II SA/Ol 1370/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" "[...]" w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" Komendant Powiatowy Policji, działając na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm., dalej jako: "Prawo o ruchu drogowym"), skierował D. P. na badanie psychologiczne z powodu przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 wskazanej ustawy. W ustawowym terminie do wniesienia odwołania, pełnomocnik strony - adwokat J. K. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie w związku z nieprzekroczeniem przez D. P. liczby 24 punktów karnych. Pełnomocnik wskazał, że odwołujący odbywał dwukrotnie szkolenia w dniach 21 września 2011r. i 31 marca 2012r., powodujących, zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W ocenie odwołującego fakt, że przed szkoleniem przekroczył łącznie liczbę 24 punktów, nie oznacza, iż nie mógł skutecznie odbyć szkolenia i zmniejszyć w ten sposób liczbę aktywnych punktów karnych. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący przytoczył treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 marca 2012r., sygn. akt II SA/Gl 26/12. Rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym, Komendant Wojewódzki Policji orzekł decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]"o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Komendant wyjaśnił, że odwołujący w okresie od 4 grudnia 2010r. do 15 września 2011r. pięciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego. Przytoczył każde z wykroczeń, wskazał ile punktów przypisano za każde z nich i za które wykroczenia odjęte zostały punkty na skutek odbycia przez odwołującego szkoleń w dniach 28 lutego 2011r. i 21 września 2011r. Odnośnie powołanego przez stronę szkolenia odbytego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w dniu 31 marca 2012r., organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r. poz. 488), nie spowodowało ono odjęcia 6 punktów przypisanych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, gdyż przed jego rozpoczęciem łączna ilość punktów ostatecznych i tymczasowych zarejestrowanych w ewidencji na D. P. wyniosła 26 punktów. Komendant Wojewódzki Policji nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującego, że wymieniony przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 130 ust. 4 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i pozostaje w sprzeczności z art. 130 ust. 3 tej ustawy. Organ podzielił w tym względzie przeciwny pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym § 8 ust. 6 rozporządzenia odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1b i art. 130 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, i realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 cytowanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie D. P., reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie decyzji obu instancji w związku z naruszeniem art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niezastosowanie i odmowę zmniejszenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, a zastosowanie w tej mierze przepisu podustawowego § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r., który to przepis stanowi wyjątek ustanowiony bez należytej delegacji ustawowej, wynikającej z art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu skarżący wywiódł, że w myśl art. 130 ust. 3 powołanej ustawy odbycie szkolenia powoduje usunięcie z ewidencji punktów ostatecznych, dopóki w ewidencji liczba punktów ostatecznych nie przekroczy 24 w okresie 1 roku. Zdaniem skarżącego okoliczność wpisania do ewidencji punktów tymczasowych, które wraz z punktami ostatecznymi przekraczają 24, nie stanowi przeszkody do usunięcia punktów ostatecznych. Komendant Wojewódzki Policji wniósł o odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności jej wniesienia. Wskazał, że D. P. upoważnił adwokata do reprezentacji tylko w postępowaniu administracyjnym, a nie przed sądami administracyjnymi. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Sądu, pełnomocnik strony skarżącej przedłożył w wyznaczonym terminie pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi. W dniu 7 lutego 2013r. pełnomocnik organu przedłożył wydruk z Krajowego Systemu Informacji Policji dotyczący skarżącego. Z zestawienia tego wynika, że w okresie od 4 grudnia 2010r. do 15 września 2011r. skarżącemu przyznano 32 punkty, z tego aktywnych pozostaje 25 punktów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest jedynie pod względem legalności czyli kontroli zgodności zaskarżonego aktu z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Organy orzekające dokonały prawidłowej subsumcji ustaleń faktycznych, zasadnie zobowiązując skarżącego do poddania się badaniu psychologicznemu w związku z przekroczeniem 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. W takiej sytuacji właściwy komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji wydaje decyzję o skierowaniu na badania psychologiczne. Kwestia ta nie jest pozostawiona uznaniu organu. Wynika to jednoznacznie z treści art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b cytowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2005r. Nr 69 poz. 622). Na podstawie tych przepisów obligatoryjnemu badaniu psychologicznemu podlega osoba kierująca pojazdem silnikowym, która przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1 cytowanej ustawy. Ten ostatni przepis upoważnia Policję do prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, przy czym określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 1 do 10 i wpisuje do tej ewidencji. W niniejszej sprawie jest bezsporne, że w dacie orzekania przez organy obu instancji skarżący posiadał 25 aktywnych punktów karnych za wykroczenia drogowe, co wynika jednoznacznie z przedłożonego Sądowi wydruku z Krajowego Systemu Informacji Policji dotyczącego skarżącego. Sam skarżący przyznał, że na dzień 31 marca 2012r., w którym to skarżący odbył na własny koszt szkolenie, posiadał zarejestrowanych w ewidencji kierowców 16 punktów ostatecznych i 10 punktów tymczasowych za wykroczenie drogowe z dnia 15 września 2011r., polegające na przekroczeniu prędkości powyżej 50 km/h, które uostateczniły