II SA/Ol 137/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. L. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE: Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu "[...]" W. W. zwrócił się do Burmistrza O., zwanego też dalej Burmistrzem lub organem I instancji, z prośbą o wymeldowanie z jego mieszkania córki W. Z. i jej małoletniej córki E. Z. W uzasadnieniu wniosku podał, że wymienione osoby nigdy nie zamieszkiwały pod wspólnym adresem. On sam jest osobą schorowaną, posiada niewielkie środki na utrzymanie, z których ponosi za dwie nie mieszkające osoby, dodatkowe koszty utrzymania mieszkania. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz O., po rozpatrzeniu wniosku, orzekł o wymeldowaniu W. Z. i jej małoletniej córki E. Z. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Decyzja wydana została na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zmianami), zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności lub ustawą. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż W. Z. wraz z córką nie mieszka i nigdy nie przebywała w tym lokalu, co sama potwierdziła podczas przesłuchania w charakterze strony. Okoliczność tę potwierdziła kontrola meldunkowa, przeprowadzona przez Policję jak i wizja lokalna przeprowadzona przez pracowników organu. Burmistrz, z powołaniem się na art. 15 ust.2 ustawy stwierdził, że osoba która opuszcza lokal winna się wymeldować; wskazał, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu, nie ma natomiast wpływu na jakiekolwiek prawo do lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. Z. podnosząc, iż po eksmisji ojca W. W. z lokalu przy ul. K. w O. do lokalu przy ul. M. wraz z córką otrzymała przydział do przedmiotowego lokalu, gdzie na tej podstawie dokonała ich zameldowania. Skarżąca nie próbowała jednak zamieszkać w przedmiotowym lokalu z uwagi na fakt, iż obawiała się mieszkać pod jednym dachem z ojcem, "[...]". Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", na podstawie art.138 § 2 K.p.a. i art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, które opuściły miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniły obowiązku wymeldowania się. Wojewoda wskazał, iż opuszczenie to winno mieć charakter trwały i dobrowolny a przesłanka opuszczenia przez stronę miejsca zameldowania powinna być udowodniona w sposób bezsporny i nie budzący wątpliwości. Zdaniem organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie ustalenia organu I instancji nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego. Ustalenia organu nie wykazały kiedy Pani W. Z. wraz z małoletnią E. Z. opuściły przedmiotowy lokal. Biorąc zaś pod uwagę zeznania stron zachodzi wątpliwość, czy w dniu dokonania zgłoszenia zameldowania w spornym lokalu wymienione osoby faktycznie w nim zamieszkiwały. Wojewoda stwierdził, iż z ustaleń Burmistrza O. wynikają wątpliwości co do prawidłowości i skuteczności dokonanej w dniu "[...]" przez Panią W. Z. czynności zameldowania wraz z małoletnią córką w przedmiotowym lokalu. Organ II instancji zarzucił, że organ meldunkowy wydał decyzję orzekającą o wymeldowaniu twierdząc, iż osoby, których decyzja dotyczy, nie przebywają w miejscu stałego zameldowania i nigdy w nim trwale nie zamieszkiwały, z czym zgadzają się obie strony postępowania. Jednakże organ nie zbadał czy w chwili dokonania materialno-technicznej czynności zameldowania wymienione osoby spełniały przesłanki art. 6 ustawy o ewidencji ludności. Oznacza to, że istotne jest tutaj ustalenie, czy w dniu dokonania czynności zameldowania faktycznie zamieszkiwały one w lokalu z zamiarem stałego przebywania. Ustalenia w tej kwestii są konieczne do oceny przepisu prawa materialnego jaki należy zastosować w konkretnej sprawie, a mianowicie art. 15 ust. 2 czy art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Dalej Wojewoda wskazał, że art. 47 ust. 2 ustawy powinien być podstawą decyzji, które orzekają o anulowaniu (zatarciu) materialno-technicznej czynności zameldowania jeżeli została ona dokonana z naruszeniem przepisów ustawy, a mianowicie na podstawie zgłoszenia nieprawdziwych danych. W ocenie Wojewody zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wyjaśnia w sposób jednoznaczny wszystkich okoliczności faktycznych. Pomimo przeprowadzonych przez organ I instancji dowodów Burmistrz nie wskazał daty opuszczenia lokalu i nie zbadał, czy Pani W. Z. wraz z małoletnią córką zamieszkiwała w spornym lokalu. Zatem przeprowadzenie dodatkowych dowodów jest niezbędne dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Wojewoda wskazał, że organ I instancji winien uzupełnić postępowanie dowodowe i ustalić: czy Pani W. Z. wraz z małoletnią E. Z. zamieszkiwała kiedykolwiek w sposób trwały w lokalu przy ul. M. w O., czy skarżąca kiedykolwiek czyniła starania w kierunku rzeczywistego zamieszkania w spornym lokalu, ustalić na jakiej podstawie Komisariat Policji w O. uzyskał informację, że W. Z. i E. Z. nigdy nie zamieszkiwały pod wskazanym adresem. Czy nastąpiło to na podstawie wywiadu środowiskowego wśród osób zamieszkałych w sąsiedztwie tegoż lokalu, czy też na podstawie innych ustaleń (jakich). Organ winien przesłuchać świadków, którzy potwierdzą zeznania stron, że rzeczony lokal nigdy nie był miejscem pobytu stałego W. Z. i jej córki. Organ powinien też ustalić na podstawie jakich dokumentów Pani W. Z. dokonała czynności zameldowania oraz odszukać wypełniony przez meldującą się druk zgłoszenia miejsca pobytu stałego i załączyć do akt niniejszej sprawy. Organ II instancji wskazał, że jeżeli na skutek uzupełnienia materiału dowodowego organ I instancji bezspornie wykaże, że Pani W. Z. i E. Z. nigdy trwale nie zamieszkiwały w przedmiotowym lokalu, to winien odmówić wymeldowania wymienionych z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu jednocześnie orzekając o anulowaniu materialnotechnicznej czynności zameldowania na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Tego rodzaju rozstrzygnięcie organu spowoduje zatarcie dokonanej na podstawie danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym czynności zameldowania, która od samego początku była czynnością wadliwą. W. W. nie zgodził się z decyzją Wojewody i wniósł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której polemizował z twierdzeniami uczestniczki postępowania, zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (w tej sprawie decyzja) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procesowymi. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego. Sąd administracyjny uwzględnia skargę tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienia postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły wobec, czego skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody, uchylająca decyzję organu I instancji o wymeldowaniu W. Z. i jej córki z miejsca stałego pobytu. Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie oznacza jednak, że organ odwoławczy uznał, że W. Z. i jej córka spełniają warunki do utrzymania zameldowania w spornym lokalu. Zaskarżona decyzja tzw. decyzja kasatoryjna została bowiem wydana w trybie art. 138 § 2 K.p.a. i niczego nie rozstrzyga merytorycznie, a jedynie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja kasatoryjna rolą sądu jest dokonanie oceny, czy organ nie przekroczył swoich uprawnień określonych w cytowanym art. 138 § 2 K.p.a. Decyzję taką wymieniony organ może bowiem wydać jedynie w wypadku określonym przez wymieniony przepis. Ma to miejsce wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W takim przypadku koniecznie należy w uzasadnieniu organu II instancji wyraźnie wskazać wytyczne co organ ma wyjaśnić przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości ma miejsce w szczególności wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego lub przeprowadził je w taki sposób, że – ze względu na niewyjaśnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych - konieczne jest przeprowadzenie na nowo całego postępowania dowodowego lub jego znacznej części. Wniesienie odwołania przez stronę postępowania przenosi wprawdzie na organ odwoławczy kompetencję do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy uprzednio rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Jednakże organ odwoławczy może uwolnić się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, określonym art. 138 § 2 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda wskazał jakie istotne okoliczności faktyczne nie zostały w sprawie wyjaśnione i jakimi środkami dowodowymi organ I instancji ma się posłużyć, aby wydać rozstrzygnięcie. Organ II instancji wskazał też, że rozstrzygnięcie to będzie zależało od wyników postępowania wyjaśniającego. W rozpoznawanej sprawie rzeczywiście postępowanie dowodowe wymaga znacznego uzupełnienia, gdyż z niespójnego wewnętrznie uzasadnienia organu I instancji nie wynika jednoznacznie, czy W. Z. opuściła sporny lokal, czy też była w nim tylko fikcyjnie zameldowania i faktycznie nigdy tam stale nie mieszkała. Okoliczności te są nader istotne dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Ma racją Wojewoda twierdząc, że warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Jeśli przesłanki te zostaną spełnione, to organ wydaje decyzję o wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Słusznie też organ ten wskazuje, że w razie ustalenia, że osoby, których dotyczy wniosek o wymeldowanie, nigdy nie mieszkały w lokalu, w którym są zameldowane, to materialno techniczna czynność zameldowania powinna zostać anulowana. O tym jednak jakie orzeczenie winno zapaść w niniejszej sprawie Wojewoda nie rozstrzygnął uznając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest ku temu niewystarczający. Orzeknie o tym organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy po uprzednim uzupełnieniu postępowania dowodowego. Reasumując, Sąd na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.