II SA/Ol 1366/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Y o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg X i Y na uchwałę Rady Miejskiej w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w sprawie "[...]" postanawia odmówić zwolnienia Y od kosztów sądowych. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 300 zł Y, zwany dalej Związkiem, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, iż jest podmiotem działającym non profit, nie posiada nieruchomości i nie osiąga przychodów z ubocznej działalności gospodarczej. Wskazał, iż jego działalność opiera się jedynie na składkach członkowskich, z których tylko 60% jest w jego dyspozycji. Stwierdził, iż mając na uwadze stan jego rachunku bankowego na dzień 31 grudnia 2012 r. w wysokości "[...]" (kserokopia informacji bankowej o saldzie tego rachunku stanowi załącznik do przedmiotowego wniosku) nie jest w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku dla bieżącej działalności statutowej. Jak wynika ponadto z oświadczenia o majątku i dochodach, ostatni rok obrotowy przyniósł stratę w wysokości "[...]" (rubryka nr 8), a stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku jest taki sam jak wykazany na dzień 31 grudnia 2012 r. (rubryka nr 9.3.). W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat możliwości płatniczych Związku, a także wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego oświadczenia o majątku i dochodach, Związek wezwany został do przedłożenia, w wyznaczonym terminie, dodatkowego oświadczenia wskazującego: 1/ aktualną liczbę członków, 2/ miesięczną wysokość składek członkowskich pozostających w Związku, 3/ przyczyny, dla których nie jest możliwe wykorzystanie środków pochodzących ze składek członkowskich na pokrycie kosztów postępowania sądowego, w tym np. w drodze przeniesienia środków w ramach zaplanowanych wydatków lub z rezerw, 4/ przyczyny, dla których nie jest możliwe pozyskanie przez Związek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z innych źródeł np. poprzez pozyskanie dodatkowych źródeł dochodu lub w drodze wewnątrzzwiązkowego przepływu środków, 5/ wysokość środków pieniężnych przeznaczonych w 2013 r. na prowadzenie spraw sądowych, a w przypadku niezaplanowania wydatku na ten cel – powód takiej decyzji, 6/ wysokość środków pieniężnych przeznaczonych i wykorzystanych w 2012 r. na prowadzenie spraw sądowych, a ponadto dokumentów źródłowych: kopii planu finansowo-gospodarczego/budżetu na 2013 r. oraz wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W dodatkowym oświadczeniu, złożonym w odpowiedzi na wezwanie, Związek wskazał, iż liczba jego członków zmienia się w każdym miesiącu – według stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. było ich łącznie "[...]" (ad 1). W ostatnich dwóch miesiącach wpływy wyniosły odpowiednio: "[...]" i "[...]", z czego w dyspozycji Związku pozostało 70 %, czyli "[...]" i "[...]" (ad 2). Związek wyjaśnił, iż dotychczas nie planował wydatków na obsługę prawną. Pomoc prawną uzyskuje z nadrzędnych ogniw organizacyjnych. Postępowania w sądzie pracy nie powodowały natomiast żadnych kosztów (ad 3). Podniósł, iż pozyskanie dodatkowych źródeł dochodu jest w jego sytuacji niemożliwe, gdyż nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej "(brak bazy: lokalowej, hotelowej itp.)", a o dodatkowe środki w drodze wewnątrzzakładowego przepływu środków nie występował (ad 4). Planując wydatki na 2013 r. nie przewidziano konieczności ponoszenia kosztów postępowań sądowoadministracyjnych, które powstały dopiero z chwilą wniesienia skargi w 2013 r. (ad 5). W 2012 r. nie wykorzystano żadnej kwoty na prowadzenie spraw sądowych, a wydatki statutowe pochłonęły ponad "[...]" finansów (ad 6). Do oświadczenia załączone zostały kopie zestawień operacji na rachunku bankowym z okresu ostatnich dwóch miesięcy oraz dokument p.t.: "Struktura kosztów działalności statutowej określonych statutem oraz kosztów ogólnoadministracyjnych". Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie stronom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. W konsekwencji, składając formularz wniosku, strona powinna skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Podkreślić należy, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony – wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowym, z drugiej zaś – jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 300 zł. Na dalszym etapie tego postępowania mogą, ale nie muszą, pojawić się dalsze koszty postępowania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy, Związek nie wykazał, że spełnia przesłankę, uzasadniającą zwolnienie go od kosztów sądowych. Wprawdzie we wniosku podniósł, iż nie jest w stanie uiścić wpisu bez uszczerbku dla bieżącej działalności statutowej, a z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku Związek posiadał do dyspozycji na rachunku bankowym jedynie kwotę "[...]", lecz informacje te nie znajdują potwierdzenia w złożonym dodatkowym oświadczeniu i dokumentach źródłowych. Z zestawień operacji na rachunku bankowym wynika bowiem, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunku bankowego Związku wynosił nie "[...]", lecz "[...]". Kwota ta wielokrotnie przekracza kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Obiektywnie istnieje zatem możliwość uiszczenia przedmiotowego wpisu oraz ewentualnych dalszych kosztów sądowych, zarówno w niniejszej sprawie, jak i w dwóch innych prowadzonych przez Związek przed sądem administracyjnym (sygn. akt "[...]" i "[...]") ze środków na rachunku bankowym Związku. Wprawdzie w wydatkach na 2013 r. Związek nie przewidział stricte takiej kategorii wydatków ze względu na dotychczasowy udział jedynie w postępowaniach wolnych od kosztów sądowych, to jednak okoliczność ta sama w sobie nie może usprawiedliwiać przyznania Związkowi prawa pomocy. Przewidując realizację swoich celów statutowych przez udział przed sądem, także przez sądem administracyjnym, Związek powinien bowiem uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na ponoszenie ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem spraw sądowych. Niekomercyjny charakter nie zwalnia od obowiązku zapewnienia środków na podejmowaną działalność, ponieważ przerzucenie jej finansowania na Skarb Państwa jest niedopuszczalne. Dodatkowo podkreślić należy, iż pomimo wezwania Związek nie wskazał przyczyn, dla których nie jest możliwe pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego w drodze przeniesienia środków w ramach zaplanowanych na 2013 r. wydatków, czy też pozyskanie ich w drodze wewnątrzzwiązkowego przepływu środków. Powyższe oznacza natomiast, że Związek nie wykazał, że z powodów od siebie niezależnych nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a zdobycie tych środków jest dla niego obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.