II SA/Ol 153/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-04-02
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Ewa Osipuk, Dorota Radaszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów, ich zatrzymaniu i nakazaniu zaprzestania prowadzenia działalności, wydana na podstawie art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest zasadna w sytuacji uzasadnionego podejrzenia, że produkty te stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, nawet jeśli nie zostały one jeszcze ostatecznie zidentyfikowane jako środki zastępcze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że istnienie uzasadnionego podejrzenia, że produkty stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o wstrzymaniu ich wprowadzania do obrotu, zatrzymaniu oraz nakazaniu zaprzestania działalności. Wystarczające jest podejrzenie, a nie udowodnione zagrożenie, zwłaszcza gdy istnieją informacje o zatruciach i podobieństwie do środków zastępczych. Działanie to jest uzasadnione ochroną zdrowia i życia ludzkiego.Stan faktyczny
Spółka A skarżyła decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów, ich zatrzymaniu oraz nakazaniu zaprzestania działalności w sklepie. Podstawą decyzji było podejrzenie zatrucia młodego mężczyzny po zażyciu produktów zakupionych w sklepie, a także wcześniejsze zatrzymania produktów o charakterze środków zastępczych. Spółka zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak czynnego udziału strony, niewłaściwe uzasadnienie oraz zastosowanie przepisów bez uzasadnionego podejrzenia zagrożenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) del. Sędzia S.O. Dorota Radaszkiewicz Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia produktów do obrotu, ich zatrzymania i zaprzestania prowadzenia działalności oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2013 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny
w O., działając na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r.
o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktów o nazwach: "[...]" bez etykiety – nieoznakowana, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań tych produktów, to jest do dnia 8 listopada 2013 r., zatrzymał wymienione wyżej produkty na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia w ilości odpowiednio: 20, 15 i 1 sztuka – na okres trzech miesięcy, to jest do dnia 8 listopada 2013 r. Jednocześnie organ orzekł o zatrzymaniu produktów o nazwach: "[...]" – 24 sztuki, "[...]" – 25 sztuk, których wprowadzanie do obrotu wstrzymane zostało decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia 1 sierpnia 2013 r. Jednocześnie "[...]", powoływanej dalej m.in. jako "Spółka", zaprzestania działalności w sklepie ""[...]"na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia –tj. na okres trzech miesięcy, do dnia 8 listopada 2013 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu 6 sierpnia 2013 r. otrzymał informację ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w O. o wystąpieniu kolejnego nagłego zachorowania młodej osoby, które wystąpiło po zażyciu preparatów, które można nabyć w opisanym wyżej sklepie. Stwierdzone zachorowanie miało charakter zatrucia o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi. W wyniku przeprowadzonej w związku z tym zgłoszeniem w sklepie kontroli sanitarnej ustalono, że rzeczywiście znajdowały się tam w obrocie produkty, co do których istniało uzasadnione podejrzenie, iż stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi. W związku tym, organ stwierdził, że zaszło uzasadnione podejrzenie, iż zatrzymane produkty mają działanie psychoaktywne i powodują zagrożenie dla życia i zdrowia osób je zażywających. Ponadto, produkty o wymienionych w pkt. 1 decyzji nazwach są podobne do produktów zatrzymanych w czasie wcześniejszych kontroli przeprowadzonych w tym sklepie, które po badaniach laboratoryjnych okazywały się środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ujawniono też w czasie kontroli, że w dalszym ciągu, pomimo wydania w dniu 1 sierpnia 2013 r. decyzji, wprowadzane są do obrotu produkty o nazwach: "[...]". Tym samym, organ był zobligowany do zabezpieczenia tych produktów. Powyższe ustalenia uzasadniały, w ocenie organu, podjęcie rozstrzygnięć zawartych w wydanej decyzji. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że próbki zatrzymanych podczas kontroli produktów zostały pobrane do badań laboratoryjnych, a ich rezultat będzie miał znaczenie dla dalszego postępowania w sprawie. Ponadto uznał, że z uwagi na powyższe, niezbędne było nakazanie Spółce zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach służących do wprowadzania do obrotu zakwestionowanych produktów na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia. Wyjaśniono, że ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzi, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zaznaczył ponadto, że w trakcie kontroli pracownik sklepu złożyła zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu przez przedsiębiorcę, nie przedstawiając jednak pełnomocnictwa od właściciela firmy. Sam sprzeciw w trakcie trwania kontroli nie wpłynął do organu, wobec czego wydanie decyzji jest dopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów prawa.
