II SA/Ol 140/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata) w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, T. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniósł, iż ma "[...]" lat "[...]". Wskazał wysokość i przeznaczenie ponoszonych wydatków oraz podniósł, iż zalega z niektórymi opłatami, gdyż po ich pokryciu brakuje mu środków na lekarstwa. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. Do jego majątku należy dom, w którym mieszka. Nie posiada innych nieruchomości, żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Źródłem dochodu skarżącego jest emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Do wniosku skarżący załączył kserokopie dokumentów potwierdzających ponoszenie i wysokość niektórych wydatków, wykazanych we wniosku. Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia wymienionych w tym piśmie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym m.in. oświadczenia dotyczącego zakresu żądania (w rubryce nr 4 formularza wniosku skarżący podkreślił bowiem pozycję "ustanowienie radcy prawnego", podczas gdy w piśmie procesowym z dnia "[...]" złożonym łącznie z tym wnioskiem zawarł prośbę o ustanowienie adwokata), dokumentów, z których wynika wysokość netto wykazanego dochodu oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]" (data nadania pocztowego), do którego załączył kserokopie dokumentów potwierdzających ponoszenie i wysokość niektórych wydatków oraz dokumentu wypłaty gotówkowej "[...]" dokonanej w 2009 r. Oświadczył, iż nie wie, jakiego zawodowego pełnomocnika wybrać i dlatego jego wybór pozostawia Sądowi. Stwierdził, iż ma rachunek bankowy, na który wpływa emerytura, lecz jedynymi operacjami finansowymi na tym koncie są wpływ emerytury i jej wypłata. Wskazał ponadto wysokość wydatków ponoszonych na lekarstwa. Z uwagi na to, że skarżący nie przedłożył wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, pismem z dnia "[...]", wezwany został ponownie do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego oraz dokumentów, z których wynika wysokość netto uzyskiwanego przez niego dochodu. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", do którego załączył wyciągi z rachunku bankowego za okres od dnia "[...]" 2009 r. do dnia "[...]" 2010 r., decyzję o waloryzacji emerytury oraz pismo "[...]" dotyczące przekazywania emerytury na przedmiotowy rachunek bankowy. Skarżący oświadczył dodatkowo, iż sam ponosi koszty utrzymania domu i wszelkich napraw, na które ostatnio zaciągnął kredyt. Ma stary samochód, z którego naprawami wiążą się również wydatki, ale który jest mu potrzebny "[...]". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (radcy prawnego lub adwokata), czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się, w ocenie Sądu, niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego skierowane zostały do niego dwa wezwania. Pomimo zawartego w nich pouczenia, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, skarżący nie złożył jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na ponowne wezwanie do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych przedłożył on wprawdzie wyciągi z rachunku głównego "[...]" za okres od dnia "[...]" 2009 r. do dnia "[...]" 2010 r., jednakże nie przedłożył wyciągów z prowadzonego w jego ramach rachunku oszczędnościowego ("[...]"), który co wynika z przedłożonych wyciągów jest okresowo zasilany kwotą "[...]". "[...]". Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy nie można ustalić jak wysokimi oszczędnościami dysponuje skarżący, a w konsekwencji także tego, że nawet przy ich użyciu nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż w rubryce nr 7.2.1. formularza wniosku skarżący nie wykazał jakichkolwiek oszczędności, jednakże z przedłożonych wyciągów wynika, że w okresie od dnia "[...]" 2009 r. do dnia "[...]" 2010 r. rachunek "[...]" był zasilany, jednocześnie z rachunku tego nie dokonywano żadnych wypłat. Brak dokładnych informacji na temat wysokości oszczędności skarżącego (rachunek oszczędnościowy mógł być bowiem zasilany wcześniej nie tylko w formie bezgotówkowej, ale i gotówkowej środkami o różnej wysokości), mimo dwukrotnego wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych, uniemożliwia ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Nieujawnienie przez skarżącego sytuacji finansowej w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W sytuacji, gdy brak jest dokładnych informacji na temat oszczędności skarżącego nie można stwierdzić natomiast, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić zatem należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że istnieje podstawa przyznania prawa pomocy, czy to we wnioskowanym przez niego zakresie całkowitym, czy też nawet w zakresie częściowym. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.