II SA/Ol 161/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. F. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Decyzją "[...]" Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił R. F. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Organ podniósł, że zainteresowany złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej: "ustawą". Wnioskodawca przedstawił decyzję Prezesa IPN, że nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, że w przypadku strony nie zachodzą negatywne przesłanki co do przyznania przedmiotowego statusu. Organ powołał przepisy art. 2 i art. 3 ustawy, określające, kto może zostać uznany za działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych. Wnioskodawca podniósł, że 23 grudnia 1981 r. został odwołany z pracy w A przez komisarza wojskowego, a także w roku 1985 został zmuszony do odejścia z pracy na stanowisku vice prezesa ds. handlu, produkcji i transportu B. Na powyższe okoliczności strona przedstawiła zeznania dwóch świadków. Organ otrzymał również informację z IPN, że w jego zasobie archiwalnym nie odnaleziono żadnych dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną lub doznane represje przez wnioskodawcę. Organ stwierdził, że na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania nie ma podstaw do potwierdzenia spełnienia przez stronę przesłanek wynikających z wyżej powołanych przepisów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]"r., Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]"r., odmawiającą potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie organu, materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący i oceniony zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzą historyczną oraz doświadczeniem życiowym. Zgromadzone w sprawie dowody nie dają podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca prowadził działalność opozycyjną w rozumieniu przepisów ustawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również, by wnioskodawca podlegał represjom, o których mowa w art. 3 ustawy. Organ wskazał, że na decyzję w sprawie zwolnienia strony w grudniu 1981 r. miały wpływ inne okoliczności, wymienione w piśmie z dnia 2 marca 1982 r., między innymi niedopełnienie obowiązków służbowych. Rolą organu nie jest zaś ocena, czy zwolnienie strony z pracy zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a jedynie, czy zachodzą przesłanki z art. 3 ustawy. W toku postępowania nie ustalono zaś, by rozwiązanie ze stroną umów o pracę nastąpiło w związku z jej udziałem w wystąpieniu wolnościowym lub prowadzeniem działalności na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawiera, w ocenie organu, istotnych faktów lub okoliczności, które mogłyby wskazywać na prowadzenie przez stronę działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 bądź doznanie represji wymienionych w art. 3 ustawy. W skardze, złożonej do tut. Sądu na decyzję organu, skarżący podkreślił, że decyzją nr "[...]" , Prezes IPN stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Warunki ustawy, w ocenie skarżącego, spełnia on jako osoba, która była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, została z nią rozwiązana umowa o pracę. Z pracy skarżący została wyrzucony w dniu 23 grudnia 1981 r. na rozkaz. Jednocześnie wniósł o przyznanie odszkodowania za 3 miesiące. W odpowiedzi na skargę, Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie z prawem. Materialnoprawną podstawę decyzji organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie stanowią art. 2 i art. 3 ustawy. Zgodnie z art. 2 ustawy - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. W myśl zaś art. 3 ustawy - osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nabycie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych jest ponadto uzależnione od wykazania, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 4 ustawy (czyli negatywne przesłanki posiadania tego statusu). Konieczne jest więc wykazanie, że: 1) osoba ubiegająca się o powyższy status nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do tej osoby w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Mając na uwadze przedstawioną powyżej regulację, w ocenie Sądu, organ prawidłowo uznał, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu zarówno statusu działacza opozycji antykomunistycznej, jak i statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. W aktach sprawy znajduje się, co prawda decyzja "[...]"z dnia "[...]"r. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja ta jednak w żaden sposób nie potwierdza statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a jedynie stwierdza, że nie zachodzą negatywne okoliczności dla nabycia tego statusu. Nie ma zaś w przedmiotowej sprawie żadnych podstaw do przyjęcia, że skarżący był działaczem opozycji antykomunistycznej. Nie przedstawił bowiem żadnych dowodów na to, że łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce – art. 2 ustawy. Nie ma też żadnych przesłanek do przyjęcia, że strona była osobą represjonowaną z powodów politycznych w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy. Skarżący nie udowodnił bowiem, że brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym została z nim rozwiązana umowa o pracę. Sam fakt rozwiązania umów o pracę, które wymienił skarżący, nie wypełnia bowiem znamion powyższego przepisu. Wskazywane przez skarżącego fakty zwolnienia z zakładów pracy nie wypełniają przesłanek z art. 2 i 3 ustawy dla potwierdzenia skarżącemu statusu działacza pozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Fakt, że zwolnienie z A nastąpiło w grudniu 1981 r. i że zwolnienia tego dokonał komisarz nie jest równoznaczny ze spełnieniem wyżej wskazanej przesłanki ustawowej. Jak wynika ze znajdującej sięw aktach sprawy (str. 18 akt administracyjnych), "Odpowiedzi pozwanego", przyczyną rozwiązania umowy o pracę ze skarżącym w tej jednostce było niedopełnienie obowiązków służbowych w związku z wyjazdem samochodu do Warszawy dnia 21 grudnia 1981 r. oraz samowolnym korzystaniem z urlopu wypoczynkowego. Jak zaś wskazuje sam skarżący w piśmie z dnia 1 grudnia 2019 r. – w sprawie zwolnienia z pracy zawarta została ugoda na rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Brak jest natomiast jakichkolwiek dowodów wskazujących na inną przyczynę rozwiązania tej umowy o pracę. Taka inna przyczyna nie wynika też z załączonych zeznań świadków – W.G. i W.B., którzy potwierdzają jedynie, że skarżący w dniu 23 grudnia 1981 r. został odwołany przez komisarza z A. Również rozwiązanie ze skarżącym stosunku pracy w B nie nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 3 pkt 3 lit.d ustawy, tj. dlatego, że skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Skarżący podnosi, że został zweryfikowany przez ogólnokrajową weryfikację kadr kierowniczych i ponieważ nie należał do partii, otrzymał negatywną rekomendację do dalszego zajmowania stanowiska. Przyczyna taka z pewnością nie wypełnia wskazanej wyżej przesłanki z art. 3 ustawy. Nie był to bowiem udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę suwerenności i niepodległości, pomimo, że powyższe spowodowało negatywne skutki dla kariery zawodowej skarżącego. Ale taki fakt nie może stanowić podstawy do potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Musi bowiem zachodzić związek przyczynowo-skutkowy, tj. rozwiązanie umowy o pracę musi być skutkiem tego, że osoba, z którą rozwiązano umowę o pracę, brała udział w wystąpieniu wolnościowym lub prowadziła działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przedstawione przez skarżącego fakty i okoliczności, na takie przyczyny nie wskazują. Przepisu tego nie da się zinterpretować w sposób wskazany przez skarżącego. W aktach administracyjnych sprawy (str. 9) znajduje się również pismo IPN, że w wyniku szczegółowej kwerendy dotyczącej skarżącego przeprowadzonej w zasobie archiwalnym IPN, nie odnaleziono dokumentów, spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 ustawy. Przedstawione dotychczas rozważania prowadzą do wniosku, że organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego i prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, a to ze względu na niespełnienie przesłanek, z którymi przepisy powołanej powyżej ustawy łączą potwierdzenie tego statusu Mając na uwadze przeprowadzone rozważania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w konsekwencji skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.