Od powyższej decyzji odwołała się Spółka, zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania: art. 81 k.p.a., poprzez uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co skutkowało naruszeniem art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ, naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji.
Odwołująca się zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, poprzez jego zastosowanie, mimo braku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi oraz art. 79, art. 79a, art. 79b ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa. Zarzucono także naruszenie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy.
Decyzją z dnia 27 listopada 2013 r., W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji przeprowadził w obecności funkcjonariuszy Policji i pracownika sklepu kontrolę w tej placówce, gdyż otrzymał zawiadomienie o kolejnym przypadku hospitalizacji młodego mężczyzny (14 lat) znajdującego się pod wpływem środków o działaniu psychoaktywnym. Pacjent ten podał, że zażył produkt, zakupiony w sklepie "[...]". W toku kontroli ustalono, że w sklepie wprowadzane były do obrotu produkty, które mimo zmienionej nazwy, przypominały swoim opakowaniem, wielkością, oznaczeniem, wyroby oferowane wcześniej w tym sklepie, należącym kolejno do spółek: "[...]", które, jak wykazały badania, były środkami zastępczymi. Powyższe stanowiło podstawę faktyczną wydania przez organ pierwszej instancji zakwestionowanej decyzji. Organ odwoławczy podkreślił, że art. 44c ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wymaga podjęcia działań przez organ inspekcji sanitarnej w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania od obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest środkiem zastępczym. Zaznaczył, że w przedmiotowym sklepie działały kolejno (kierowane przez te same osoby) spółki, wobec których wydawano zakazy i zatrzymywano oferowane produkty, mające charakter środków zastępczych. Powyższa okoliczność także czyniła zasadnym nakazanie kolejnej Spółce prowadzącej przedmiotowy sklep zaprzestania działalności, gdyż samo zatrzymanie produktów nie było wystarczającym środkiem do usunięcia zagrożenia. Pomimo bowiem wydawanych zakazów wprowadzania do obrotu określonych produktów, zakazy te nie były przestrzegane. Przeprowadzone badania chemiczno-toksykologiczne produktów oferowanych do sprzedaży w sklepach należących do spółek w okresie październik 2012 r. – czerwiec 2013 r. potwierdziły, że produkty te zawierały w swoim składzie środki zastępcze. Dlatego też organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że jest niezbędne nakazanie firmie "[...]" zaprzestania prowadzenia działalności w sklepie przy "[...]". Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, zarzut strony o naruszeniu art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest całkowicie niezasadny. Organ odwoławczy stwierdził też, że z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi organ pierwszej instancji prawidłowo odstąpił, na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, skoro stwierdził zatrucia substancjami, które można było nabyć w przedmiotowym sklepie. W sposób jasny i precyzyjny uzasadnił podjętą decyzję, gdyż wskazał na okoliczności uzasadniające tezę, że Spółka wprowadzała do obrotu środki stwarzające zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, a także wskazujące na konieczność wstrzymania wprowadzania ich od obrotu. Podkreślił, że produkty, wymienione w zaskarżonej decyzji zostały poddane badaniom toksykologicznym w Centrum Badań Kryminalistycznych Modus Spectrum w Szczecinie, które potwierdziły, że zatrzymane produkty są środkami zastępczymi. Zgodnie zaś z art. 44 b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - zakazane jest wytwarzanie i wprowadzanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych. Nie można mieć zatem wątpliwości, co do właściwego postępowania PPIS w O. w przedmiotowej sprawie. Organ drugiej instancji podniósł ponadto, że niezasadne są również zarzuty wywiedzione z przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wyjaśnił, że w stanie faktycznym sprawy organ pierwszej instancji nie miał obowiązku zawiadamiania przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, którą mógł przeprowadzić pod nieobecność kontrolowanego (art. 79 ust. 2 u.s.d.g.). Zaznaczył, że