II SA/Ol 1329/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013r. sprawy ze skargi P. G. – redaktora naczelnego Dziennika "A" na odmowę udzielenia przez Okręgową Komisję Rewizyjną informacji prasowej postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu P. G. – redaktorowi naczelnemu dziennika "A" kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Redaktor naczelny dziennika [...] (Rej. Pr. SO w G., nr [...]) z siedzibą w G. – P.G., działając na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy Prawo prasowe, pismem z dnia 29 grudnia 2012 r. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na odmowę Okręgowej Komisji Rewizyjnej Polskiego Związku [...] (dalej zwanego: OKR PZ) w O. udzielenia informacji prasowej żądanej pismem dziennikarza S.P. z dnia 4 października 2012 r. w sprawie działań podjętych przez ten organ w stosunku do Koła [...] w B. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4 ust. 1 Prawa prasowego (dalej: p.pr.) poprzez błędne przyjecie, że zachodzi okoliczność odmowy udostępnienia informacji prasowej oraz naruszenie art. 4 ust. 3 p.pr. poprzez niezachowanie wymagań, jakie winna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej w postaci wskazania powodów jej odmowy oraz zwłoka w jej udzieleniu. Wobec wskazanych naruszeń wniesiono o uchylenie odmowy na podstawie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 146 § 2 tej ustawy nakazanie Zarządowi Głównemu Polskiego Związku [...] udzielenia informacji żądanej we wniosku z dnia 4 października 2012 r. oraz udostępnienie kopii protokołów lub umożliwienie samodzielnego wykonania ich fotokopii. W uzasadnieniu skargi wskazano, że S.P., działając z upoważnienia redaktora naczelnego dziennika [...] wystąpił pismem z dnia 4 października 2012 r. do OKR PZ w O. o udzielenie odpowiedzi na pytania: - czy Okręgowa Komisja Rewizyjna dokonała sprawdzenia prawidłowości rozliczeń kosztów budowy domku myśliwskiego przez Koło [...] w B.? - czy Okręgowa Komisja Rewizyjna otrzymała informacje o nieprawidłowościach finansowych przy budowie jak w pkt. 1 i czy je weryfikowała? - czy były inne kontrole gospodarki finansowej prowadzone przez Kolo [...] i jakimi wnioskami zakończone? Ponieważ OKR PZ nie udzieliła odpowiedzi na wskazane zapytanie skarżący w dniu 16 października 2012 r. wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez udzielenie odpowiedzi na zapytanie wystosowane na podstawie art. 4 ust. 3 p. pr. Jednakże oba pisma pozostały bez odpowiedzi, natomiast w świetle orzecznictwa sądu administracyjnego brak odpowiedzi na zapytanie prasowe w ciągu 3 dni stanowi odmowę jej udzielenia - por. wyrok. NSA z dnia 11/12/2001 sygn. akt II SAB 254/01. Odmowa udzielenia odpowiedzi na zapytanie prasowe jest w tej sprawie niezgodna z prawem, gdyż odmówić można jedynie wówczas informacji, gdy na podstawie odrębnych przepisów jest ona objęta tajemnicą lub narusza prawo do prywatności. W tej sprawie takie okoliczności nie zachodzą. Nadto wskazano, że p. S.P. dziennikarz dziennika [...] występował o uzyskanie informacji prasowej na podstawie art. 11 ust. 1 p.pr. do czego nie musiał mieć upoważnienia redaktora naczelnego, które jednak otrzymał na wypadek odmowy, dla żądania w jego imieniu takiej odmowy w trybie art. 4 ust. 3 p.pr. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Rewizyjna Polskiego Związku [...] w O. wniosła o oddalenie skargi, gdyż żaden z podniesionych zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśniono, że p. S.P. nie żądał informacji prasowej tylko informacji, przy czym do pisma nie zostało załączone żadne pełnomocnictwo lub upoważnienie do działania w imieniu dziennika [...], które wskazywałoby na charakter żądanej informacji jako informacji prasowej. Nie została zamieszczona także żadna informacja wskazująca na funkcję osoby występującej z żądaniem. W ocenie organu nieuprawnione było powoływanie się na ustawę Prawo prasowe skoro osoba, która występowała z nim nie wykazała aby była dziennikarzem, o której to osobie mowa w art. 7 pkt 5 p.pr. Wobec powyższego OKR PZ upoważniła pismem z dnia 20 października 2012 r. Zarząd Okręgowy PZ w O. do wyjaśnienia tej nieścisłości i uzyskania potwierdzenia czy p. P. działa w imieniu redakcji dziennika [...]. W dniu 22 października 2012 r. Zarząd Okręgowy PZ wystąpił do p. S.P. z prośbą o wskazanie swojego umocowania do działania w imieniu dziennika [...]