II SA/Ol 1312/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. W pismach procesowych z dnia 23 grudnia 2012 r. M. T. wniósł o "umorzenie kosztów sądowych" oraz o "przyznanie (...) obrońcy z urzędu" w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", podnosząc, iż przebywa w zakładzie karnym, nie pracuje, nie posiada majątku i ciąży na nim dług z tytułu alimentów. Po poinformowaniu skarżącego, że w niniejszej sprawie zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, skarżący, precyzując zakres żądania na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 stycznia 2013 r., wskazał, iż wnosi o ustanowienie adwokata, gdyż jak podniósł w uzasadnieniu zamierza złożyć skargę kasacyjną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący w rubryce nr 6 wykazał matkę i dwóch braci, w rubryce nr 7.1. w pozycji mieszkanie wpisał "?", natomiast w rubryce nr 10 nie wskazał wysokości dochodów matki z tytułu renty i brata z tytułu wynagrodzenia za pracę, wpisując w pozycji "dochód miesięczny brutto" – "?" oraz wskazał, że drugi brat nie uzyskuje dochodu. Pismem z dnia 22 stycznia 2013 r., skarżący wezwany został do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do osób, wykazanych przez niego w rubryce nr 6 oraz ich stanu majątkowego, wysokości uzyskiwanych dochodów i tytułów z jakich pochodzą, a także możliwości uzyskania z ich strony pomocy w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie), majątkowej (w zakresie odnoszącym się do ewentualnego mieszkania, które wchodzi w skład jego majątku – aktualnego sposobu jego wykorzystania, kosztów jakie wiążą się z jego posiadaniem oraz źródeł ich pokrycia, a także ewentualnego dochodu jakie przynosi) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do pozostających do jego dyspozycji środków pieniężnych w zakładzie karnym oraz ewentualnego zatrudnienia). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieusunięcie braków formalnych wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania, natomiast nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył uzupełniony i poprawiony formularz wniosku, z którego rubryk nr 6 i 10 wykreślił pracującego brata, w rubryce nr 7.1. w pozycji mieszkanie wpisał "ok. "[...]" m2", natomiast w rubryce nr 10 wskazał wysokość dochodu matki ("ok. "[...]" zł"). Wraz z formularzem skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 27 stycznia 2013 r., w którym oświadczył, iż "co do zaświadczeń o moje fundusze i czy jestem zatrudniony, to pragnę poinformować, że nie posiadam pieniędzy, ani nie jestem w ogóle zatrudniony. W ciągu 7 dni nie zdążę zdobyć takich zaświadczeń, ponieważ to trzeba pisać prośby do Pana Dyrektora (...), dlatego proszę (...) drogą urzędową zwrócić się do jednostki." Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Zgodnie natomiast z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego przyznanie. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, skarżący, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, uzupełnił wprawdzie braki formalne formularza wniosku, lecz nie przedłożył wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wobec powyższego nie jest natomiast możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, iż zgodnie z uzupełnionym i poprawionym przez skarżącego formularzem wniosku prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką, która uzyskuje dochód z tytułu renty i bratem, który nie posiada dochodu. Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył jednak dodatkowego oświadczenia wskazującego zarówno ich stan majątkowy, jak i to, czy może liczyć na pomoc drugiego brata, wykazanego początkowo wśród osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, w sfinansowaniu kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący nie odniósł się również w jakikolwiek sposób do wezwania w zakresie dotyczącym wchodzącego w skład jego majątku mieszkania, wykazanego w uzupełnionym formularzu wniosku. Nie przedłożył też żądanych zaświadczeń dotyczących wysokości środków pieniężnych pozostających do jego dyspozycji w zakładzie karnym oraz ewentualnego zatrudnienia. W tym ostatnim przypadku skarżący podniósł wprawdzie, iż złożenie przedmiotowych zaświadczeń nie jest możliwe w ciągu 7 dni, lecz wyjaśnienia tego nie można uznać za skuteczne usprawiedliwienie braku ich przedłożenia, skoro skarżący, na którym co wskazano wyżej spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, nie spróbował nawet uzyskać żądanych zaświadczeń w wyznaczonym terminie (data doręczenia wezwania – 25 stycznia 2013 r., data złożenia odpowiedzi na wezwanie w administracji zakładu karnego – 27 stycznia 2013 r.), nie wniósł też o przedłużenie wyznaczonego dla tej czynności terminu. Skarżący nie odniósł się natomiast w żaden sposób do braku przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wobec nieprzedłożenia przez skarżącego dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja materialna jego i jego rodziny. Nieujawnienie tej sytuacji w pełnym zakresie uniemożliwia zatem podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.