II SA/Ol 1434/16

Dnia 16 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 roku sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie kosztów usunięcia, parkowania, wyceny i zniszczenia pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia"[...]"roku; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie na rzecz strony skarżącej J. W. kwotę 897 złotych (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O (dalej jako Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2014r., poz. 267 j.t. – dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania J W od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty S przez Naczelnika Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg (dalej jako Starosta, organ pierwszej instancji) w sprawie nałożenia obowiązku wniesienia opłaty w wysokości "[...]" zł z tytułu poniesionych kosztów usunięcia, parkowania, wyceny i zniszczenia pojazdu marki S o numerze rejestracyjnym "[...]", numer VIN "[...]", utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji. Kwestionowana decyzja zapadła na tle poniższego stanu faktycznego. Wymieniony powyżej pojazd został usunięty z drogi krajowej nr "[...]" ma trasie S w dniu "[...]" r. na podstawie decyzji Nr "[...]" usunięcia pojazdu wydanej przez Komendę Powiatową Policji w S w oparciu o art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012r., poz. 1137 j.t. – dalej jako p.r.d.) i umieszczony na parkingu strzeżonym w S przy ul. M. Pismem z dnia "[...]" r. (doręczonym w dniu "[...]" r.) J W został zawiadomiony o odholowaniu pojazdu i pouczony o konsekwencjach nieodebrania samochodu w terminie 3 miesięcy od daty wydania dyspozycji jego usunięcia. Sąd Rejonowy w S, na wniosek Starosty S, postanowieniem z dnia "[...]"r, sygn. akt: "[...]" orzekł przepadek na rzecz Powiatu Szczycieńskiego w/w samochodu osobowego. Następnie pojazd z uwagi na niską wartość ("[...]" zł wg szacunku rzeczoznawcy) został wycofany z eksploatacji i przekazany do recyklingu zgodnie z art. 3a ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Opłata za usunięcie (485,00 zł – uchwała Nr "[...]" Rady Powiatu w S w sprawie wysokości opłat obowiązujących w 2015 roku za usunięcie pojazdu z drogi w granicach administracyjnych Powiatu S i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym), przechowywanie pojazdu (279 dni x 39,00 zł – uchwała Nr "[...]" Rady Powiatu w S w sprawie wysokości opłat obowiązujących w 2015 roku za usunięcie pojazdu z drogi w granicach administracyjnych Powiatu Szczycieńskiego i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym + 22 dni x 39,00 zł uchwała Nr "[...]" Rady Powiatu w S w sprawie wysokości opłat obowiązujących w 2016 roku za usunięcie pojazdu z drogi w granicach administracyjnych Powiatu S i jego przechowywanie na parkingu strzeżonym) oraz koszt oszacowania wartości pojazdu (rachunek nr "[...]" z "[...]" r. za wykonanie opinii nr "[...]" przez rzeczoznawcę techniki motoryzacji i ruchu drogowego - P M) łącznie wyniosła "[...]" zł. W odwołaniu pełnomocnik J W decyzji organu pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia, jak również nie wskazania dowodów, na których organ oparł ustalenie, że właścicielem pojazdu jest odwołujący się. Kolegium nie podzielając zarzutów odwołania utrzymało decyzję Starosty w mocy podnosząc, że skoro sąd powszechny orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu S, to przesadził tym samym o prawidłowości postpowania organów także w przedmiocie prawa własności pojazdu w dacie orzekania. W rezultacie uznało, że rzeczone postanowienie wiąże Kolegium w zakresie dokonanych przez Sąd ustaleń. W skardze pełnomocnik J W orzeczeniu Kolegium zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego polegające na dowolnej ocenie postanowienia Sądu Rejonowego w S z "[...]" r. orzekającego przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu S poprzez przyjęcie, że wskazane postanowienie wiąże organ administracji publicznej w zakresie ustalenia właściciela przedmiotowego pojazdu na dzień wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi, co wyklucza czynienie własnych ustaleń właściciela pojazdu w sprawie nałożenia kosztów związanych z usunięciem, parkowaniem, wyceną i zniszczeniem pojazdu. Podała, że w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu marki S nie stanowił on własności skarżącego. Nadmieniała, że orzeczenie o przepadku dotyczy jedynie faktu przejścia własności pojazdu na rzecz powiatu i jego celem nie jest ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich. Interpretując art. 365 k.p.c. uznała, że związanie prawomocnym orzeczeniem sądowym dotyczy tylko samej sentencji, a zatem nie rozciąga się na jego przesłanki. W rezultacie orzeczenie o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu S dotyczyło jedynie przepadku, bez odnoszenia się w nim, kto był poprzednim jego właścicielem. Kolegium w odpowiedzi na skargę podało, że J W nie przedstawił dowodów potwierdzających przejście prawa własności przedmiotowego pojazdu na inną osobę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U z 2016 r., poz.718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U.2017, poz. 128 j.t. – dalej jako p.r.d.). Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Usunięty z drogi pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (ust. 5). Zgodnie z ust. 7 tego artykułu, wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 5c, a w przypadku, o którym mowa w ust. 1a, również dowodu uiszczenia kaucji. Stosownie zaś do ust. 10 wskazanego przepisu starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przy czym, starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w powołanym artykule ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10a). Na podstawie art. 130a ust. 10e cytowanej ustawy w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Ponadto, zgodnie z art. 130a ust. 10h tej ustawy koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Z treści cytowanych przepisów wynika, że koszty o których mowa w ust. 10h art. 130a ustawy ponosi osoba będąca właścicielem pojazdu w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi. Oceniając skargę należy stwierdzić, że zarzuty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie, gdyż skarżone decyzje zapadły z naruszeniem art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez błędną interpretację przejawiającą się w założeniu, że orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu wiąże orzekające w sprawie organy także co do tożsamości właściciela pojazdu w chwili wydania dyspozycji jego usunięcia, co jednak nie znajduje oparcia w dyspozycji art. 130a ust. 10e p.r.d. Osią sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi. Starosta S nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu na fakt bycia przez skarżącego właścicielem pojazdu marki S w dniu "[...]" r. Z kolei Kolegium - nie podzielając zasadnego w tych okolicznościach zarzutu odwołania - ograniczyło się do stwierdzenia, że o tytule własności rzeczonego pojazdu przesądziło postanowienie Sądu Rejonowego w S z dnia z dnia "[...]"r. orzekające przepadek rzeczonego pojazdu. Powyższe wywiodło z art. 365 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. kodeks postepowania cywilnego (Dz.U. 2016, poz. 1822 j.t. – dalej jako kpc) stanowiącego, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Prezentowane przez Kolegium stanowisko - właściwie teza, jako, że nie poparta jakąkolwiek argumentacją - jest błędne. Otóż instytucję przepadku pojazdu na rzecz powiatu w świetle uregulowań ustawy p.r.d. można ująć, jako usuwalne domniemanie (przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej – art. 130s ust. 10c p.r.d.) dorozumianego (konkludentnego) wyzbycia się (nieodebranie pojazdu w terminie wskazanym w ust. 10 w/w artykułu, przy jednoczesnym prawidłowym powiadomieniu właściciela pojazdu o skutkach jego nieodebrania) własności rzeczy ruchomej poprzez jej porzucenie w tym zamiarze w rozumieniu art. 180 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. kodeks cywilny (Dz.U. 2017, poz. 459 j.t. – dalej jako kc). W rezultacie powyższego istotą i jedynym celem postępowania w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu w trybie uregulowań ustawy p.r.d. nie jest identyfikacja właściciela pojazdu w dacie wydania decyzji o jego usunięciu z drogi, skoro – jak powyżej uznano – jego właściciel w czasookresie późniejszym (art. 130a ust. 10 i 10s p.r.d.) wyzbywa się prawa jego własności poprzez jego zrzeczenie się. Wobec powyższego orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu za przedmiot ma jedynie realizację celów statuowanych przez art. 130a p.r.d., o czym wprost stanowi ust. 10 w/w artykułu w zakresie "w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2", zaś jego dopełnieniem jest ust. 10e tegoż artykułu, który wśród przesłanek orzeczenia przepadku pojazdu wymienia m. in. weryfikację, czy usunięcie pojazdu było zasadne, oczywiście w świetle hipotez art. 130a ust. 1 i 2 p.r.d. W realiach niniejszej sprawy była to sytuacja, o której stanowi art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., tj. pozostawienie pojazdu w miejscu, w którym jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W świetle powyższego jakkolwiek właściciel pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia jest uczestnikiem postępowania w przedmiocie orzeczenia o jego przepadku, to jednak jego identyfikacja nastąpić musi w postępowaniu administracyjnym, czego dowodem jest możność orzeczenia przepadku pomimo nie ustalenia właściciela pojazdu, pomimo dołożenia należytej staranności w jego poszukiwaniu (art. 130a ust. 10d p.r.d.), co stanowi m. in. materialnoprawny warunek orzeczenia przepadku pojazdu (art. 130a ust. 10e p.r.d.). Uogólniając można rzecz, że wskutek orzeczenia przepadku pojazdu powiat nabywa jego własność w sposób pierwotny, a nie pochodny, co oznacza, że nie jest konieczne ustalenie właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia celem wyzucia go z prawa własności pojazdu, którego własności już uprzednio się wyzbył poprzez jego porzucenie. Reasumując, w relacji do powyższego, teza Kolegium zasadzająca się na twierdzeniu, że orzeczenie o przepadku pojazdu niejako automatycznie przesądziło kwestię jego właściciela w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie zasługuje na aprobatę, jako będąca skutkiem błędnej interpretacji art. 130a ust. 10h p.r.d. Konsekwencją powyższego było zaniechanie przez orzekające w sprawie organy przedsięwzięcia czynności ukierunkowanych na ustalenia właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia, a rzeczonej czynności nie sposób uznać za dowodowo nieweryfikowalną, skoro Starosta ten prowadzi rejestr pojazdów. Nie sposób wykluczyć, że w posiadaniu Starosty są dokumenty związane z rejestracją pojazdu. Tym samym organy naruszyły także art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontynuując postępowanie organy ustalą właściciela pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięciu będąc związane powyżej wyłożonym rozumieniem art. 130a ust. 10h p.r.d. Skoro zatem skarżone decyzje naruszały przepisy materialne i przepisy postępowania, które miały (mogły mieć) istotny wpływ na wynik postępowania, to w tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 2005 § p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015, poz. 1800) zasądzając kwotę "[...]" zł tytułem: wpisu – "[...]" zł, opłaty za czynność adwokacką – "[...]" zł wraz z opłatą skarbową – "[...]" zł.