. Na to pismo nie uzyskano odpowiedzi a w dniu 31 października 2012 r. wpłynęła skarga redaktora naczelnego dziennika [...] na odmowę udzielenia informacji prasowej. W ocenie organu niezrozumiałym jest działanie redaktora naczelnego skoro nie wyjaśniając czy pismo z dnia 4 października 2012 r. pochodziło od osoby uprawnionej do żądania informacji prasowej wniesiona została skarga na odmowę pomimo, że taka odmowa jeszcze ze strony organu nie nastąpiła. Nadto pomimo twierdzenia, że p. P. działał z upoważnienia redaktora naczelnego dziennika nie przedstawił skarżący takiego upoważnienia, jak również nie wykazano aby osoba podpisująca pismo była dziennikarzem, gdyż nie powołano się na tę okoliczność w treści pisma. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012r. poz. 270, ze zm) zwanej dalej: ustawą ppsa. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem działalności organu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Wskazać pozostaje również, że w przypadkach określonych w art. 58 ww. ustawy Sąd ma obowiązek odrzucić skargę. W niniejszej sprawie redaktor naczelny dziennika [...] w treści skargi zarzucił, że Okręgowa Komisja Rewizyjna Polskiego Związku [...] (dalej: OKR PZ) w O. bezprawnie dokonała odmowy udzielenia informacji prasowej na zapytanie skierowane przez S.P. pismem z dnia 4 października 2012 r., ponieważ w treści pisma wskazano jednoznacznie tryb uzyskania informacji - art. 4 ust. 1 prawa prasowego. Przed przystąpieniem do rozpoznania wniesionej skargi należy jednak podkreślić, że postępowanie w sprawie pozyskania informacji prasowej ma szczególny charakter, jeśli chodzi o podmiot zobowiązany, jak również termin jej udzielenia. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24, ze zm.) dalej zwanej: p.pr. przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. W świetle powyższego przepisu bezspornym pozostaje dla Sądu, że w myśl zapisów ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 127, poz. 1066, ze zm) Polski Związek Łowiecki będący zrzeszeniem osób fizycznych i prawnych, które prowadzą gospodarkę łowiecką poprzez hodowlę i pozyskiwanie zwierzyny oraz działają na rzecz jej ochrony poprzez regulację liczebności populacji zwierząt łownych (art. 32), oraz z uwagi na zasady jego finansowania z funduszy własnych, wpisowego, składek członkowskich, zapisów i darowizn oraz dochodów z działalności gospodarczej (art. 35 ust. 1), przy czym dochód z działalności gospodarczej służy wyłącznie realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między członków (art. 35 ust. 2 ww. ustawy), jest zobligowany do udostępnienia informacji prasie, w sytuacji gdyby potwierdziło się, że pismo z dnia 4 października 2012 r. (wpłynęło do organu w dniu 8 października 2012 r.) zostało faktycznie złożone z upoważnienia redaktora naczelnego dziennika [...] przez osobę S.P., który legitymowałby się statusem dziennikarza w rozumieniu art. 7 ust. 2 pkt 5 p.pr. Jednakże w myśl art. 4 ust. 3 p.pr. w przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji, w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy. W kontekście powołanych wyżej przepisów należy zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie wiążące się zarówno z wniesioną skargą, jak i stosowaniem art. 4 ust. 3 tej ustawy przez prasę oraz osoby zobowiązane do udzielenia informacji prasowej. W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić stronom kwestie terminu udzielenia informacji prasowej po wystąpieniu przez prasę z żądaniem udzielenia informacji, a co za tym idzie terminu, w którym redaktor naczelny może żądać odmowy w formie pisemnej zgodnie z art. 4 ust. 3 tej ustawy. Analiza przepisów ustawy Prawo prasowe jednoocznie wskazuje, że ustawodawca nie określił terminu udzielenia informacji prasowej przez podmioty zobowiązane do jej udzielenia. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę należy przyjąć, że informacja ta powinna zostać udzielona w rozsądnym terminie, który umożliwia prasie działanie możliwie szybkie, zgodnie z przepisami Konstytucji RP, jak i samej ustawy Prawo prasowe - art. 1 tej ustawy. Na tym tle pojawia się problem wyjaśnienia ewentualnej bezczynności podmiotu obowiązanego do udzielenia informacji prasie. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2001 r. II SAB 254/01 stwierdził, że zważywszy na istotę bezczynności organu, polegającą na braku reakcji procesowej na żądanie strony postępowania oraz cel skargi na bezczynność polegający na uzyskaniu wyroku sądu administracyjnego zobowiązującego organ do wydania stosownego aktu należy przyjąć, że w sprawach prasowych taka bezczynność nie istnieje lecz oznacza odmowę udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ustawy Prawo prasowe (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl), http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni pogląd ten podziela. Zatem, jak wskazano wyżej, w takim przypadku nie można mówić o bezczynności organu lecz brak informacji należy traktować jako odmowę jej udzielanie, co umożliwia wdrożenie postępowania określonego w art. 4 ust. 3 i 4 p.pr. W rozpoznawanej sprawie żądania skarżącego pozostają jednakże w sprzeczności z uwagi na fakt, iż skarżący żąda uchylenia odmowy udzielenia informacji publicznej mimo, że jak wynika z nadesłanych akt tej sprawy OKR PZ nie udzieliła takiej odmowy, zaś jako odmowę strona potraktowała fakt braku udzielenia inflacji prasowej. Skarżący pominął jednakże milczeniem okoliczność, że pismo z dnia 4 października 2012 r. podpisane przez p. S.P., który powoływał się na udzielone mu w tej sprawie upoważnienie do działania w imieniu redaktora naczelnego dziennika [...] nie zawierało takiego upoważnienia, jak również chociażby podstawowej informacji, ze podpisujący pismo jest dziennikarzem uprawnionym do wystąpienia z żądaniem w trybie art. 4 ust. 1 p.pr. Stąd podmiot do którego zwrócono się z wezwaniem wystąpił do Zarządu Okręgowego PZ w O. - stosownie do zapisów Statutu Polskiego Związku [...] - z prośbą o ustalenie tej okoliczności aby możliwym było udzielenie informacji w trybie prawa prasowego. Odnośnie zaś działania redaktora naczelnego dziennika, to z jednej strony zażądał on uchylenie odmowy, która nie została wyrażona na piśmie z drugiej zaś zobowiązania do jej udzielenia w trybie art. 146 § 2 ustawy ppsa. Oba te żądania pozostają ze sobą w sprzeczności, bowiem nie można żądać uchylenia odmowy udostępnienia informacji prasowej, która to odmowa nie została na piśmie sformułowana, jako braku działania strony - gdyby faktycznie miał on miejsce w tej sprawie - a następnie żądać zobowiązania podmiotu do określonego działania w postaci udostępnienia informacji. Żądanie uchylenia odmowy udostępnienia informacji prasowej miałoby uzasadnienie jedynie wówczas, gdy zostało formalnie wyrażone na piśmie. Skoro jednak w tej sprawie taka odmowa na piśmie nie została wyrażona, to właściwym byłoby żądanie zobowiązania podmiotu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji prasowej poprzez jej udzielenie, bądź też wydanie formalnej jej odmowy udzielenia. Jednakże w rzeczonej sprawie należy wpierw wyjaśnić, czy skarżący redaktor prawidłowo skierował skargę do sądu administracyjnego wyczerpując tryb poprzedzający jej wniesienie. Z nadesłanych akt wynika, że skarżący wniesienie skargi poprzedził wystosowaniem do podmiotu wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 ustawy ppsa, podczas gdy ustawa Prawo prasowe nie przewiduje takiej procedury. Wskazać pozostaje, że przepis art. 3a p.pr. stanowi o prawie dostępu prasy do informacji publicznej na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Zarówno w przepisach ustawy Prawo prasowe, jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawodawca położył szczególny nacisk na szybkość, prostotę i odformalizowanie postępowania w kwestii udzielania żądanej informacji. W związku z tym, m.in. skarga na bezczynność organu w przedmiocie udzielenie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia w drodze administracyjnej. Uzasadnienia tej tezy należy upatrywać w tym, że Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera odesłanie do stosowania tegoż Kodeksu jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udzielenia informacji (art. 16 ustawy). Także do postępowania w sprawie udzielenia informacji prasowej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) nie mają zastosowania, gdyż żaden z przepisów ustawy Prawo prasowe nie odsyła do stosowania kpa. Odnosząc natomiast rozważania w kwestii wezwania do usunięcia naruszenia prawa do przepisów Prawa prasowego, stwierdzić należy, że skoro nie istnieje w sprawach prasowych bezczynność, lecz jedynie odmowa udzielenia informacji prasowej, to oczywiste jest, że odmowa ta nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Tym samym wniesienie skargi na odmowę udzielenia informacji prasowej nie jest obwarowane uprzednim, co już wyżej zasygnalizowano, wniesieniem środka zaskarżenia, czy też wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wyjaśnić również należy, że analiza przepisów ustawy Prawo prasowe, jak i ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje, że zarówno w odniesieniu do bezczynności dotyczącej wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i w przypadku odmowy udzielenia informacji prasowej, brak jest regulacji w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05 publ. CBOSA). Jak już wyżej Sąd podkreślał, postępowanie w sprawie uzyskania informacji prasowej ma szczególny charakter, a jeśli chodzi o terminy jej udzielenia, jest nawet bardziej rygorystyczne, aniżeli w przedmiocie udostępniania informacji publicznej. I tak, według art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej w terminie trzech dni. Zatem hipotetyczna autorewizja organu po ewentualnym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, kłóciłaby się z wykładnią celowościową ustawy i intencją ustawodawcy co do powinności stosunkowo szybkiego udzielenia informacji prasowej. Stwierdzić zatem należy, że w odniesieniu do postępowania w sprawie udzielenia informacji prasowej, nie ma zastosowania przepis art. 53 § 2 in fine ustawy ppsa. Fakt , iż w odniesieniu do udzielenia informacji prasowej przy wniesieniu skargi do sądu administracyjnego brak jest obowiązku poprzedzenia jej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa nie oznacza, że po skierowaniu zapytania do określonego podmiotu strona skarżąca w każdym momencie może natychmiast wystąpić ze skargą do sądu administracyjnego. Jak już wskazano wcześniej przepisy ustawy Prawo prasowe nie określają terminu w jakim podmiot winien takiej informacji prasie udzielić, a jedynie z istoty funkcjonowania prasy i jej celów wynika, ze informacja ta powinna zostać udzielona w rozsądnym terminie, który umożliwia prasie działanie możliwie szybkie, zgodnie z art. 1 p.pr. Z zapisu art. 4 ust. 3 tej ustawy wynika, że na żądanie redaktora naczelnego odmowę udzielenia informacji doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej w terminie trzech dni, a następnie stosownie do ust. 4 tego przepisu na odmowę udzielenia informacji lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Bezwzględnym zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest jej poprzedzenie wystąpieniem przez redaktora naczelnego do zobowiązanego podmiotu o wydanie na piśmie odmowy udzielenia informacji, przy czym taka odmowa udzielenia informacji na piśmie musi nastąpić w terminie trzech dni od wystąpienia z żądaniem przez redaktora naczelnego. Zatem w sytuacji braku szybkiego udzielenia informacji prasowej redaktor naczelny dziennika winien wystąpić na piśmie do podmiotu, do którego skierowane zostało zapytanie aby ten na piśmie przedstawił przyczyny odmowy udzielenia żądanej informacji prasowej. W niniejszej sprawie ten warunek nie został zachowany, gdyż pismo z dnia 4 października 2012 r. zawierało wniosek o udostępnienie określonych informacji oraz udostępnienie kopii protokołów lub umożliwienie samodzielnego wykonania ich kopii, przy czym wniosek ten został skierowany przez p. P., który w piśmie tym nie powołał się na działanie z upoważnienia redaktora naczelnego, jak również nie wskazał, że jest osobą uprawnioną do wystąpienia z takim żądaniem. Natomiast sam zapis, że w przypadku odmowy udzielenia informacji należy złożyć odmowę w terminie trzech dni nie może być uznany za wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 4 ust. 3 p.pr., skoro z żądaniem takim nie wystąpił redaktor naczelny dziennika [...], jak również z uwagi na fakt, ze wezwanie takie zamieszczono w samym żądaniu udzielenia informacji. Wobec powyższego, skoro redakcja dziennika [...] nie wyczerpała procedury przewidzianej w art. 4 ust. 3 ustawy Prawo prasowe poprzedzającej wniesienie skargi, to złożoną skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy ppsa. w związku z art. 4 ust. 4 ustawy Prawo prasowe należało odrzucić. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy ppsa. Na marginesie jedynie należy wskazać, iż w celu szybkiego podjęcia działań przez podmiot do którego wystąpiono o udzielenie informacji prasowej, sam występujący o taką informację winien przedstawić upoważnienie do działania w trybie ustawy Prawo prasowe, co wyeliminuje konieczność przeprowadzania ustaleń przez podmiot pytany, czy faktycznie uprawniona strona wystąpiła z żądaniem udostępnienia informacji w trybie prawa prasowego.