pracownicy organu wchodząc na teren sklepu okazali legitymacje służbowe oraz upoważnienie do kontroli. Wskazał, że ustalono, iż sprzedawczyni pracująca w sklepie nie była upoważniona przez właściciela do reprezentowania strony w trakcie kontroli oraz do podpisywania dokumentów. W związku z powyższym, nie istniała możliwość poinformowania przedsiębiorcy lub jego pełnomocnika o prawach i obowiązkach przysługujących stronie w trakcie prowadzonej kontroli. Odnosząc się do złożonego przez pracownicę zawiadomienia o złożeniu sprzeciwu organ stwierdził, że nie jest ono tożsame ze złożeniem sprzeciwu. W rozpatrywanej z sprawie spółka nie złożyła do organu sprzeciwu wobec działań kontrolnych przeprowadzonych w sklepie.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła Spółka, wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów: art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji, a w szczególności na płaszczyźnie uzasadnienia prawnego decyzji oraz nieudowodnienia, by działalność sklepu była związana z hospitalizacją młodego mężczyzny, nie wyjaśniono także zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; art. 10 §1 1 i art. 81 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu; art. 108 k.p.a., poprzez niewłaściwe nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; art. 64 § 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niewezwanie strony do uzupełnienia braku formalnego wniesionego sprzeciwu w trybie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez doręczenie upoważnienia do działania w imieniu spółki, pod rygorem pozostawienia sprzeciwu bez rozpoznania. Skarżąca zarzuciła też, że kontrola została przeprowadzona z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co powoduje, że ustalenia poczynione w toku takiej kontroli nie mogły być wykorzystane w postępowaniu. Zarzuciła naruszenie art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez jego zastosowanie, mimo braku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz art. 27c ust. 3 pkt 2 tej ustawy, poprzez jego zastosowanie, mimo braku niezbędnych przesłanek, niewskazanie zagrożenia, któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały zakwestionowane przez organ substancje. Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wskazane w decyzji środku stanowią środki zastępcze mimo, że organ nie udowodnił, że były one w tym celu używane, a etykieta na zajętych produktach wprost wskazuje, że produkty te nie służą do spożycia.
W odpowiedzi na skargę, W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji. Organ wskazał też, że nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności było uzasadnione w świetle nadrzędnego celu państwowej inspekcji sanitarnej, jakim jest ochrona zdrowia i życia ludzi. PPIS miał prawo nadać rygor natychmiastowej wykonalności, skoro istniało uzasadnione podejrzenie, że produkty mogą być kupowane i używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowych lub w takich samych celach, których zażywanie, zgodnie z powszechną wiedzą, może zagrażać zdrowiu lub życiu ludzi. W sytuacji pojawiających się wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach w przypadku zatruć o przebiegu podobnym do zatruć środkami zastępczymi, organy PIS zobligowane są do podjęcia odpowiedniej interwencji i zastosowania środków, przewidzianych w ustawie, w tym także do działań o charakterze przyspieszonym i nadzwyczajnym. Dodatkowo organ podniósł, odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, że w literaturze przedmiotu przeważa pogląd, iż działalność zabroniona przez prawo nie może być jednocześnie uznana za działalność gospodarczą i korzystać ze swobód określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Organ wskazał, że w przypadku przeprowadzanej przez organ kontroli przestrzegania zakazu wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych nie mamy do czynienia z kontrolą działalności gospodarczej, która podlegałaby przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawę tę stosuje się z mocy wyraźnego zapisu art. 44a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, o której mowa a w art. 35, 36 i 40 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustalenia dokonywane są wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: p.p.s.a.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa.
