II SA/Ol 1305/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić ustanowienia dla skarżącej radcy prawnego. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżąca – H. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, iż ma "[...]" i "[...]" stopień niepełnosprawności, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wskazała, iż szukała pracy, ale bezskutecznie. Wyjaśniła, iż za kwotę, którą dostała od komornika kupiła mieszkanie i wskazała sposób zapłaty. Dodała, iż rodzice są chorzy, a brat jest również osobą bezrobotną, ona sama nie posiada żadnego źródła dochodu, otrzymuje jedynie dodatek mieszkaniowy. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe. Do jej majątku należy, wykazane w rubryce nr 7.1. dwukrotnie, mieszkanie o powierzchni "[...]" (wartość: "[...]"). W rubryce nr 9 skarżąca wskazała, iż jej rodzice utrzymują się z emerytury, ona nie posiada żadnych oszczędności, a pieniądze pożycza od znajomych. Dodała, iż sprzedała telewizor i srebrny łańcuszek. Jest osobą samotną bez jakiejkolwiek pomocy finansowej. W rubryce nr 10 "Dochody" skarżąca wpisała: "brak", natomiast w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki: "Ogółem wydatki "[...]". Na leczenie i rehabilitację brak jest środków odmówiono pomocy społecznej (...)". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, wezwana ona została do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących: przekazanej jej przez komornika sądowego w dniu "[...]" kwoty "[...]"; jej statusu jako osoby bezrobotnej, źródeł jej utrzymania w 2015 r. i w 2016 r. oraz ewentualnego korzystania w tym okresie ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez nią wydatków oraz źródeł ich pokrycia, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu od dnia "[...]" do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzaniem odbioru wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 8 lutego 2016 r. W piśmie z dnia 15 lutego 2016 r. skarżąca wniosła o "odroczenie terminu złożenia dokumentów". Mając na uwadze powyższe zważyć należy, co następuje: Wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.) skarżąca nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie zawodowego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z jego ustanowieniem, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść przedmiotowych kosztów. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła ani żadnych dodatkowych oświadczeń ani żadnych dokumentów źródłowych. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących źródeł jej utrzymania, ponoszonych wydatków, sposobu rozdysponowania całej kwoty przekazanej jej przez komornika sądowego, a także wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącej w zakresie jej sytuacji materialnej i tym samym ocenę jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a w konsekwencji także stwierdzenie, że spełnia ona przesłankę, uzasadniającą ustanowienie dla niej radcy prawnego. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W piśmie procesowym z dnia 15 lutego 2016 r. skarżąca wniosła wprawdzie o "odroczenie terminu złożenia dokumentów", lecz stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przedłużenia terminu wyznaczonego w wezwaniu. Wskazać należy, iż stosownie do art. 84 p.p.s.a., przedłużenie terminu sądowego może nastąpić jedynie z ważnej przyczyny, rozumianej jako istnienie zobiektywizowanych czynników uniemożliwiających dochowanie wyznaczonego terminu (tak: B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2013). W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała natomiast jakiejkolwiek przyczyny, która uniemożliwia jej przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie (7 dni od daty doręczenia wezwania), który co dodać należy jest standardowym terminem wyznaczanym w celu przedłożenia tego rodzaju dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zauważyć jednocześnie należy, iż do przedmiotowego pisma skarżąca nie załączyła też jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń, których sporządzenie nie wymagało poświęcenia dłuższego czasu. Reasumując stwierdzić należy, iż nieusprawiedliwiony brak przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwia podjęcie korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, szczególnie że miała ona czas na ich skompletowanie – od dnia doręczenia wezwania upłynęło już bowiem ponad 14 dni. Mając na uwadze powyższe, z przyczyn wskazanych wyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.