II SA/Ol 1381/15

WyrokWSA w Olsztynie2016-10-18

Skład orzekający: Piotr Chybicki, Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego, prawidłowo nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu zamiennego i usunięcia niezgodności, jeśli obowiązki te zostały sformułowane w sposób niejasny i nieprecyzyjny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie zastosowały się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA, naruszając tym samym art. 153 PPSA. Organy nie sprecyzowały w sposób jasny i precyzyjny, na czym ma polegać obowiązek usunięcia niezgodności użytkowania wylotu przewodu dymowego względem skraju korony drzewa oraz jakie prace należy wykonać, co czyniło nałożone obowiązki niemożliwymi do wyegzekwowania i stanowiło naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakładającej na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego oraz usunięcia niezgodności dotyczących m.in. usytuowania wylotu przewodu dymowego względem drzewa sąsiedniego. Inwestorzy dokonali istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżąca D.P. wniosła o rozbiórkę obiektu. Organy nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze, nałożyły obowiązki, które zdaniem sądu były nieprecyzyjne i niemożliwe do wyegzekwowania. Poprzedni wyrok WSA z 2010 r. wskazywał na potrzebę doprecyzowania tych obowiązków.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji WINB oraz utrzymanej nią w mocy decyzji PINB i zasądzenie od WINB na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie projektu budowlanego zamiennego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 poz. 1409 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "[...]" nr "[...]" z dnia "[...]" nakładającej na R. Ł. oraz M. Z. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego i garażu oraz przy nadbudowie nad garażem pomieszczeniem gospodarczym (pokój z kominkiem) przy "[...]": - uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania obowiązku i orzekł, iż obowiązek nałożony w pkt l zaskarżonej decyzji powinien zostać wykonany w terminie do 29 grudnia 2015 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego "[...]" decyzją z dnia "[...]" odmówił udzielenia R. Ł. i M. Z. pozwolenia na użytkowanie przebudowanego i rozbudowanego - na podstawie decyzji pozwolenia na budowę: znak: "[...]" z dnia "[...]" - budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy "[...]". Następnie w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu "[...]" oraz rozprawy administracyjnej z dnia "[...]" PINB potwierdził fakt dokonania zmian w trakcie przebudowy i rozbudowy budynku w stosunku do projektu budowlanego i pozwolenia na budowę z dnia "[...]". Ustalono m.in., że zmiany polegały na: nadbudowie nad garażem i pomieszczeniami gospodarczymi dodatkowego pokoju, co spowodowało zwiększenie powierzchni użytkowej; wykonaniu tarasu nad schodami zewnętrznymi, prowadzącymi z poziomu terenu do piwnicy, co uniemożliwiło komunikację z tymi schodami; umieszczeniu kotła na paliwo gazowe w projektowanej kotłowni, przy czym zgodnie z projektem pierwotnym nie przewidziano instalacji gazowej budynku; wykonaniu bez pozwolenie komina w dodatkowym pokoju na piętrze z wyprowadzeniem spalin przewodu dymowego ponad dach; wykonaniu kuchni w miejscu projektowanej łazienki; wykonaniu schodów wewnętrznych z poziomu piętra na poddasze. Dnia "[...]" R. Ł. przedłożyła ekspertyzę techniczną budynku przy "[...]" sporządzoną w "[...]". Stwierdzono w niej m.in., że zmiany dokonane w konstrukcji budynku przez inwestora są istotnymi odstępstwami od pierwotnego projektu, na który uzyskano pozwolenie na budowę. W dniu "[...]" przeprowadzono przy udziale inwestora, a także specjalisty d/s ochrony środowiska i rzeczoznawcy d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych, oględziny nieruchomości zabudowanych przy "[...]". W trakcie oględzin ustalono, iż wylot komina budynku mieszkalnego przy "[...]" znajduje się na granicy korony dorosłego drzewa rosnącego na działce przy "[...]", przy granicy z działką inwestorów. Decyzją z dnia "[...]" Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego "[...]", działając na podstawie art. 104 k.p.a. oraz na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na R. Ł. i M. Z. - inwestorów przebudowanego i rozbudowanego na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia "[...]" budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy "[...]", w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budowę, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi: obowiązek usunięcia niezgodności użytkowania wylotu przewodu dymowego, wykonanego w ścianie szczytowej południowej budynku mieszkalnego przy "[...]", względem skraju korony drzewa dorosłego, znajdującego się na działce sąsiedniej przy "[...]" wskazując, że niezgodność, polega na nie zachowaniu minimalnej odległości 6,00 m między wylotem przewodu dymowego, a skrajem korony drzewa dorosłego; obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego i garażu oraz przy nadbudowie nad garażem z pomieszczeniem gospodarczym (pokój z kominkiem) przy "[...]". W uzasadnieniu wskazał m.in., że po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym potwierdza wystąpienie niezgodności z przepisami użytkowania wylotu przewodu dymowego, wykonanego w ścianie szczytowej południowej budynku. Zgodnie bowiem z § 266 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) między wylotem przewodu spalinowego i dymowego, a najbliższym skrajem drzew dorosłych należy zapewnić zachowanie odległości co najmniej 6m. W sprawie powyższa odległość wynosiła mniej niż 6m, (potwierdza to materiał fotograficzny), skoro analizowane drzewo posiada pień w odległości 0,5m od ściany szczytowej, przy której wykonano wylot spornego komina. Ponadto, analizując okres wykonywania nadbudowanej części budynku nad garażem i pomieszczeniem gospodarczym należy stwierdzić, że roboty te były realizowane w latach 1985 - 1992 (wykonano ściany zewnętrzne, strop i konstrukcje dachu wraz z pokryciem papą). Jak z kolei wynika z art. 2 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przez "budowę" rozumie się wykonywanie obiektu budowlanego, a także jego przebudowę i rozbudowę. Dlatego też w sprawie miała miejsce rozbudowa (powiększenie powierzchni użytkowej i kubatury) budynku przez jego nadbudowę. Należało zatem uznać, że wybudowana przez inwestorów część budynku mieszkalnego powinna spełniać wymagania formalno-prawne zapisane m.in. w art. 5 ust. 1 pkt. 5 i 6 ustawy Prawo budowlane. W świetle powyższego zasadnym było także zastosowanie procedury określonej normą art. 51 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy bowiem doszło w sprawie do istotnego odstąpienia od zatwierdzonego w "[..]" projektu budowlanego i wydanego wówczas pozwolenia na rozbudowę, a powyższe uzasadnia doprowadzenie zrealizowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z obowiązującymi przepisami. Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia "[...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 730/09, uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "[...]" z dnia "[...]" oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" wskazując, że organy nie wyjaśniły w dostatecznym stopniu stanu faktycznego sprawy przez co nałożono na inwestorów obowiązki w sposób niejasny i nieprecyzyjny. R. Ł. i M. Z. wystąpiły do Sądu z powództwem przeciwko D. P. o usunięcie konarów drzewa rosnącego na tej nieruchomości, a tym samym zlikwidowanie przeszkody dla ewentualnej legalizacji wykonanych robót budowlanych. Następnie, PINB postanowieniem z dnia "[...]" zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie niezgodności odległości między wylotem komina na budynku przy "[..]" z drzewem (orzech włoski) rosnącym na posesji "[...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że R. Ł. i M. Z. - współwłaścicielki budynku mieszkalnego przy "[..]" - wystąpiły do Sądu z powództwem przeciwko D. P. - właścicielce nieruchomości przy"[...]" - o usunięcie drzewa (orzech włoski) rosnącego na tej nieruchomości, a tym samym zlikwidowanie przeszkody od ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej - m.in. wykonanie komina na budynku przy "[...]" (dot. ich wzajemnej odległości). WINB postanowieniem z dnia "[...]" utrzymał powyższe postanowienie w mocy. WSA w Olsztynie wyrokiem z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1027/11, oddalił skargę D. P. na w/w postanowienie WINB. