II SA/Ol 131/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. J.S., którego skarga została odrzucona postanowieniem z 22 kwietnia 2008 r., złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego adwokata. W jego uzasadnieniu podał, iż od 2 września 2006 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym otrzymywane pieniądze starczają mu jedynie na podstawowe opłaty i skromne przeżycie. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący (l. 55) mieszka samotnie w Niemczech, jego dochód stanowi świadczenie chorobowe w wysokości 460 € a jedyny majątek to samochód m-ki Ford Fiesta (rocznik 1994). Pismem z 5 czerwca 2008 r. J.S. został zobowiązany do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia wyszczególniającego miesięczne wydatki. W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, iż jego miesięczny "przychód" wynosi w sumie 652,94 €, zaś miesięczne wydatki to: 220 € na mieszkanie, 35 € na garaż, 191 € na gaz i prąd, 110 € na kredyt. Przedłożone zostały wyciągi z konta, oznaczone numerami: 16 (03.-04. 03.2008 r.), 18, 20, 23, 29, 31, 33, 34, 40, 45, 51 (11.06.2008 r.). Prawną podstawę negatywnego rozpatrzenia przedmiotowego wniosku stanowi art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Stanowi on, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odniesieniu do samego tylko pkt. 2 przytoczonego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 października 2004 r. (sygn. akt OZ 518/04, orzeczenia.nsa.gov.pl) zwrócił uwagę, iż nie wystarczy wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną rodziny skarżącego, bowiem w przepisie tym chodzi o taką sytuację gdy posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony. Stąd też dotychczasowe orzecznictwo sądowe daje wyraz poglądowi, że instytucja prawa pomocy - stanowiąc wyłom od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) - winna znajdować zastosowanie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Z użycia w przytoczonym unormowaniu określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w którejś z przewidzianych w nim sytuacji. Strona winna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Służy temu środek dowodowy w postaci oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez nią na urzędowym formularzu (art. 252 p.p.s.a.). Przyjmuje się, że gdy fakty, które strona podała we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o sytuacji majątkowej strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2008 r., sygn. akt II GZ 67/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Weryfikacja informacji zawartych we wniosku wykazała, iż J.S. nie podał w nim faktycznej wysokości swojego miesięcznego dochodu. W dniu 23 maja 2008 r. oświadczył, iż jego miesięczny dochód brutto wynosi 460 €. Tymczasem z wyciągów, do przedłożenia których skarżący został zobowiązany, wynika, iż już wówczas otrzymywał w sumie (netto) 652,94 € miesięcznie. Podważa to dowodową wartość treści rozpatrywanego wniosku. Przyjęcie w tej sytuacji domniemania faktycznego, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty zainicjowanego przez siebie postępowania, bez uszczerbku w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb, jest tym bardziej uzasadnione, że stać go na wynajmowanie garażu i posiada zdolność kredytową (przeznaczenie kredytu nie zostało podane). Z podanych przyczyn - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzeczono jak w sentencji.