II SA/Ol 138/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu E. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych), powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z akt sprawy przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wynika, że A. Z. właściciel nieruchomości zlokalizowanej przy ul. E. w I. złożył wniosek o wymeldowanie z ww. nieruchmości R. Z. Decyzją z 15 marca 2024 r. Burmistrz Miasta I. (dalej organ I instancji) orzekł o wymeldowaniu R. Z. (dalej skarżący) z pobytu stałego pod wskazanym wyżej adresem. Decyzja ta po rozpatrzeniu odwołania przez Wojewodę Warmińsko-Mazurskiego została uchylona, a sprawa przekazana Burmistrzowi Miasta I. do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięciem z 22 kwietnia 2024 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski wskazał, iż postępowanie wyjaśniające w sprawie należy uzupełnić, gdyż przeprowadzone przez organ pierwszej instancji dowody są niewystarczające do oceny przesłanek trwałości i dobrowolności opuszczenia przez R. Z. miejsca dotychczasowego pobytu stałego, zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz Miasta I. decyzją z 12 listopada 2024 r. ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego ze wskazanego na wstępie adresu pobytu stałego. Organ meldunkowy podniósł, że zgromadzone dowody jednoznacznie wskazują że R. Z. nadal nie przebywa w miejscu pobytu stałego i z uwagi na brak tytułu prawnego do nieruchomości nie ma możliwości realizacji zamiaru powrotu do miejsca zameldowania w celu stałego przebywania. W związku z powyższym organ uznał, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez R. Z. należy ocenić, jako trwałe i dobrowolne. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie złożył R. Z., zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, wadliwą jego wykładnię oraz naruszenie prawa procesowego polegającego na niezgodności sprawy ze stanem faktycznym. Zdaniem wymeldowywanego organ błędnie przyjął, że trwale i dobrowolnie opuścił on sporny lokal. Skarżący wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z 25 października 2024 r., sygn. akt [...] został uniewinniony z zarzutu znęcania się nad rodzeństwem oraz zostały uchylone wszystkie orzeczone dotychczas wobec niego środki zapobiegawcze, na które powoływał się organ w swojej decyzji. Skarżący podniósł, że ubiega się przed sądem o przywrócenie utraconego posiadania, co ustalił organ w toku postępowania wyjaśniającego. Sprawa w tym zakresie została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt [...] i jest na etapie uzupełniania braków formalnych pozwu. Skarżący podkreślił, że skoro w sądzie znajduje się sprawa o przywrócenie posiadania, to do czasu jej prawomocnego zakończenia nie powinien zostać wymeldowany ze spornej nieruchomości, a postępowanie w tej sprawie powinno zostać zawieszone. Skarżący wskazał ponadto, że pomiędzy nim, a rodzeństwem istnieje konflikt w ramach, którego miał nałożone zakazy zbliżania się do nich oraz do nieruchomości (obecnie uchylone). Z powyższego wywiódł, że opuszczenie przez niego nieruchomości nastąpiło w ramach przymusu, co nie powinno stanowić przesłanki do wymeldowania. Decyzją z [...] r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji z 12 listopada 2024 r. W motywach decyzji wojewoda wskazał, że podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Powołany przepis obliguje właściwy organ do decyzyjnego rozstrzygania w sytuacji stwierdzenia zaniechania przez określoną osobę obowiązku meldunkowego, który polega m.in. na obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego z chwilą jego opuszczenia. Warunkiem ingerencji organu w trybie i na zasadach unormowanych ww. przepisem jest zaistnienie przesłanek zawartych w jego treści tzn. przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Stwierdzenie zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu może nastąpić w przypadku ustalenia faktu niezamieszkania danej osoby w lokalu, a następnie ustalenie, że opuszczenie przez tę osobę tego lokalu (miejsca pobytu stałego) miało charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Wojewoda wskazał, że na podstawie całości materiału dowodowego (oględzin lokalu, informacji o rozstrzygnięciach sądów, zeznaniach i wyjaśnieniach stron postępowania, zeznaniach świadków, informacjach od policji i innych organów) ustalono, że R. Z. nie przebywa w miejscu pobytu stałego od końca marca 2023 r. Opuszczenie lokalu przez ww. nastąpiło na skutek wydania środka zapobiegawczego, a więc na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że nie musiała tutaj zostać spełniona przesłanka dobrowolności. Nakaz opuszczenia lokalu został uchylony postanowieniem Sądu Okręgowego w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy z 25 października 2024 r. sygn. akt [...]. Wymeldowywany po uchyleniu tego nakazu nie powrócił jednak do miejsca pobytu stałego. Dostęp do spornego lokalu został mu ograniczony poprzez wymianę zamków przez właściciela jeszcze w czasie obowiązywania nakazu. R. Z. nie posiada obecnie tytułu prawnego do nieruchomości i dlatego też nawet, jeżeli ma wolę przebywania w lokalu, to nie ma obiektywnej możliwości realizacji tej woli. Właścicielem nieruchomości jest wyłącznie jego brat A. Z., który nie zgadza się na dalsze użytkowanie nieruchomości przez Skarżącego. Właściciel podjął również kroki w celu eksmisji brata (Skarżącego) ze spornej nieruchomości, chociaż faktycznie brat w tym lokalu od blisko dwóch lat już nie zamieszkuje. Wojewoda dostrzegł, że w spornym lokalu pozostała część rzeczy R. Z. Odnosząc się do powyższego, wskazał, że okoliczność ta nie potwierdza możliwości powrotu do lokalu. Powrót skarżącego do spornego lokalu jest bowiem zależny od woli jego właściciela, tj. A. Z., ewentualnie korzystnych orzeczeń sądów oraz ich wykonania. W ocenie Wojewody uchylenie nakazu opuszczenia lokalu i zakazu zbliżania się do członków rodziny nie ma w sprawie decydującego znaczenia. Po uchyleniu wskazanych wyżej ograniczeń nie nastąpił powrót R. Z. do spornej nieruchomości. Lokal przy ul. E. w I. nie stanowi już centrum życiowego Skarżącego i trudno przyjąć, aby z uwagi na istniejący w rodzinie konflikt, lokal ten ponownie stał się ośrodkiem jego spraw życiowych. Wojewoda wskazał również, że obecnie lokal ten nie nadaje się do użytkowania z uwagi na brak warunków do normalnego funkcjonowania, tj. m.in. brak wody i prądu. R. Z. od dawna nie ponosił bieżących opłat za korzystanie z lokalu (np. opłata za śmieci), a podejmowane przed sądem powszechnym postępowania w sprawie przywrócenia posiadania, czy zasiedzenia nie zostały zakończone prawomocnym orzeczeniem, dlatego też nie mają wpływu na wynik niniejszej sprawy. Wojewoda zaznaczył następnie, że postępowania sądowe również nie stanowią podstawy do zawieszenia sprawy o wymeldowanie, gdyż to organ w toku postępowania wyjaśniającego ustala stan faktyczny sprawy oraz zbiera materiał dowodowy pozwalający na stwierdzenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego przez osobę zgłoszoną do wymeldowania. W realiach badanej sprawy przesłanka dobrowolności została spełniona bowiem R. Z. wprawdzie był zmuszony do opuszczenia lokalu, lecz nastąpiło to zgodnie z prawem - to jest na podstawie orzeczonych w stosownej procedurze środków zapobiegawczych, nawet jeżeli środki te zostały ostatecznie uchylone. Równocześnie Wojewoda zastrzegł, że samo żądanie przez daną osobę udzielenia jej przez sąd cywilny ochrony posesoryjnej danego lokalu niw może mieć wpływu na ocenę przez organ meldunkowy przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, gdyż wytoczenie powództwa posesoryjnego może wskazywać na fakt, że dana osoba, korzystając z tego środka prawnego, stara się powrócić do lokalu, z którego wbrew swojej woli została usunięta. Zatem okoliczność ta ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym, jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Wniosek o przywrócenie posiadania lokalu nie jest więc podstawą do zawieszenia postępowania o wymeldowanie. Wojewoda Warmińsko-Mazurski postanowieniem z dnia 24 grudnia 2024 r. po rozpatrzeniu wniosku strony wymeldowywanej odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Organ odnosząc się do przesłanki trwałości opuszczenia miejsca pobytu wskazał, że blisko dwuletnia nieobecność w miejscu pobytu stałego potwierdza, że lokal ten nie stanowi już centrum życiowego R. Z. Zdaniem organu odwoławczego nie istnieją dowody wskazujące na to, aby stan ten uległ zmianie bowiem istotna jest tutaj kwestia braku tytułu prawnego do nieruchomości po stronie wymeldowywanego. Jeżeli jednak R. Z. na drodze prawnej uzyska jakiekolwiek korzystne dla siebie orzeczenie sądu w tym zakresie oraz ponownie zamieszka w spornym lokalu, to będzie miał również możliwość ponownego zameldowania się w tym lokalu. Wojewoda podkreślił, że na dzień wydania decyzji spełnione zostały warunki dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez R. Z. lokalu przy ul. E. w I. Wojewoda podkreślił, że wymeldowywany nie udostępnił żadnych informacji o etapie sprawy dotyczącej przywrócenia posiadania, sprawy o zasiedzenie nieruchomości, czy sprawy o znęcanie się nad nim jego rodzeństwa. Ustalenia organu odwoławczego wskazały zaś, że sprawy te faktycznie zostały zainicjowane przez R. Z. i są w toku. W sprawie o eksmisję R. Z. sąd wyznaczył termin rozprawy na 5 lutego 2025 r., niemniej całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła na właściwą ocenę okoliczności sprawy bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcia sądów powszechnych. W podsumowaniu wojewoda wskazał, że R. Z. w miejscu pobytu stałego już nie przebywa, a brak po jego stronie prawa do przedmiotowej nieruchomości oraz ewidentny sprzeciw właściciela nieruchomości na pobyt ww. w lokalu stanowi trwałą przeszkodę, uniemożliwiającą R. Z. powrót do przedmiotowego lokalu. Od powyższej decyzji pismem z 24 lutego 2025 r. skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając wojewodzie naruszenie prawa materialnego, wadliwą jego wykładnię oraz naruszenie prawa procesowego polegające na niezgodności sprawy ze stanem, faktycznym. Skarżący w motywach skargi wywiódł, że decyzja organu II instancji jest wewnętrznie niespójna i nielogiczna, przez co powinna być uchylona i usunięta z obrotu prawnego. Skarżący zaznaczył, że powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca zamieszkania z kwestią dobrowolności ma takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Dopiero wyczerpanie tych środków lub rezygnacja z ich zastosowania stanowi okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania. W niniejszej sprawie nie nastąpiło wyczerpanie i rezygnacja przez skarżącego ze środków prawnych przywrócenia zamieszkiwania w spornej nieruchomości. Cały czas są w toku i trwają sprawy sądowe przed SR Iława o jej zasiedzenie pod sygn. akt: [...] a w ramach niej kwestia zniesienia ustanowionego działu spadku oraz o przywrócenie posiadania pod nr sygn. akt: [...]. Skarżący jako wyraz niespójności argumentacji organu II instancji wskazał, że ten przyjął że opuszczenie lokalu nastąpiło zgodnie z prawem - to jest na podstawie orzeczonych w stosownej procedurze środków zapobiegawczych - zakazu skarżącego do zbliżania się do rodzeństwa i spornej nieruchomości. Skarżący podkreślił, że zakazy te były nałożone na niego tylko chwilowo i przez określony okres czasu, po którym zostały wobec niego uchylone jako wadliwe i w tym momencie zyskał on pełne nieograniczone prawo dostępu do spornej nieruchomości i do korzystania z niej. Skarżący podkreślił, że opuszczenie przez niego spornej nieruchomości nastąpiło z racji przymusu - środków zapobiegawczych, które zostały następnie zniesione jako wadliwe oraz z racji przymusu fizycznego - używania wobec niego siły przez rodzeństwo i bratową. Skarżący wskazał, że organ przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy opuszczenie lokalu jest trwałe i rzeczywiście ma miejsce oraz czy opuszczenie lokalu było dobrowolne, tj. wynikało z własnej woli osoby wymeldowanej. Nie może być ono skutkiem wymuszenia, np. gdy poprzez wymianę zamków w drzwiach uniemożliwiono dostęp do nieruchomości. Skarżący zaznaczył, że przechowuje w spornej nieruchomości swoje rzeczy, oraz