W art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012r. poz. 124 z późn. zm.) zawarty został zakaz wytwarzania
i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Zgodnie z art. 4 pkt 27 tej ustawy, środkami zastępczymi są substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Natomiast wprowadzaniem do obrotu, stosownie do pkt 34 art. 4 powołanej ustawy, jest udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zgodnie zaś z art. 44c ust.1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011r. Nr 212, poz.1263 z późn. zm.). W art. 27c ust. 1 tej ustawy przewidziano natomiast, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: zatrzymuje produkt i nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące (ust. 3 art. 27c).
Z treści cytowanych przepisów wynika, że wydanie przedmiotowej decyzji uzależnione zostało od stwierdzenia, że istnieje uzasadnione podejrzenie, iż określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że przesłanka ta - w okolicznościach niniejszej sprawy - zaistniała. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu 6 sierpnia 2013 r. organ inspekcji sanitarnej pierwszej instancji otrzymał informację ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego
w O. o wystąpieniu kolejnego podejrzenia zatrucia środkami zastępczymi, stwierdzonego u czternastoletniego pacjenta, po zażyciu preparatów zakupionych w sklepie "[...]". W związku z tym, następnego dnia przeprowadzono kontrolę w sklepie "[...]", w którym skarżąca Spółka prowadziła działalność handlową. W toku kontroli stwierdzono, że w sklepie znajdują się wprowadzane do obrotu produkty o nazwach:
"[...]" saszetka koloru czarnego bez etykiety-nieoznakowana. Ujawniono też w czasie kontroli, iż w dalszym ciągu, pomimo wydania decyzji w dniu 1 sierpnia 2013 r., wprowadzane są do obrotu produkty o nazwach: ""[...]". Odnalezienie tych produktów w sklepie w powiązaniu z informacją ze szpitala o kolejnym zatruciu młodej osoby uzasadniało podejrzenie, że powyższe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Dodatkowo, podejrzenie to uzasadniała okoliczność, że w tym samym sklepie zatrzymywano - w trakcie wcześniejszych kontroli - produkty, które po badaniach laboratoryjnych okazywały się być środkami zastępczymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124). Wystąpienie uzasadnionego podejrzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi obligowało organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu tych produktów na okres niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań jego bezpieczeństwa (art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), a także do ich zatrzymania i nakazania Spółce zaprzestania prowadzenia działalności w przedmiotowym sklepie, co jest konsekwencją wstrzymania wprowadzania produktu do obrotu i było obowiązkiem organu, wynikającym z art. 27c ust. 3 tej ustawy.
W tym stanie rzeczy, nie można podzielić zarzutów skarżącej Spółki odnośnie do braku uzasadnienia podstawy zastosowania przez organ pierwszej instancji środków wskazanych w zaskarżonej decyzji. Przytoczone wyżej okoliczności wskazane - wbrew zarzutom skarżącej - w zaskarżonej decyzji, uzasadniały podejrzenie, że produkty wprowadzone do obrotu przez Spółkę w przedmiotowym sklepie stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Skoro w art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej mowa jest tylko o "uzasadnionym podejrzeniu" to, w ocenie Sądu, każda okoliczność wskazująca na taką możliwość, uzasadnia zastosowanie przedmiotowych środków. Należy bowiem zauważyć, że decyzja o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu określonych produktów wydawana jest jedynie na okres niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań bezpieczeństwa zakwestionowanych produktów. Ustawodawca nie wymaga, aby podstawą jej wydania były dowody potwierdzające, że dane produkty są niebezpieczne dla zdrowia lub życia ludzi, a wystarczające jest jedynie podejrzenie, że mogą mieć one taki charakter. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez stronę okoliczność dotycząca informacji zawartych na opakowaniach. Skoro bowiem produkty stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, o czym organ powziął wiadomość w związku z kolejnym zatruciem związanym ze spożyciem przedmiotowych produktów, to był zobligowany do zastosowania środków, określonych w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, niezależnie od ilości
i treści informacji zawartych na opakowaniach tych produktów. Działanie takie było tym bardziej uzasadnione, że – jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – nie był to pierwszy przypadek zatrucia, a obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tego rodzaju produktów miały przebieg podobny do zatruć substancjami psychoaktywnymi. Ta okoliczność także uzasadniała podejrzenie, że przedmiotowe produkty zawierają środki zastępcze, stwarzające zagrożenie zdrowia i życia ludzi, określone w ustawie
o przeciwdziałaniu narkomanii, co również wskazywało na konieczność przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa.
