II SA/Ol 135/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi C. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oddala skargę. Decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia 31 maja 2004 r. "[...]", wydaną z upoważnienia Burmistrza D., przyznane zostały C. D. dodatki z tytułu samotnego wychowywania dwojga dzieci na okres od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Zawierające rozstrzygnięcie w tym zakresie punkty 3 i 4 decyzji zostały zmienione decyzją tegoż organu z dnia 2 listopada 2005 r. "[...]" w ten sposób, że przedział czasowy pobierania przedmiotowych świadczeń ustalony został na okres od 1 maja 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. Uzasadniając zmianę swej decyzji organ stwierdził, iż po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego u S. D. powzięto wątpliwość co do deklarowanego przez C. D. samotnego wychowywania dzieci. Poinformowała ona bowiem, iż mieszka i prowadzi wraz z nim i dziećmi wspólne gospodarstwo domowe a na co dzień zajmuje się wychowaniem dzieci. Wspólne zamieszkiwanie z dziećmi i uczestnictwo na co dzień matki w ich wychowaniu potwierdzone zostało wywiadami z dnia 12 stycznia 2005 r. i 5 kwietnia 2005 r. Ponadto fakt, że C. D. wychowuje dzieci razem z ich matką wynika z pisma pedagoga szkolnego z dnia 10 czerwca 2005 r. oraz notatki służbowej z wizyty pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania w dniu 6 lipca 2005 r. Z zebranych dowodów wynika, iż stan taki istnieje co najmniej od lipca 2005 r. C. D. wniósł odwołanie od tej decyzji, podnosząc, iż Kierownik M.O.P.S. od początku 1997 r. wiedziała doskonale, o tym że matka cały czas jest przy dzieciach. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2005 r. "[...]". W jej uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż w sytuacji rodzinnej C. D. nastąpiła zmiana mająca istotne znaczenie dla ustalenia rodzaju i wysokości przysługujących mu świadczeń rodzinnych. Organ pierwszej instancji ustalił i udokumentował, iż od czerwca 2005 r. z C. D. i jego dziećmi mieszka matka dzieci – S. D., która prowadzi wspólnie z nim gospodarstwo domowe i aktywnie uczestniczy w wychowaniu dzieci. Przesądza to o tym, iż strony nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dzieci. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. C. D., będąc wprawdzie kawalerem, wychowuje dzieci wspólnie z ich matką, czemu nie zaprzecza. W skardze na decyzję C. D. zarzucił, iż organ II instancji nie wziął pod uwagę, że matka jego dzieci, będąc Rosjanką, nie posiada w Polsce żadnych praw, ubezpieczenia zdrowotnego, karty stałego pobytu. Nie może podjąć pracy. Zarzucił, iż organ pozbawił go świadczeń, choć decyzja je przyznająca obowiązywała do 31 sierpnia 2005 r. Nadto powtórzył to, że sytuacja w jego rodzinie nie zmieniła się od urodzenia dzieci o czym ośrodek pomocy wiedział przez cały czas. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), sąd kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wynik przeprowadzonego w tym zakresie postępowania nie daje podstaw do uwzględnienia skargi. Pierwotna decyzja o przyznaniu dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci wydana została w oparciu o deklarację C. D. o samotnym wychowywaniu dzieci, zawierającą się we wniosku złożonym przez niego w ośrodku pomocy społecznej w dniu 10 maja 2004 r. Podstawę prawną uwzględnienia tego wniosku stanowił obowiązując wówczas przepis art. 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zmianami), zgodnie z którym dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 1). Dodatek przysługiwał w wysokości 170,00 zł na dziecko (ust. 3), a w przypadku samotnego wychowywania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności, w wysokości 250,00 zł na dziecko (ust. 4). Podkreślenia wymaga, iż w rozumieniu tego przepisu samotne wychowywanie dziecka oznacza wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka (art. 3 pkt. 17 cytowanej ustawy). Prawidłowo poczynione, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony po uzyskaniu przez zapadłą decyzję waloru ostateczności, ustalenie, iż w wychowaniu dzieci współuczestniczy ich matka uzasadniało więc zmianę tej decyzji w trybie art. 32 w/w ustawy. Na podstawie tego przepisu organ mógł bowiem bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Wątpliwości mogą dotyczyć jedynie tego do kiedy C. D. mógł być uznawany za osobę samotnie wychowującą dzieci, gdyż organ I instancji pierwsze informacje na ten temat zawarł już w wywiadzie ze stycznia 2005 roku, a potwierdził w kwietniu tegoż roku, w tym czasie rodzice dzieci złożyli oświadczenia, iż dzieci wychowywane są samotnie przez ojca. Późniejsze jednak informacje wynikające z notatki służbowej i od dyrektora szkoły nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że dzieci wychowuje również ich matka. W tej sytuacji organy obu instancji zachowały się w sposób najbardziej korzystny dla skarżącego przyjmując, że samotne wychowywanie dzieci miało miejsce do końca czerwca 2005 roku. Sąd rozpatrując skargę miał na uwadze treść art. 134 § 2 P.p.s.a. z którego wynika, że nie można wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi się naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności danego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie z pewnością nie miało miejsca naruszenie prawa mogące skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, dlatego też żadnego praktycznego skutku nie odniosły te twierdzenia skarżącego, w których w sposób ewidentny działał on na swoją niekorzyść. Niezależnie od tego czy matka dzieci będąca obywatelką Rosji posiada w Polsce prawo do ubezpieczenia zdrowotnego czy też możliwość podjęcia legalnej pracy to nie może budzić żadnych wątpliwości to, że wspólnie z C. D. wychowuje dwoje swoich małoletnich dzieci, a przekonuje o tym nie tylko materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, ale także w sposób pośredni wspólne (spóźnione) stawienie się na rozprawie w sądzie S. D. i skarżącego. Natomiast wspólne wychowywanie dzieci przez rodziców skutkuje brakiem możliwości przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Stwierdzając zatem, iż cofnięcie zaskarżoną decyzją uprawnienia do pobierania przedmiotowych świadczeń nie naruszyło przepisów prawa materialnego ani też przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.