toku postępowania poprzedzającego wydanie wskazanego wyżej postanowienia z dnia 5 lutego 2016 r. i przekazane obecnie, stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu, lecz polepszyła się. Wprawdzie obecnie skarżący wykazał niższy dochód 2-osobowej rodziny (obecnie: "[...]", wcześniej: "[...]"), lecz zmiany tej nie należy uznać za istotną, mając na uwadze to, że wykazał również niższe niż dotychczas wydatki (obecnie: "[...]", wcześniej: "[...]"). Przede wszystkim jednak skarżący wykazał obecnie oszczędności w wysokości ok. "[...]" i nie wskazał jednocześnie jakichkolwiek przeszkód w przeznaczeniu ich na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W tych okolicznościach, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja życiowa uległa zmianie, w sposób który uzasadniałby ustanowienie dla niego radcy prawnego na obecnym etapie postępowania. Mając na uwadze sytuację materialną jego rodziny, stwierdzić należy, że wciąż stosunkowo wysokie dochody małżonków oraz zgromadzone, a wykazane obecnie, oszczędności umożliwiają poniesienie przez skarżącego kosztów postępowania związanych z ustanowieniem radcy prawnego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jego rodziny. Podkreślić należy, że strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.