II SA/Ol 1324/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 9 czerwca 2014 r., działająca z upoważnienia Wójta R., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmówiła przyznania M.M. zasiłku okresowego za okres od 1 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w chwili złożenia wniosku, rodzina wnioskodawcy składała się z pięciu osób, a od dnia 5 lipca 2013 r., prowadzi on własną działalność gospodarczą, na podjęcie której otrzymał w dniu 10 czerwca 2013 r. jednorazowo środki w kwocie 20000 zł z Powiatowego Urzędu Pracy w D., współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego. W ocenie organu środki te, w wysokości 1/12, składają się na dochód rodziny, który wraz z dochodem z gospodarstwa rolnego, świadczeniami rodzinnymi i dodatkiem mieszkaniowym i po odjęciu składek na ubezpieczenia, wyniósł w miesiącu marcu 2014 r. kwotę 2.402,85 zł. Jednocześnie zaś, kryterium dochodowe dla pięcioosobowej rodziny wynosi 2.280 zł. Tym samym, organ stwierdził, iż w sprawie zostało przekroczone ustawowe kryterium dochodowe dla otrzymania zasiłku okresowego. W odwołaniu, złożonym od tej decyzji, M.M. podniósł, że liczenie do dochodu rodziny dotacji z PUP jest niezgodne z ustawą o pomocy społecznej. Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że punktem wyjścia dla oceny spełniania przez wnioskodawcę warunków do przyznania prawa do zasiłku okresowego jest ustalenie, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, poszczególnych składników dochodu rodziny wnioskodawcy i ogólnej jego wartości. Ustalenie to pozwala bowiem na weryfikację spełnienia kryterium dochodowego, a w dalszej kolejności, na ustalenie kwoty świadczenia. W ocenie organu odwoławczego, znajdujące się w aktach organu pierwszej instancji informacje z Urzędu Skarbowego, nie pozwalają na ustalenie takich składników podlegających odliczeniu od dochodu jak: koszty uzyskania przychodu, obciążanie należnym podatkiem, składkami na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenia społeczne, do czego obliguje art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Organ zwrócił uwagę na treść początkową art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, która wskazuje, że za dochód, w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o enumeratywnie wymienione grupy wydatków. Przepis ten jednoznacznie zatem odwołuje się – przy ustalaniu dochodu osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą – do zasad określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 tej ustawy – opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatków. Wskazano na art. 21 tej ustawy, który stanowi, że wolne od podatku dochodowego są m.in. jednorazowe środki przyznane bezrobotnemu na podjęcie działalności, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Kolegium wskazało też, że nie ulega wątpliwości, iż dotacja, przyznana wnioskodawcy stanowi pomoc publiczną na ściśle określony cel, jakim jest rozpoczęcie działalności gospodarczej i utrzymanie jej na początkowym etapie, a zatem istnieją wątpliwości, czy de facto stanowiła jakiekolwiek przysporzenie dla rodziny wnioskodawcy. Organ stwierdził, że powyższe względy przemawiają, iż założenie organu pierwszej instancji, że do przedmiotowej dotacji należy stosować art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, bez poczynienia dodatkowych rozważań, jest przedwczesne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 26 września 2014 r., organ pierwszej instancji odmówił przyznania M.M. świadczenia w formie zasiłku okresowego z powodu wielodzietności za okres od 1 do 31 marca 2014 r. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. Wskazując, że wnioskodawca otrzymał z PUP dotację na rozpoczęcie działalności gospodarczej, organ stwierdził jednocześnie, że zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej do dochodu rodziny nie wlicza się tylko i wyłącznie dochodu uzyskanego na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Tym samym, dochód rodziny w miesiącu lutym 2014 r. wyniósł 2.659,52 zł. Wójt stwierdził, że dostrzega, co prawda, treść art. 21 ust. 1 pkt 121 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednak ma to znaczenie przede wszystkim dla obowiązków podatkowych strony i nie zmienia to charakteru otrzymanej dotacji jako przychodu i dochodu w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, nie stanowi ona dochodu wymienionego w art. 8 ust. 4 ustawy, co w istocie rzeczy zmusza organ do wliczenia jej do dochodu rodziny w rozpatrywanej sprawie. Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 6 listopada 2014 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, że otrzymana przez odwołującego się dotacja z Powiatowego Urzędu Pracy w D. na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej powinna być wliczona do dochodu i brana pod uwagę przy ustaleniu kryterium dochodowego, albowiem zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Do dochodu tego nie wlicza się jedynie dochodów, wymienionych w ust. 4 art. 8 ustawy. Jest to katalog zamknięty. Tym samym, w ocenie Kolegium, należało zaliczyć uzyskaną dotację z PUP w wysokości 1/12 jej wysokości do dochodu rodziny wnioskodawcy. W skardze, złożonej do tut. Sądu, M.M. nie zgodził się z oceną, że dotację należało doliczyć do dochodu rodziny. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalanie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku okresowego z powodu wielodzietności za okres od 1 do 31 marca 2014r., z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W ocenie organów obu instancji, otrzymaną przez skarżącego dotację z Powiatowego Urzędu Pracy w D. w kwocie 20.000 zł na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej, należy wliczyć - w wysokości 1/12 - do dochodu rodziny za miesiąc luty 2014 r. Podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, stanowi art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej również "ustawą". W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy – prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów, wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów, świadczonych na rzecz innych osób. Podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego ma więc prawidłowe ustalenie dochodu rodziny. Na podstawie ust. 4 art. 8 ustawy, do dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodów z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. W myśl zaś postanowień ust. 5 art. 8 ustawy - w stosunku do osób, prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenie społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach. Natomiast art. 8 ust. 11 ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczeń z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W świetle przytoczonych powyżej unormować, stwierdzić należy, że decydujące znaczenie przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego, skutkujące w konsekwencji przekroczeniem kryterium dochodowego, miało doliczenie do tego dochodu dotacji z Powiatowego Urzędu Pracy w D. na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskanej na podstawie umowy zawartej pomiędzy Dyrektorem PUP a skarżącym w dniu 10 czerwca 2013 r., w trybie art. 46 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak wynika z tej umowy, cała uzyskana kwota dotacji miała zostać przeznaczona na zakup "[...]" - pod rygorem wypowiedzenia umowy i zwrotu uzyskanych środków wraz z ustawowymi odsetkami - m.in. w razie ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem. Przenosząc powołane wyżej przepisy prawa na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że zasadnicze znaczenie ma dla niej treść początkowa przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej brzmieniem, za dochód w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o enumeratywnie wymienione grupy wydatków. Przy czym, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku – art. 9 ust. 1ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 z późn. zm.). Z kolei, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 121 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są jednorazowe środki przyznane bezrobotnemu na podjęcie działalności, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy administracji dokonały błędnego ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącego, albowiem w łącznej kwocie jego dochodu z lutego 2014 r. uwzględniły 1/12 jednorazowych środków, przyznanych skarżącemu w trybie art. 46 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na podjęcie i utrzymanie na początkowym etapie działalności gospodarczej. Bez wątpienia, organy orzekające naruszyły w tym zakresie cytowany przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. To oznacza, że wbrew ustaleniom organu, dochód w rodzinie skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie wyniósł 2.659,52 zł i zdaje się nie przekraczać kryterium dochodowego. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej winny zweryfikować dane o dochodzie skarżącego w spornym okresie i ocenić zasadność jego wniosku z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu. W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w pkt. 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Z mocy art. 152 tej ustawy, Sąd orzekł w pkt. 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.