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r. Sad Okręgowy oddalił apelację R. Ł. i M. Z. od wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo R. Ł. i M. Z. przeciwko D. P. o nakazanie. Decyzją z dnia "[...]" PINB nałożył na R. Ł. oraz M. Z. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego z uwzględnieniem niezgodności usytuowania wylotu przewodu dymowego. WINB decyzją z dnia "[...]" uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że D. P. pismem z dnia "[...]" wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Skutkiem czego było skierowanie do stron zawiadomienia z dnia "[...]" o przeprowadzeniu wizji lokalnej. Oznacza to, iż organ nie wydał postanowienia w sprawie podjęcia postępowania zgodnie z dyspozycją art. 101 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. Akt II SA/Ol 387/15 odrzucił skargę D. P. na decyzję WINB z dnia "[...]". PINB postanowieniem z dnia "[...]" podjął zawieszone postępowanie w sprawie niezgodności odległości między wylotem komina na budynku przy "[...]" z drzewem (orzech włoski) rosnącym na posesji przy "[...]". Następnie, decyzją z dnia "[...]" nałożył na R. Ł. oraz M. Z. - inwestorów przebudowanego i rozbudowanego na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia "[...]" budynku mieszkalnego jednorodzinnego w przy "[...]", w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w w/w pozwoleniu na budowę, w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem i warunkami technicznymi: 1. Obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego i garażu oraz przy nadbudowie nad garażem z pomieszczeniem gospodarczym (pokój z kominkiem) przy "[...]" 2. W projekcie zamiennym należy uwzględnić niezgodność usytuowania wylotu przewodu dymowego, wykonanego w ścianie szczytowej południowej w/w budynku mieszkalnego, polegającą na nie zachowaniu minimalnej odległości 6,00m między w/w wylotem przewodu dymowego, a skrajem korony drzewa dorosłego, zlokalizowanego na działce sąsiedniej przy "[...]". Termin wykonania obowiązków ustalono do dnia 31 lipca 2015 r. W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wskazała, iż obiekt (który w jej ocenie powstał samowolnie) narusza warunki techniczne dot. usytuowania budynków oraz przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wniosła o rozbiórkę budynku. Ponadto wniosła o doprowadzenie innych licznych samowoli budowlanych przy granicy działek do stanu zgodności z przepisami. W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" WINB, przytaczając treść art. 35 i 51 ustawy Prawo budowlane, podniósł, że organy nadzoru budowlanego związane są w niniejszej sprawie wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 730/09. Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny potwierdził w przedmiotowym wyroku prawidłowość zastosowania postępowania naprawczego (art. 50-51 ustawy Prawo budowlane) ale również konieczność nałożenia na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Dlatego też zaskarżone rozstrzygnięcie w tym zakresie zgodne jest z wiążącymi zaleceniami Sądu. Nie powinno być to zatem podważane przez organ odwoławczy czy odwołującą się stronę. Zarzuty strony ze względu na wieloletni spór sąsiedzki są nacechowane emocjonalnie i trudno się odnieść do nich w sposób merytoryczny. Na gruncie przepisów Prawa budowlanego nie można mówić o interesie właścicieli działek sąsiadujących z działką inwestorów do współdecydowania o zagospodarowaniu terenu graniczącego z ich posesją, a jedynie - co wynika z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane - o konieczności zapewnienia poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Tak więc właściciele działek sąsiadujących z działką inwestorów nie mają prawa do współdecydowania w zagospodarowaniu terenu graniczącego z ich posesją, a jedynie do ochrony własnych uzasadnionych interesów, które dana inwestycja może naruszać. Żądana przez stronę rozbiórka może zostać dokonana dopiero na kolejnym etapie postępowania naprawczego ale wyłącznie w sytuacji spełnienia określonych ustawowo przesłanek. Przy legalizacji robót budowlanych w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane nie jest bowiem wymagana zgoda właściciela sąsiedniej. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję organu odwoławczego z dnia 30 września 2015 r. D. P. zarzuciła jej bezprawne zalegalizowanie przestępstwa budowlanego na mocy przepisów prawa budowlanego, które dotyczy samowoli budowlanej. Dodała, ze zakwestionowane rozstrzygnięcie rażąco narusza obowiązujące regulacje prawne. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718, dalej jako: p.p.s.a.) Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 730/09. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (v: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ. LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie. Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2010 r. mają zatem pierwszorzędne znaczenie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. W konsekwencji nie straciły także na swojej aktualności zalecenia Sądu co do dalszego postępowania. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku. W uzasadnieniu wydanego w sprawie sygn. akt II SA/Ol 730/09 wyroku WSA wskazał, iż niewątpliwe jest, że inwestorzy dokonali zmian w trakcie przebudowy i rozbudowy budynku w stosunku do projektu budowlanego i pozwolenia na budowę z dnia "[..]". Zmiany polegały m.in. na: nadbudowie nad garażem i pomieszczeniami gospodarczymi dodatkowego pokoju, wykonaniu tarasu nad schodami zewnętrznymi, prowadzącymi z poziomu terenu do piwnicy, umieszczeniu kotła na paliwo gazowe w projektowanej kotłowni, wykonaniu bez pozwolenie komina w dodatkowym pokoju na piętrze z wyprowadzeniem spalin przewodu dymowego ponad dach; wykonaniu kuchni w miejscu projektowanej łazienki. W myśl art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane właściwy organ w drodze decyzji, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nałożył na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych przy rozbudowie budynku mieszkalnego i garażu oraz przy nadbudowie nad garażem z pomieszczeniem gospodarczym (pokój z kominkiem), oraz obowiązek usunięcia niezgodności użytkowania wylotu przewodu dymowego, wykonanego w ścianie szczytowej południowej budynku mieszkalnego przy "[...]", względem skraju korony drzewa dorosłego, znajdującego się na działce sąsiedniej przy "[...]". Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji, uwzględniając okoliczność, że istnieją różne sposoby na doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, nie nakazał rozbiórki komina, tylko sformułował obowiązek w sposób ogólny umożliwiając tym samym inwestorom usunięcie nieprawidłowości w sposób najmniej dla nich uciążliwy. Sąd podniósł, że wobec stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego istotnych zmian w trakcie przebudowy i rozbudowy budynku w stosunku do projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, nałożenie na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego jest w pełni zasadne, bowiem stanowi realizację dyspozycji art. 51 ust. pkt 3 Prawa budowlanego, to już nałożenie na nich określonych obowiązków, sformułowanych w sposób co najmniej lakoniczny, budzi zastrzeżenia. Sąd argumentował, że każde rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji administracyjnej, a już w szczególności w decyzji nakładającej na stronę określony obowiązek, musi być sformułowane w sposób jasny i precyzyjny, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji dobrowolne, lub z zastosowaniem środków egzekucji administracyjnej. Z rozstrzygnięcia tego musi wynikać, w sposób nie dający możliwości różnej interpretacji, konkretny rodzaj obowiązku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ograniczając się do wskazania, że wylot przewodu dymowego znajduje się od korony drzewa w mniejszej odległości niż określona w § 266 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przede wszystkim nie określił precyzyjnie na czym ma polegać obowiązek usunięcia niezgodności użytkowania wylotu przewodu dymowego względem skraju korony drzewa. Skoro zatem w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji nie sprecyzowano w jaki sposób stwierdzona przez organ nieprawidłowość ma zostać usunięta, skutkiem czego tak określony obowiązek jest niemożliwy do wyegzekwowania. Ponadto Sąd wywiódł, że w sprawie nie określono na czym mają polegać prace zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Wydanie decyzji nienadającej się do wykonania nie jest