II SA/Ol 14/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uzgodnienia w zakresie ochrony gruntów rolnych – niedopuszczalności zażalenia postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – J. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy. W podrubrykach nr 4.1. i nr 4.2. podkreślił pozycję: "zwolnienie od kosztów sądowych". W uzasadnieniu wskazał, iż jest rolnikiem - posiada grunty rolne i trzodę chlewną, która od co najmniej "[...]" jest nieopłacalna, a "[...]" zbiory plonów były bardzo niskie. Skarżący stwierdził, że prowadzone gospodarstwo rolne jest jedynym źródłem dochodów jego rodziny. Podniósł, iż posiada kredyt obrotowy, który stał się obecnie źródłem ich utrzymania, a także kredyt inwestycyjny zaciągnięty na kombajn. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i pełnoletnią córką. W skład majątku małżonków wchodzą: dom o powierzchni ok. "[...]" (wartość: ok. "[...]"), nieruchomość rolna o powierzchni "[...]", trzoda chlewna ok. "[...]" sztuk, budynki gospodarskie i "podstawowy sprzęt potrzebny do uprawy i prowadzenia gospodarstwa", kombajn (do czasu spłacenia kredytu - własność banku) oraz "samochód osobowy rocznik "[...]"". W rubryce nr 7.2.3. "Wierzytelności" skarżący wykazał zaciągnięte przez niego kredyty: kredyt obrotowy - "[...]" i kredyt inwestycyjny - ok. "[...]". Kredyty te wykazał również w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki". W rubryce nr 10 skarżący wskazał natomiast, że córka jest studentką, zaś gospodarstwo rolne obecnie przynosi straty. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, pismem z dnia "[...]". skarżący wezwany został do przedłożenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania - dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do jego córki - jej aktualnego statusu i stanu majątkowego), majątkowej (w zakresie odnoszącym się do nieruchomości rolnej oraz sposobu jej zagospodarowania i wykorzystania, budynków, wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz posiadanych maszyn, urządzeń rolniczych i samochodów, a także zwierząt, objętych chowem) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do wysokości rzeczywistego przychodu z działalności rolniczej za lata 2014-2016, kosztów związanych z jej prowadzeniem oraz uzyskanego/poniesionej dochodu/straty za te lata; przyznanych i/lub wypłaconych w latach 2014-2016 dotacji i/lub płatności w związku z prowadzoną działalnością rolniczą; ewentualnego korzystania w latach 2015-2016 ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków; wykazanych we wniosku kredytów, a ponadto wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy). W związku z wypełnieniem rubryki nr 4 w sposób niezgodny z pouczeniem skarżący wezwany został ponadto do złożenia dodatkowego oświadczenia wskazującego, czy zakresem jego żądania objęte jest wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych, czy też ustanowienie zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 marca 2016 r. Wyznaczony w nim termin upłynął zatem w dniu 25 marca 2016 r. W dniu 25 marca 2016 r. skarżący przesłał pismo procesowe, w którym wniósł o przedłużenie terminu "na dostarczenie w/w dokumentów". Stwierdził: "Aktualnie w takim terminie nie mogę tego wykonać, gdyż trwają bardzo pilne prace polowe w gospodarstwie, których terminowość wykonania decyduje o całorocznym plonie, czyli być albo nie być gospodarstwa." Dodał, iż jego możliwości fizyczne i czasowe są również ograniczone jego wiekiem. Zarządzeniem z dnia 1 kwietnia 2016 r., Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie zarządził przedłużyć na wniosek skarżącego do 21 dni termin do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, wyznaczony w wezwaniu z dnia 25 lutego 2016 r. Przedłużony termin upłynął zatem w dniu 8 kwietnia 2016 r. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2016 r. Pomimo przedłużenia terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, do czasu wydania niniejszego postanowienia skarżący nie przedłożył żadnych dodatkowych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych. Nie złożył również pisma wyjaśniającego brak ich przedłożenia. W świetle powyższego zważyć należy co następuje: W pierwszej kolejności, mając na uwadze sposób wypełnienia przez skarżącego rubryki nr 4 oraz wyraźnego zaznaczenia w niej wyłącznie pozycji "zwolnienie od kosztów sądowych" w podrubryce nr 4.1., przyjąć należy - wobec niezłożenia przez skarżącego dodatkowego oświadczenia precyzującego zakres jego żądania - iż zakresem tego żądania objęte jest jedynie zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz przedłużenia tego terminu, skarżący nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a jeśli tak – to w jakim zakresie. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej 3-osobowej rodziny oraz źródeł jej utrzymania i ponoszonych przez nią wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczenia skarżącego w zakresie sytuacji materialnej i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Wskazać należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowane tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.