Na marginesie należy wskazać - chociaż okoliczność ta, z wyżej podanych względów nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy - że w ekspertyzie kryminalistycznej z zakresu badań fizykochemicznych z dnia 6 września 2013 r., sporządzonej w Centrum Badań Kryminalistycznych Modus Spectrum w Szczecinie, po badaniach próbek wyrobów zabezpieczonych przez organ, stwierdzono, że produkt o nazwie: ""[...]"i substancja w opakowaniu koloru czarnego bez etykiety zawierają: 3-MMC, penterdon oraz UR-144, które są związkami niewymienionymi w załącznikach do obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jednakże budowa i właściwości psychoaktywne tych związków pozwalają na określenie ich jako " środki zastępcze" (tzw. "dopalacze" lub "narkotyki projektowane"), zgodnie z ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaistniała sytuacja uprawniała organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu przedmiotowych produktów i ich zatrzymaniu oraz nakazaniu zaprzestania prowadzenia działalności na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy
o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz zatrzymania produktów, objętych decyzją z dnia 1 sierpnia 2013 r. Organ określił też prawidłowo ramy czasowe obowiązywania decyzji, wskazując, że wstrzymuje wprowadzanie do obrotu opisane produkty i zatrzymuje je, a także nakazuje skarżącej Spółce zaprzestanie prowadzenia działalności w sklepie "[...]" na okres do dnia 8 listopada 2013 r., czyli na okres nie dłuższy, niż określony w ustawie.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 64 § 2 K.p.a., gdyż w przedmiotowej sprawie przepis ten nie ma zastosowania. Jak wynika z dokumentów sprawy, pracownica sklepu złożyła kontrolującym "Zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu", stwierdzając w nim, że dokonuje go w trybie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W skardze zaś wyjaśniono, że pełnomocnik spółki nadał pisemny sprzeciw w placówce pocztowej w Łodzi w dniu kontroli. Zgodnie z art. 84 c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.), przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. W myśl zaś ust. 2 tego artykułu - sprzeciw przedsiębiorca wnosi na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego.
Dla wypełnienia dyspozycji art. 84 c ust. 2 ustawy niezbędne jest więc uprzednie, tj. przed zawiadomieniem, złożenie sprzeciwu. Zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie ma bowiem dotyczyć sprzeciwu już złożonego, a nie zaplanowanego złożenia sprzeciwu, co wynika jednoznacznie z brzmienia przepisu. Tymczasem, w niniejszej sprawie, zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu poprzedzało jego faktyczne złożenie. Tym samym, z tej tylko przyczyny, nie może ono być skuteczne.
Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, stwierdzić należy, że również nie zasługują one na uwzględnienie.
Stosownie do art. 79 ust. 1 powołanej ustawy, organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże w myśl ust. 2 pkt 5 tego artykułu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Jak wykazano wyżej, przesłanka ta bezspornie zaistniała w stanie faktycznym sprawy. Z kolei w art. 79a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przewidziano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organów kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że przepisy szczególne przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli.
Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że czynności kontrolne w sklepie "[...]" w dniu 7 sierpnia 2013 r., były podjęte przez odpowiednio upoważnionych pracowników, po okazaniu legitymacji służbowych i wręczeniu pracownicy przedsiębiorcy prawidłowo wystawionych upoważnień do przeprowadzenia kontroli. W tej sytuacji nie miał zastosowania art. 79b cytowanej ustawy, który przewiduje obowiązek poinformowania kontrolowanego przedsiębiorcę lub osobę, wobec której podjęto czynności kontrolne, o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli w przypadku wszczęcia czynności kontrolnych tylko po okazaniu legitymacji służbowej. Ponadto zauważyć należy, że czynności kontrolnych dokonano w obecności pracownicy sklepu, która mogła być uznana za osobę, o której mowa w art. 80 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przy czym wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie mógł być zastosowany także art. 80 ust. 2 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym z wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się, w przypadkach gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, która to przesłanka zaistniała w stanie faktycznym sprawy.
W tym miejscu podnieść należy, że Sąd nie podziela stanowiska, zaprezentowanego przez organ w odpowiedzi na skargę, iż przeprowadzona kontrola nie podlega przepisom ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ze względu na postanowienia art. 35, 36 i 40 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, Przepis ten odnosi się bowiem wprost do działalności gospodarczej, objętej postanowieniami art. 35, 36 i 40, ale nie może oznaczać, że ustawy nie stosuje się do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy w celu ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki z art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wskazać należy na przepis art. 37 ustawy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym - do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Brak jest więc podstaw do twierdzenia, że w przypadku kontroli, przeprowadzanych przez inspekcję sanitarną w trybie art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają zastosowania przepisy rozdziału 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Nie można także podzielić zarzutów Spółki dotyczących naruszenia pozostałych, wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ inspekcji sanitarnej mógł odstąpić od zasady zagwarantowania stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, wynikającej z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej powoływanej jako K.p.a., z uwagi konieczność załatwienia sprawy nie cierpiącej zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, na którą to okoliczność zasadnie powołano się w kwestionowanej decyzji. W tym przypadku ograniczony zostaje również obowiązek organu zaznajomienia strony z wynikiem procesu dowodzenia, zawarty
w art. 81 K.p.a. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji powziął uzasadnione podejrzenie, że wprowadzane przez skarżącą do obrotu produkty stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, to zasadnie zastosował art. 10 § 2 K.p.a., gdyż załatwienie sprawy wymagało podjęcia szybkich działań ze względu na niebezpieczeństwo dla - co najmniej - zdrowia ludzkiego. Ponadto wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. może odnieść skutek tylko, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Przy czym, warunkiem uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca tej okoliczności nie wykazała, a zatem nie może skutecznie domagać się uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W ocenie Sądu, organy administracji przeprowadziły postępowanie na podstawie przepisów prawa, podjęły wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie wystarczającym do wydania decyzji, mając na względzie wskazywany wyżej jej charakter prewencyjny, a także w sposób prawidłowy uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów oraz przywołując i dokonując wykładni stosowanych przepisów prawa oraz wskazując dowody, przemawiające za ustaleniem stanu faktycznego.
Odnosząc się natomiast do kwestii prawidłowości nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stwierdzić trzeba, że tym zakresie wskazano na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego, co w sytuacji uzyskania wiarygodnych informacji
o podjętych interwencjach medycznych w przypadkach zatruć spowodowanych przez określone produkty, znajdujące się w sklepie prowadzonym przez skarżącą Spółkę, należy uznać za zasadne. Stosownie bowiem do art. 108 § 1 K.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, również, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Taka konieczność ochrony niewątpliwie zaistniała w kontrolowanej sprawie. Fakt zaś, że organ drugiej instancji nie odniósł się w decyzji bezpośrednio do zarzutu odwołania niewyjaśnienia zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, nie stanowi w stanie faktycznym sprawy istotnego naruszenia procedury, uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Naruszenie to nie wpływa na treść rozstrzygnięcia, bowiem przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, prawidłowo uzasadniona przez organ pierwszej instancji, wynika również z okoliczności faktycznych sprawy, zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło