II SA/Ol 1434/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kosztów usunięcia, parkowania, wyceny i zniszczenia pojazdu postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi. W załączonym do skargi wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący – J. W., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie "opłaty sądowej od skargi". W uzasadnieniu wskazano, że skarżący utrzymuje się z zasiłku opiekuńczego w kwocie "[...]", który pobiera jako opiekun schorowanego ojca. Zajmuje mieszkanie ("będące własnością rodziny"), którego koszt utrzymania wynosi średnio "[...]" miesięcznie i - jak zauważono - przekracza osiągany przez niego dochód. Wskazano, iż na co dzień skarżący opiekuje się rodzicami, którzy wymagają stałej opieki. Z tego powodu nie może podjąć pracy zawodowej. Dodano, że skarżący nie posiada majątku ani oszczędności, z których mógłby pokryć wskazaną opłatę sądową - nie stać go zatem na jej uiszczenie. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi sam gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wykazano dochód skarżącego z tytułu zasiłku opiekuńczego w kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 wskazano, że ponosi koszty utrzymania mieszkania (czynsz, prąd i woda) w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie oraz dodatkowo wydatkuje "[...]" na telefon. Na wstępie zauważyć należy, że w formularzu PPF skarżący nie wypełnił rubryki nr 4.2., jednakże mając na uwadze wyraźnie wyartykułowaną treść żądania skarżącego (wynikającą ze skargi, do której załączony został formularz PPF oraz powtórzoną w rubryce nr 4.1. i uzasadnioną w tym zakresie w rubryce nr 5), a także to, że skarżący jest w niniejszej sprawie reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, kierując się względami ekonomiki procesowej odstąpiono od wezwania skarżącego do uzupełnienia tego braku formalnego i uznano, że w warunkach niniejszej sprawy zakresem żądania skarżącego objęte jest wyłącznie zwolnienie od wpisu od skargi. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od wpisu od skargi w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które wiarygodnie wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący stwierdził wprawdzie, że nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi, lecz okoliczności, które przywołał na potwierdzenie tego twierdzenia nie mogą być uznane za wiarygodną podstawę przyznania prawa pomocy. W warunkach niniejszej sprawy nie można przyjąć bowiem, że skarżący wykazał w sposób rzetelny jak kształtuje się jego rzeczywista sytuacja życiowa. Z jednej bowiem strony skarżący wskazał, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem mieszkania oraz opłatą za telefon w łącznej wysokości "[...]", z drugiej zaś - wykazał jedynie dochód z tytułu zasiłku opiekuńczego w wysokości "[...]", czyli niższej od wysokości ponoszonych wydatków, co też sam zauważył. W tych okolicznościach, mając na uwadze wysokość pobieranego zasiłku oraz brak wykazania przez skarżącego jakichkolwiek oszczędności oraz innych źródeł utrzymania, a także ewentualnych osób, z którymi prowadziłby wspólne gospodarstwo domowe, stwierdzić należy, że dysponując wyłącznie dochodem z tego tytułu nie byłby on w stanie pokryć nie tylko wykazanych wydatków, ale i wydatków związanych z własnym utrzymaniem koniecznym, a nie wykazał on jednocześnie zadłużenia z jakiegokolwiek tytułu. Sprzeczności w tym zakresie czynią oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach niewiarygodnym i nie pozwalają na uwzględnienie wniosku skarżącego w jakimkolwiek zakresie. W tych okolicznościach nie sposób stwierdzić bowiem, że wykazał on wiarygodnie, iż nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, skoro mimo przedstawionej sytuacji finansowej jest jednak w stanie zdobyć środki pieniężne na ponoszenie wykazanych wydatków i utrzymanie własne, w tym chociażby na niezbędne wyżywienie, odzież, środki czystości, itp., a ponadto na ewentualne bieżące lub przyszłe koszty związane z wynagrodzeniem zawodowego pełnomocnika. Podkreślić należy, na co zwrócono uwagę już wyżej, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa - wynikający z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, tak aby składane oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach stanowiło jasną, logiczną i precyzyjną odpowiedź na pytania o jej sytuację rodzinną i majątkową, ponoszone wydatki i źródła jej utrzymania. Prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma bowiem charakteru obligatoryjnego. Obowiązku takiego nie nakłada na rozpoznającego wniosek przepis art. 255 p.p.s.a. Prowadzenie postępowania wyjaśniającego w oparciu o ten przepis w stosunku do każdego wniosku o przyznanie prawa pomocy, niezależnie od wiarygodności składanego oświadczenia, stanowiłoby naruszenie obowiązku strony wynikającego z art. 246 § 1 p.p.s.a., a także nieuprawnione przejęcie tego obowiązku przez rozpoznającego wniosek - dodatkowo nieuzasadnione w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.