do chwili obecnej przyjmuje i nadaje korespondencje z adresu spornej nieruchomości. Skarżący powtórzył następnie, że przed wydaniem decyzji, organ gminy obowiązany był sprawdzić czy osoba, której wniosek dotyczy (która ma zostać wymeldowana bez swojej zgody i wiedzy) opuściła nieruchomość w sposób dobrowolny oraz na stałe. Należało zweryfikować czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego - przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych zdanym lokalem np. kluczy, rzeczy osobistych), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. W tym kontekście Skarżący zaznaczył, że kilkakrotnie ustnie i pisemnie potwierdził przed organami I i II Instancji zamiar dalszego zamieszkiwania i powrotu do domu rodzinnego i jedynego stałego ośrodka życiowego przy. ul. E. w I. i nie powinien on budzić żadnych wątpliwości. Ponadto jego związek z nieruchomością potwierdzają podjęte kroki prawne - wszczęte sprawy sądowe o zasiedzenie spornej nieruchomości i przywrócenie posiadania. W dalszej części argumentacji Skarżący wskazał, ze organ nie miał podstaw do oceny czy sporna nieruchomość może lub będzie miejscem pobytu dla skarżącego w przyszłości, gdyż należy to jedynie do sądu powszechnego - cywilnego np. w sprawie o zasiedzenie lub sprawie o przywrócenie posiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały w sposób wyczerpujący omówione w uzasadnieniu decyzji i podtrzymuje swoje stanowisko w tej sprawie. Wojewoda zaznaczył ponadto, że bezspornym w sprawie jest, że R. Z. nie przebywa obecnie w miejscu pobytu stałego i nie istnieją wiarygodne dowody potwierdzające, że do lokalu w niedługim czasie powróci. Ponadto niezaprzeczalnym jest, że okoliczności, w jakich doszło do opuszczenia spornego lokalu przez ww. miały charakter dobrowolny, gdyż wynikały z obowiązujących wówczas nakazów opuszczenia lokalu i zakazu zbliżania się do członków rodziny, zamieszkujących w nieruchomości. Od daty opuszczenia lokalu, tj. od 2023 r. R. Z. do miejsca pobytu (tj. spornego lokalu) nie powrócił nawet pomimo, że nakaz opuszczenia lokalu nie został przedłużony. Dodatkowo, w ocenie organu podejmowane przez skarżącego na drodze cywilnej działania nie potwierdzają jego woli ponownego zamieszkania w lokalu, a są działaniami pozornymi. Niemniej, jeżeli w toczących się aktualnie sprawach cywilnych zapadną prawomocne i korzystne dla skarżącego orzeczenia oraz ponownie zamieszka on w spornym lokalu i będzie to jego centrum spraw życiowych, to będzie mógł dokonać w organie gminy zgłoszenia zameldowania na pobyt stały. Wojewoda odnosząc się do zarzutu skarżącego, dotyczącego konieczności uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację dotyczącą trwających postępowań sądowych oraz innych prowadzonych przez organy ścigania, wyjaśnił, że to strona powinna przedstawiać dowody, z których wywodzi swoje argumenty, gdyż organ nie ma obowiązku, a często także możliwości pozyskiwania dokumentów, gdyż są one wydawane jedynie na wniosek stron, albowiem dotyczą spraw cywilnych i karnych. Ponadto wojewoda nie może podejmować się oceny kwestii znęcania się na podstawie akt sprawy innego organu. Za przesłankę istotną organ może przyjąć wyłącznie okoliczności udowodnione i poparte właściwymi i prawomocnymi rozstrzygnięciami sądów. W niniejszej sprawie nie zapadło natomiast orzeczenie dotyczące znęcania się nad skarżącym przez rodzeństwo, a inne sprawy również nie zostały zakończone i z uwagi na skomplikowany charakter orzeczenia w tych sprawach szybko nie zapadną. Nie powoduje to jednak konieczności zawieszenia postępowania o wymeldowanie, albowiem obowiązek meldunkowy polega jedynie na rejestracji informacji o miejscu pobytu osoby odnotowanym w ewidencji ludności. Podczas rozprawy w dniu 29 maja 2025 r. uczestnik postepowania A. Z. wniósł o oddalenie skargi. Uczestnik odpowiadając na pytanie sędziego czy i jak skończyło się postępowanie w przedmiocie przywrócenia naruszonego posiadania wskazał, że najprawdopodobniej Sąd odrzucił ten pozew. Na pytanie sędziego dotyczące postępowań karnych prowadzonych przeciwko uczestnikowi ten wyjaśnił, że o ile pamięta te wszystkie postępowania, które się toczą, są umarzane. Uczestnik stwierdził, że nie przypomina sobie, aby zapadł wyrok skazujący jego czy jego żonę czy też brata. Na rozprawie nie stawił się skarżący. Pełnomocnik skarżącego podtrzymała wniesioną skargę oraz zarzuty zawarte w skardze. Wniosła jednocześnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie ocenie Sądu poddano decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta I. z 12 listopada 2024 r. o wymeldowaniu R. Z. z pobytu stałego z nieruchomości numer [...] przy ul. E. w I. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r. poz. 736 z późn. zm., zwanej dalej u.e.l.). Zgodnie z treścią art. 35 tej ustawy organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z definicją zawartą w art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei w myśl ust. 2 tego przepisu pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Z treści przywołanych przepisów wynika, że obowiązek wymeldowania powstaje w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania, a działanie takie związane jest z koniecznością utrzymania aktualnych wpisów w ewidencji ludności. Warto w tym miejscu przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii charakteru i celu obowiązku meldunkowego oraz ewidencji ludności, zaprezentowane w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK- A 2002/3/34): "Niezależnie od zmian sposobu jego realizacji obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Należy podkreślić, iż ewidencja ludności polegająca na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób służy także ochronie interesów samych zainteresowanych (np. dzięki zameldowaniu można odnaleźć osobę w przypadku dziedziczenia przez nią majątku) oraz ochronie praw osób trzecich (np. wierzycieli w przypadku "przeprowadzki" dłużnika). Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą także związek z ochroną praw i interesów jednostki". Ponadto w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu". Mając na uwadze treść art. 28 ust. 4 u.e.l. oraz zaprezentowane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić trzeba, że celem instytucji wymeldowania jest przede wszystkim zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Kwestia trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - w kontekście wymeldowania w oparciu o przepisy ustawy o ewidencji ludności - została wypracowana m.in. przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (także na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych; t.j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Nie może ona jednak prowadzać do tego, że ewidencja ta będzie - nawet przez wiele lat - niezgodna ze stanem faktycznym. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym - jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por.m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że podstawowe znaczenie dla wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego ma przesłanka trwałości opuszczenia lokalu, przez którą należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Pierwsza z przesłanek jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest, co do zasady, dobrowolne. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest zasadniczo wynikiem jej woli. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje jednak nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19; z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2075/21; z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 579/20; wszystkie orzeczenia przywoływane w niniejszym wyroku są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu należy traktować sytuację, w której opuszczenie lokalu takiego charakteru wprawdzie nie miało, ale strona nie podjęła kroków prawnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z ewidencją ludności lub działania te okazały się nieskuteczne. Nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany podejmuje próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania (por. wyroki NSA: z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 3780/19; z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2075/21; z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 579/20). W okolicznościach kontrolowanej sprawy istotne znaczenie ma jednak pogląd prawny utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania, przesłanka "dobrowolności" nie może być brana pod uwagę w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu wynika ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa (wyrok NSA z 12 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 234/19; por. też wyroki NSA: z 3 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1641/13; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 531/17; z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 988/18; z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 136/20). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu zakaz zbliżania się do członków rodziny). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w takiej sytuacji chęć strony skarżącej ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (tak m.in. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2337/19; z 17 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2418/18; z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2025/17). Przy wykładni omawianych pojęć nie może ujść uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania mają charakter rejestrowy, ewidencyjny, a zatem odmowa wymeldowania (utrzymywanie zameldowania) w takich przypadkach prowadziłaby do utrzymywania tzw. fikcji meldunkowej (zob. wyrok WSA z 13 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1933/20), czyli do, co do zasady, nieakceptowanej rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem rzeczy, a stanem zapisanym w ewidencji (por. wyrok NSA z 17 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1878/21). Niesporne jest, że wnioskodawca A. Z. (inicjator postępowania dotyczącego wymeldowania Skarżącego) jest właścicielem lokalu przy ul. E. w I. Powyższe było konsekwencją postanowienia SR w Iławie I wydział Cywilny z 22 czerwca 2022 r. (sygn. akt [...]) wydanego w sprawie o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności. Kwestia prawa własności nieruchomości znajduje swoje odzwierciedlenie w księdze wieczystej nr [...]. Powodem opuszczenia lokalu przez skarżącego, co ten sam przyznał (protokół przesłuchania strony R. Z. z 26 lipca 2024 r.) były orzeczony wobec niego zakaz zbliżania się do rodzeństwa. Jak sam przyznał skarżący "Sporny lokal opuściłem 31 marca 2023 r. (...) Wykonałem polecenie sędziego. Złożyłem dokumenty do Sadu Okręgowego w Elblągu o uchylenie tego zakazu, ale Sad nie przychylił się do mojej prośby ponieważ jest prawdopodobieństwo popełnienia czynu przez moją osobę tj. art. 207 kodeksu karnego. Sprawa w tym zakresie nadal toczy się w Sądzie Okręgowym w Elblągu. (...) Mam klucz od jednego zamka, ale nie wejdę do środka ponieważ rodzeństwo wymieniło zamki." W kontekście twierdzeń skarżącego wskazać należy, że Sad Rejonowy w Iławie Wydział II Karny wyrokiem nakazowym z 8 czerwca 2022 r. (sygn. akt [...]) orzekł m.in. na podstawie art. 41a §1 i 5 k.k. wobec Skarżącego nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi A. Z., T. Z. i W. R. znajdującego się w I. przy ul. E. na okres 3 (trzech) lat, w terminie 14 (czternastu) dni od uprawomocnienia się wyroku. Sąd orzekł ponadto na podstawie art. 41a §3a i 4 k.k. wobec Skarżącego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych A. Z., T. Z. i W. R. na odległość mniejsza niż 50 (pięćdziesiąt) metrów na okres 3 (trzech) lat. Postanowieniem z 31 marca 2023 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Iławie II Wydział Karny zmienił postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Iławie z 26 lutego 2023 r. w sprawie o sygn. akt [...] w ten sposób, że orzekł o zastosowaniu wobec oskarżonego R. Z. obok dotychczas stosowanego środka zapobiegawczego w postaci dozoru Policji połączonego z obowiązkiem osobistego stawiennictwa w Komendzie Powiatowej Policji w I. z częstotliwością raz w tygodniu w soboty o godzinie 10:00 połączonego z zakazem kontaktowania się z pokrzywdzonymi w sprawie: A. Z., T. Z. i W. R. oraz zbliżania się do wymienionych osób na odległość mniejszą niż 50 metrów, środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego w I., przy ul. E. [...] na okres 3 (trzech) miesięcy - od dnia 1 kwietnia 2023 r. godz. 12:00 do dnia 30 czerwca 2023 r. godz. 12:00. Postanowieniem z 15 czerwca 2023 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Iławie przedłużył stosowanie wobec R. Z. środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego znajdującego się w I. przy ul. E. na okres dalszych 3 (trzech) miesięcy do dnia 28 września 2023 r. Sąd Rejonowy w Iławie II Wydział Karny postanowieniem z 27 lipca 2023 r (sygn. akt [...]) po rozpoznaniu zażalenia na ww. postanowienie pozostawił zażalenie bez rozpoznania. Jednocześnie Sąd Rejonowy w Iławie II Wydział Karny wyrokiem z 15 czerwca 2023r (sygn. akt [...]) ustalił na podstawie art. 41a §1 i 5 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. wobec Skarżącego środek karny w postaci nakazu opuszczenia lokalu przy ul. E. na okres 3 (trzech) lat, w terminie 7 (siedmiu) dni od uprawomocnienia się wyroku. Sąd orzekł ponadto na podstawie art. 41a §1 i § 3a - 4 k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k. wobec Skarżącego środki karne w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym A. Z., T. Z. i W. R. w jakiejkolwiek formie oraz zakaz zbliżania się do nich na odległość mniejszą niż 50 (pięćdziesiąt) metrów na okres 3 (trzech) lat. Postanowieniem z 28 września 2023 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy odmówił przedłużenia wobec skarżącego środka zapobiegawczego w postaci okresowego opuszczenia lokalu mieszkalnego w I. przy ul. E. na okres dalszych trzech miesięcy. W motywach tego rozstrzygnięcia SO w Elblągu wskazał, że Sąd Rejonowy w Iławie po skazaniu oskarżonego R. Z. na karę ograniczenia wolności wyrokiem z dnia 15 czerwca 2023 r. za przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. popełnione na szkodę pokrzywdzonych A. Z., T. Z. i W. R., przedłużył stosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci okresowego opuszczenia lokalu mieszkalnego zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi na okres dalszych trzech miesięcy, to jest do dnia 28 września 2023 r. Następnie 28 września 2023 r. do Sądu Okręgowego w Elblągu jako sądu odwoławczego właściwego do rozpoznania apelacji od zaskarżonego na korzyść oskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Iławie, wpłynął wniosek oskarżyciela posiłkowego A. Z. o przedłużenie stosowania środków zapobiegawczych wobec oskarżonego na okres dalszych trzech miesięcy. Sąd odwoławczy, uznał, że do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania i zapobiegnięcia popełnieniu przez oskarżonego nowego przestępstwa z użyciem przemocy wobec pokrzywdzonych, wystarczający jest stosowany jednocześnie wobec oskarżonego i bez określenia terminu środek zapobiegawczy w postaci oddania go pod dozór Policji, połączony z zakazem kontaktowania się z pokrzywdzonymi A. Z., T. Z. i W. R. oraz zbliżania się do nich na odległość mniejszą od 50 metrów, który i tak uniemożliwi oskarżonemu wspólne zamieszkiwanie z tymi osobami, zwłaszcza, że środek zapobiegawczy o którym mowa w art. 257a § 1 k.p.k. stosowany jest od ponad 6 miesięcy, a sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem i tak orzekł wobec oskarżonego środek kamy w postaci nakazu opuszczenia tego miejsca dopiero w terminie 7 dni, czyli przewidując przerwanie biegu stosowania przedłużonego po wydaniu wyroku okresowego środka zapobiegawczego. Przedstawione okoliczności, jednoznacznie dowodzą, że w kontekście opuszczenia lokalu przez skarżącego 31 marca 2023 r. nie mogła być brana pod uwagę przesłanka "dobrowolności", bowiem to było konsekwencją władczych rozstrzygnięć organów wymiaru sprawiedliwości. W chwili opuszczenia dotychczasowego miejsca zamieszkania, skarżący zobowiązany był stosować się do ustalonego wobec niego środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego w I., przy ul. E.. Nakaz ten trwał aż do 28 września 2023r. Tylko na marginesie dodać należy, że jak sam przyznał skarżący, nakaz opuszczenia lokalu wykonał samodzielnie. Nie może przy tym ujść z pola widzenia, że zarówno w chwili orzekania przez organ I jak i II instancji cały czas aktualne był środek zapobiegawczy w postaci zakazu kontaktowania się skarżącego z A. Z., T. Z. i W. R. oraz zbliżania się do nich na odległość mniejszą od 50 metrów. A. Z. jest zaś właścicielem nieruchomości przy ul. E.. Chociaż ustał nakaz opuszczenia spornej nieruchomości dotyczący skarżącego, to aktualny był zakaz zbliżania się do jej właściciela. Trudno zatem przyjąć, by możliwy był powrót skarżącego do spornej nieruchomości. Ponadto skarżący nie ma żadnego tytułu prawnego do korzystania ze spornej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że w przypadku skarżącego zaistniała przesłanka trwałego opuszczenia miejsca pobytu. Stan ten trwa od 31 marca 2023 r. W okolicznościach niniejszej sprawy szczególnego znaczenia nabiera ocena zaistnienia drugiej z przesłanek wymeldowania z miejsca stałego pobytu, tj. dobrowolności opuszczenia danego lokalu. Jak zaznaczono już wyżej, ta nie może być w sprawie brana pod uwagę, bowiem koniczność opuszczenia lokalu oparta była o stosowany wobec skarżącego środek zapobiegawczy. Wreszcie odnieść należy się do subiektywnego aspektu woli przebywania w określonym miejscu i lokalizowania w nim centrum interesów życiowych. W tym aspekcie wskazać należy, że choć Skarżący deklaruje zamiar powrotu do nieruchomości lokalu mieszkalnego w I., przy ul. E., to obiektywnie nie ma takiej możliwości. Po pierwsze nie jest właścicielem lokalu (nie ma tez innego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości), a równocześnie cały czas obowiązuje go zakaz zbliżania się do osób w nim zamieszkujących. Bez znaczenia pozostają tu zgłoszone przez skarżącego roszczenia posesoryjne. W chwili orzekania przez organy, skarżący w sposób trwały opuścił miejsce dotychczasowego zamieszkania. Jednocześnie nie miał on możliwości legalnego powrotu do miejsca dotychczasowego zamieszkania. Nie był właścicielem nieruchomości, a ponadto obowiązywał go zakaz zbliżania się do jej lokatorów. Powtórzyć należy, że celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest, m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Instytucja ta nie może zatem służyć jako swoisty "substytut" ustalenia prawa do korzystania z nieruchomości, prawidłowości dokonania zmian własnościowych nieruchomości itp. Mając powyższe na względzie przyjąć należy, że organy prawidłowo dokonały wymeldowania skarżącego, biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania "fikcji meldunkowej" i cel jakim jest osiągniecie zgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym. Nie było bowiem w sprawie kwestionowane, że skarżący 31 marca 2023 r. opóscił miejsce zamieszkania realizując ustalony wobec niego środek zapobiegawczy w postaci okresowego opuszczenia lokalu mieszkalnego w I. przy ul. E. Od tej daty skarżący nieprzerwanie przebywa poza dotychczasowym miejscem zamieszkania. Zdaniem sądu, w tych okolicznościach nawet wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Deklaracja chęci powrotu przez skarżącego do lokalu nie przesądza o charakterze pobytu w innym miejscu (lokalu) (vide: wyrok NSA z 30 maja 2019 r., II OSK 1331/18). Podsumowując organy administracji publicznej bez naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, tzn. w zakresie wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego. Na podstawie zebranych dowodów prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który potwierdza zaistnienie materialnych przesłanek wymeldowania. Bez naruszenia art. 35 u.e.l. dokonały również wykładni tego przepisu i go zastosowały. Nie doszło również do naruszenia zasady przekonywania, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zwięzłe, klarowne i jasno z niego wynikają przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu (art. 107 § 3 k.p.a.) W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.