II SA/Ol 136/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas (spr.) Hanna Raszkowska Bogusław Jażdżyk Lech Ledwożyw po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie uwzględnienia skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją nr "[...]" z dnia 21 września 2004 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., po ponownym rozpatrzeniu sprawy przekazanej decyzją z dnia 10 sierpnia 2004 r., nr "[...]", odmówił W. K. przyznania świadczeń w formie zasiłków rodzinnych i dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka na synów A. i T. K. oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna T. W złożonym odwołaniu W. K. zarzuciła organowi pierwszej instancji nie uwzględnienie regulacji § 17 ust. l i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, póz. 433). Podniosła, że organ ten nie zastosował się do zaleceń zawartych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego Nr "[...]" i powołując się na interpretację Departamentu Świadczeń Rodzinnych, przy ustalaniu świadczeń nie uwzględnił utraconego przez nią dochodu w latach 2003 - 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 18 listopada 2004r., nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję, będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu stwierdziło, że w stanie faktycznym sprawy odwołująca się nie spełnia kryterium dochodowego przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci, zatem decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa, mimo błędnego uzasadnienia. Kolegium nie podzieliło interpretacji przedstawionej przez Ministerstwo Polityki Społecznej Departamentu Świadczeń Rodzinnych pojęcia "utraconego dochodu". Pojęcie to nie zostało sprecyzowane zarówno w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, póz. 2255 ze zm.), jak i w obowiązującym do 30 września 2004 r., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, póz. 433). Niemniej jednak materialnoprawną podstawą decyzji może być tylko przepis prawa powszechnie obowiązującego, a nie pismo wyjaśniające dyrektora departamentu. Wywiodło, że w rozpatrywanej sprawie nastąpiła utrata dochodów w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdziło, że miesięczny dochód rodziny wynosi 1.696,25 zł, przy czym kwota, o którą zostało przekroczone kryterium dochodowe, przewyższa kwotę odpowiadającą najniższemu zasiłkowi rodzinnemu. Z tych względów nie przysługuje odwołującej się zasiłek rodzinny, a tym samym wnioskowane do niego dodatki. W złożonej na tę decyzję skardze W. K. zarzuciła naruszenie art. 104 i art. 107 Kpa oraz pominięcie dowodu w postaci zaświadczenia o niepełnosprawności syna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż decyzją z dnia 19 stycznia 2005 r., znak: "[...]", działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), zmieniło zaskarżoną decyzję zgodnie z żądaniem skarżącej. Decyzją tą uchyliło zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie odmówiło W. K. przyznania w okresie od l maja 2004 r. do sierpnia 2004 r. zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci wraz z dodatkami z tytułu samotnego ich wychowywania oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznało skarżącej na synów A. i T. K. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości po 170 zł miesięcznie na okres od l września 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. oraz na syna T. K. dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego jednorazowo w wysokości 90 zł. W złożonej skardze W. K. zarzuciła, że zaskarżoną decyzją przyznano wyłącznie dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, natomiast nie przyznano zasiłku rodzinnego, czym naruszono art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podnosi, że wnioskiem z dnia 5 maja 2004 r. ubiegała się o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Natomiast uzupełniającym wnioskiem z dnia 24 września 2004 r. ubiegała się o dodatkowe świadczenie, tj. dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Zarzuca również błędną interpretację art. 12 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym Kolegium powinno było orzec o zwiększonym wymiarze dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, stwierdzając w uzasadnieniu, że zaskarżoną decyzją uwzględnił skargę w całości. Podaje ponadto, że rozstrzygając sprawę uwzględniło fakt, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia 13 grudnia 2004 r., Nr "[...]" przyznał skarżącej zasiłek rodzinny na dwoje dzieci wraz z dodatkiem z tytułu rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na jedno z nich. Wywodzi, że skarżąca mogła skutecznie ubiegać się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego nie od dnia l maja 2004 r., ale od dnia l września 2004 r., tj. od dnia uzyskania przez A. K. orzeczenia o niepełnosprawności. Dopiero ta okoliczność wraz ze stwierdzeniem utraty dochodów przez skarżącą, skutkowały, stosownie do art. 5 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, możliwością ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Kolegium nie podzieliło także wywodów skargi dotyczących uprawnienia do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka w podwyższonym wymiarze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Warunkiem skorzystania z przewidzianego w cytowanym przepisie uprawnienia do autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości. Oznacza to, że działania organu administracji podejmowane w ramach autokontroli zdeterminowane są ściśle treścią i zakresem żądania skargi. Organ, podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 powołanej ustawy, jest zatem związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości częściowego tylko uwzględnienia skargi, tym bardziej nie jest możliwe wydanie orzeczenia sprzecznego z żądaniami skargi. Rozstrzygnięcie to może bowiem tylko zadośćuczynić skardze w całości. Ocena, czy wskazana przesłanka jest spełniona, następuje w kontekście żądania zawartego w skardze. Akt administracyjny wydany w trybie art. 54 § 3 po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu, nie spełniający wymogu uwzględnienia skargi w całości, jest aktem wadliwym, pozbawionym podstawy prawnej, gdyż jego wydanie wykracza poza dyspozycję tego przepisu. Z treści skargi z dnia 18 grudnia 2004 r. wynika, że skarżąca nie podziela dokonanej przez organy administracji oceny prawnej stanu faktycznego sprawy, tj. braku uprawnień do otrzymania od dnia l maja 2004 r. zasiłku rodzinnego na synów T. i A. K. oraz dodatków do zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na obydwu synów i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na jednego syna. Organ odwoławczy, wydając decyzję z dnia 19 stycznia 2005 r., nr "[...]", nie uwzględnił skargi w całości, gdyż przyznał skarżącej na synów A. i T. K. jedynie dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości po 170 zł miesięcznie na okres od dnia l września 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. i dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na syna T. K. Kolegium orzekło zatem w sposób niezgodny z żądaniem skargi. Wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, uzasadniające zdaniem organu prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, nawet jeśli są słuszne, nie konwalidują naruszenia cytowanego art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, gdyż w ramach tego przepisu możliwe jest jedynie wydanie decyzji uwzględniającej skargę w całości, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. W świetle powyższego uzasadniona jest ocena, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 stycznia 2005 r., nr "[...]" została wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 54 § 3 powołanej ustawy, co stanowi określoną w art. 156 § l pkt 2 Kpa przesłankę stwierdzenia nieważności. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.