się na skutek wyroku Sądu Okręgowego z dnia 17 lipca 2012r. Zatem łączna suma punktów ostatecznych i tymczasowych przed odbyciem szkolenia przekroczyła liczbę 24 punktów. Tym samym stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który stanowi wprost, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że uwzględnieniu podlegają punkty ostateczne jak i tymczasowe. Zauważyć trzeba w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko o konstytucyjności tego przepisu rozporządzenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 275/10 - Lex nr 745196, z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 723/10 - Lex nr 990279, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1721/10 - Lex nr 1069603 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 73/11 - nie publ., z dnia 15 marca 2012r., sygn. akt I OSK 413/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2012r.., sygn. akt VII SA/Wa 1348/12, oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 stycznia 2009r. sygn. akt II SA/Ol 878/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie również podziela stanowisko prezentowane w tych orzeczeniach, iż przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia odpowiada unormowaniom zawartym w art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 130 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4. Zgodnie z art. 130 ust. 1 Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. 2. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. 3. Kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. 4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz Ministrem Sprawiedliwości, mając na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganie wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego, określi, w drodze rozporządzenia: 1) sposób punktowania i liczbę punktów odpowiadających naruszeniu przepisów ruchu drogowego; 2) warunki i sposób prowadzenia ewidencji, o której mowa w ust. 1, oraz tryb występowania z wnioskami o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji; 3) program szkolenia i jednostki upoważnione do prowadzenia szkolenia, o którym mowa w ust. 3; 4) liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia; 5) podmioty uprawnione do uzyskiwania informacji zawartych w ewidencji, o której mowa w ust. 1. Zważyć trzeba, że zgodnie z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa o ruchu drogowym przesłanką obligującą organ do skierowania na badania psychologiczne jest przekroczenie liczby 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. W przepisie tym jest mowa o przypisywaniu odpowiedniej liczby punktów w skali od 0 do 10 i wpisywaniu ich do odpowiedniej ewidencji. Ustawodawca nie różnicuje tu wpisów stałych i tymczasowych. Również w ust. 3 art. 130 tej ustawy mowa jest ogólnie o zmniejszeniu na skutek odbycia szkolenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez określania charakteru tych punktów. Na mocy cytowanego art. 130 ust. 4 ustawy, kwestię sposobu punktowania, warunków i sposobu prowadzenia ewidencji oraz liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia ustawodawca przekazał właściwemu ministrowi do uregulowania w drodze rozporządzenia. Realizując delegację ustawową Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w powoływanym rozporządzeniu z dnia 25 kwietnia 2012r ustalił w § 4 ust. 1 i 2, że do ewidencji dokonuje się wpisów ostatecznych za naruszenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym, jak również wpisów tymczasowych. Wpis tymczasowy wprowadza się niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia i zawiera on informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia. Zatem punktowaniu podlega każde stwierdzone przez Policję naruszenie przepisów ruchu drogowego, bez względu na ich potwierdzenie przez sąd lub inny uprawniony organ. Okoliczność, iż wpis tymczasowy ma charakter warunkowy nie uzasadnia pomijania takich wpisów przy stosowaniu art. 130 ust. 3 omawianej ustawy. Gdyby, tak jak chciałby tego skarżący, uwzględniać przy stosowaniu art. 130 ust. 3 ustawy tylko punkty ostateczne, to kierowcy odmawialiby przyjmowania mandatów karnych, aby tylko odwlec w czasie przypisanie im punktów i uwolnić się od obowiązku poddawania badaniu psychologicznemu poprzez odbycie szkolenia. Niweczyłoby to faktycznie możliwość stosowania środka z art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b, a zatem osiągnięcia celu w postaci dyscyplinowania i wdrażania kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy. Nie zostałaby także spełniona funkcja prewencyjna tych regulacji, które, w myśl założenia ustawodawcy, winny zapobiegać wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego. W wyroku z dnia 22 marca 2011r. sygn. akt I OSK 723/10 Naczelny Sąd Administracyjny przekonywująco argumentował, że błędy w prowadzeniu pojazdu, w związku z popełnieniem których przyznaje się punkty mogą być spowodowane trudnymi warunkami na drodze, ale też mogą wynikać z psychiki kierowcy. Osobowość kierowcy, a zwłaszcza szybkość reakcji, możliwość właściwej oceny sytuacji, ma wpływ na jego zachowanie na drodze. Z tych względów w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego określona grupa kierowców podlega badaniom psychologicznym. Do grupy tej zaliczeni zostali kierowcy, którzy za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymali więcej niż 24 punkty. Ilość przyznanych punktów świadczy bowiem o wielokrotnym i uporczywym naruszaniu zasad ruchu drogowego i może uzasadniać wątpliwości co do psychofizycznej zdolności do kierowania pojazdami. W takich przypadkach badania psychologiczne mają na celu ustalenie, czy sprawność psychomotoryczna oraz cechy osobowości nie ograniczają możliwości bezpiecznego kierowania pojazdem. W takim też znaczeniu art. 124 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym powinien być rozumiany, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma bezwzględny obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu i nie może skorzystać z uprawnienia o jakim mowa w art. 130 ust. 3 ustawy, jeżeli przed przystąpieniem do szkolenia miał już przypisane więcej niż 24 punkty. Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.