II SA/Ol 140/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu T.K. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ol 140/10 w przedmiocie odmowy przyznania K.K. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w kwocie 350 zł oraz przyznanie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie T.K. od opłat sądowych w kwocie 350 zł oraz odmówić zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, II. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Skarżący T.K. wniósł do tutejszego Sądu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie i przebudowie istniejącego budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej na działce nr "[...]" położonej przy ul. "[...]" w E. Na skutek złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Ol 140/10) skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, zaś odmówiono prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 13 lipca 2010 r. (sygn. akt II SA/Ol 140/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę T.K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie ustalenia K.H. warunków zabudowy. We wniosku z dnia 26 lipca 2010 r. skarżący podał, iż zamierza wystąpić ze skargą kasacyjną od tego wyroku i w związku z powyższym wnosi o zwolnienie go od opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem. Na skutek wezwania strona skarżąca przedłożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wyjaśniając, iż oczekuje zwolnienia od opłat sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W dodatkowych wyjaśnieniach nadesłanych w dniu 15 września 2010 r. skarżący podał, iż w porównaniu do sytuacji przedstawionej Sądowi w toku poprzedniego rozpoznawania sprawy o przyznanie prawa pomocy jego sytuacja uległa pogorszeniu z uwagi na stan zdrowia, który skutkuje zwiększeniem wydatków na zakup leków, jak również z uwagi na konieczność przeprowadzenia niezbędnego remontu domu polegającego na izolacji jednej ze ścian, bowiem grzyb i wilgoć w piwnicy doszły już do parteru budynku. Z tego też powodu był zmuszony wydatkować w lipcu i sierpniu 2010 r. zaliczkę w wysokości 1600 zł, zaś we wrześniu musi uregulować pozostałą kwotę dalszych 900 zł. Nadto wyjaśnił, iż nadchodzi okres zimowy co wiąże się ponownie z bardzo dużymi wydatkami na ogrzewanie domu. Po rozpoznaniu wniosku i oświadczenia referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 września 2010 r., (sygn. akt II SA/Ol 140/10) zwolnił skarżącego od opłat sądowych w kwocie 350 zł oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie i ustanowił dla skarżącego radcę prawnego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż faktycznie sytuacja materialna i zdrowotna strony uległa znaczącemu pogorszeniu w porównaniu do stanu, który był przedmiotem oceny Sądu w poprzednim postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy zakończonym postanowieniem WSA w Olsztynie z dnia 19 maja 2010 r., wobec czego zwolniono skarżącego z dalszych opłat sądowych w wysokości 350 zł oraz ustanowiono profesjonalnego pełnomocnika w postaci radcy prawnego. Wyjaśniono, iż na wskazaną wysokość opłaty sądowej składa się opłata kancelaryjna za odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. W sprzeciwie od powyższego postanowienia złożonym w dniu 1 października 2010 r. [data nadania przesyłki] T.K. zakwestionował podjęte rozstrzygnięcia i wniósł o zwolnienie go z pozostałych kosztów sądowych. Wyjaśnił, że na jedzenie pozostaje mu miesięcznie jedynie 300 zł. Przestrzega wydatków tak aby nie doprowadzić do zadłużenia, gdyż nie będzie posiadał pieniędzy na oddanie długu. Po raz kolejny wskazał na konieczność ponoszenia ogromnych rachunków za ogrzewanie c.o. z uwagi na sezon grzewczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej; ustawą ppsa., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ w tej sprawie sprzeciw na postanowienie został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. I. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy o ppsa. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z § 4 art. 245 ustawy wynika, że częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania koszów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (Sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od Konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Oceniając sytuację materialną skarżącego w warunkach niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, iż z uwagi na fakt przyznania już w części prawa pomocy postanowieniem tut. Sądu z dnia 19 maja 2010 r. (sygn. akt II SA/Ol 140/10), w pierwszej kolejności należało ocenić czy uległa zmianie sytuacja rodzinna, finansowa i majątkowa, która uzasadniałaby przyznanie tego prawa w zakresie szerszym niż poprzednio. Po dokonanej ocenie Sąd stwierdził, iż z pierwotnego wniosku z dnia 12 marca 2010 r. oraz dokumentów uzyskanych w toku tego postępowania wynikało, iż jedynym źródłem dochodu skarżącego jest emerytura w wysokości 1696,31 zł. Wydatki na leki stanowią miesięcznie 150 zł, a okresowo jeszcze dodatkowo kwartalnie 90 zł. Koszty zaś związane z utrzymaniem domu, to rachunki za gaz (w sezonie grzewczym wynosiły za styczeń - 787,32 zł, a za luty 957,11 zł). W związku z tak wysokimi opłatami skarżący podał, iż sytuacja ta praktycznie pozbawia go środków na utrzymanie, zatem podjął działania mające na celu zmniejszenie ponoszonych opłat za gaz. Konieczne jest jednak, jak podał, docieplenie budynku oraz naprawa dachu przed przeciekaniem. W oparciu o obecnie przekazane przez skarżącego informacje wynika, że jego sytuacja uległa zmianie, co uzasadnia w ocenie Sądu zwiększenie zakresu przyznanego prawa pomocy. Ustalono, iż znikomy wzrost wysokości emerytury strony nie wpłynął na poprawę sytuacji materialnej, natomiast zwiększyła się skala ponoszonych wydatków. Poza wzrostem wydatków na leki co związane jest z pogorszeniem się stanu zdrowia strony, uległy znaczącemu wzrostowi wydatki na remont domu, które jak wynika z opisu sytuacji skarżącego są niezbędne celem ograniczenia ich w przyszłości. Strona rozpoczęła bowiem remont domu polegający na izolacji i ociepleniu dwóch ścian oraz naprawieniu uszkodzonego dachu. Działania te mają na celu ograniczenie w sezonie grzewczym wydatków na ogrzewanie, które miesięcznie sięgały nawet 900 zł. Z tego też tytułu już wydatkowana została kwota w wysokości 1600 zł jako zaliczka oraz kolejna kwota 900 zł jako ostateczne rozliczenie za wykonane prace. W tej sytuacji dokonując zestawienia posiadanych środków oraz niezbędnych wydatków Sąd doszedł do przekonania, iż strona skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie wydatkować kwoty 100 zł tytułem należnej opłaty kancelaryjnej, oraz dalszych 250 zł z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, której wniesienie strona zapowiedziała. W tych warunkach wbrew stanowisku skarżącego w całości zwolniony on został od ponoszenia kosztów sądowych. Także z uwagi na wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika Sąd ustanowił radcę prawnego celem dokonania takiej czynności. Wobec powyższego wbrew twierdzeniu strony skarżącej jej wniosek o prawo pomocy został rozpoznany w zakresie uwzględniającym żądanie, gdyż z uwagi na jej sytuację materialną i finansową nie została ona zobowiązana do uiszczenia wymaganych opłat sądowych. W tym stanie sprawy na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.