spełnieniem celu, w jakim organ administracyjny podejmuje działania w ramach swych kompetencji. Inwestorzy nie zauważają problemu, iż sporny wylot komina znajduje się w odległości niezgodnej z przepisami, tj. w odległości mniejszej niż 6m od korony dorosłego drzewa rosnącego na działce przy "[...]" – przy granicy z działką inwestorów. Rozwiązanie tegoż problemu upatrują wyłącznie w możliwości usunięcia dorosłego drzewa, lub jego przycięcia, by nie stanowiło ono przeszkody. Natomiast pomijają fakt, iż wylot komina (wybudowanego w bezpośrednim sąsiedztwie i pobliżu rosnącego od wielu lat orzecha włoskiego) został przez nich umieszczony niezgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. niezgodnie z § 266 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z poczynionych przez organy ustaleń faktycznych nie wynika jednoznacznie, czy jest możliwe takie "przycięcie" korony drzewa, które umożliwi wypełnienie dyspozycji wspomnianego wyżej przepisu § 266 ust. 4 powołanego rozporządzenia. Sąd wskazał, iż obowiązkiem organu administracji wynikającym z art. 7 k.p.a. jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Konkretyzacją tego obowiązku jest wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego. Dlatego też organy nadzoru budowlanego ponownie rozpatrując sprawę powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. Tymczasem ponownie rozpoznając sprawę PINB ograniczył się jedynie do przeprowadzenia w dniu "[...]" wizji lokalnej, w wyniku której ustalono, że dokonano zmian w trakcie rozbudowy budynku. Wskazano, że zmiany te zostały szczegółowo opisane w protokole oględzin z dnia "[..]". Dodano, że od dnia "[...]" w budynku nie wykonywano żadnych robót budowlanych, a obecnie toczy się postępowanie cywilne w sprawie kolizji wylotu komina z drzewem rosnącym na działce sąsiedniej. Jeszcze raz wymaga zauważenia, że ponownie rozpoznając sprawę organy poprzestały wyłącznie na przeprowadzeniu oględzin, co było tylko jednym z elementów wskazań sądu w zakresie ustalenia ponad wszelką wątpliwość stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim po raz kolejny organy nie wskazały na czym ma polegać obowiązek usunięcia niezgodności użytkowania wylotu przewodu dymowego względem skraju korony drzewa i na czym mają polegać prace zmierzające do usunięcia stwierdzonej nieprawidłowości. Ponadto, należy wskazać, że przeprowadzenie postępowania dowodowego nie wyłącza dopuszczalności nowych dowodów i nowych okoliczności faktycznych, a z zasady prawdy obiektywnej wynika dla organu obowiązek uwzględnienia tych "nowości". Uwzględniając powyższe organy, realizując w pełni zasadę dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej, powinny uwzględnić treść wyroku Sądu Rejonowego oddalającego powództwo R. Ł. i M. Z. przeciwko D. P. o nakazanie. Zgodnie bowiem z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne wyroki sądu powszechnego wiążą organy państwowe, a więc i organy nadzoru budowlanego oraz sądy administracyjne. Związanie to dotyczy kwestii stanowiących podstawę w orzekaniu przez inny sąd lub organ państwowy. Postępowanie administracyjne jest wprawdzie postępowaniem odrębnym w stosunku do postępowania cywilnego, a art. 365 § 1 k.p.c. nie wyklucza rozstrzygania przez organy administracji w granicach własnych kompetencji, ale to rozstrzyganie jest uzależnione od zachowania spójności w działaniu organów państwowych. W tej sytuacji uznać należy, że organy nadzoru budowlanego nie zrealizowały wytycznych Sądu dotyczących przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami określonymi w k.p.a. Zaskarżona, jak też poprzedzająca ją decyzja zapadły z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., polegającym na niezastosowaniu się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tym samym organ naruszył ogólne zasady postępowania, w szczególności art. 7 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a. Powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając powyższe Sąd uchylił zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i 205§ 1 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez PINB, który winien uwzględnić wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 730/09, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło