II SA/Ol 162/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 21 listopada 2006r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. działająca z upoważnienia Wójta Gminy R. odmówiła przyznania H. G. jednorazowego zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy z powodu niespełnienia kryteriów. W uzasadnieniu podano, iż na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. regulującego kwestie przyznawania pomocy z powodu suszy stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie spełnia kryterium określonego w § 2 pkt 1 rozporządzenia. Z posiadanych dokumentów wynika bowiem, iż nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku z tym wnioskowany zasiłek stronie nie przysługuje. Od decyzji tej odwołała się H. G. Podała, iż należne składki KRUS opłacała do śmierci męża, tj. do 1993r. Od 27 listopada 1993r. ustało ubezpieczenie KRUS, gdyż nabyła prawo do stałej renty rodzinnej. Wskazała, iż decyzja KRUS nie dotyczy prawa do pomocy społecznej z tytułu klęsk żywiołowych, a jeśli KRUS nie posiada odpowiednich przepisów, to § 2 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy jest niemożliwy do spełnienia przez każdego z rolników. W ocenie odwołującej się nastąpiło naruszenie prawa, zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej. Decyzją z dnia 11 grudnia 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż zasady przyznawania świadczeń w celu złagodzenia skutków suszy regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy. Wskazano, iż z treści § 2 tego rozporządzenia wynika, iż przyznanie świadczeń może nastąpić, o ile wnioskodawca spełnia łącznie obydwie przesłanki określone w tym przepisie, zaś niespełnienie chociażby jednej z przesłanek pozbawia wnioskodawcę prawa do przedmiotowego świadczenia. Wskazano, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia 7 września 1998r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników w odniesieniu do wnioskodawczyni w związku z ustaleniem jej prawa do renty rodzinnej. Wobec tego należało uznać, iż nie spełnia ona przesłanki, o której mowa w § 2 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Odnosząc się zasad współżycia społecznego i sprawiedliwości społecznej wskazano, iż nie mają one w tej sprawie zastosowania, gdyż nie są ujęte w zasadach ogólnych postępowania administracyjnego i nie mogą wiązać organu rozpatrującego sprawę. Na decyzję tę skargę wniosła H. G. Zarzuciła, iż Kolegium nie wzięło pod uwagę faktu, iż jest wdową, ma na utrzymaniu dwoje niepełnoletnich dzieci i nie posiada innych dochodów poza rentą rodzinną oraz dochodami z niewielkiego gospodarstwa o powierzchni 3,79 ha. Wskazała, iż klęska suszy na takiej powierzchni stanowi poważne zagrożenie bytu rodziny. Wyjaśniła, iż nie podlega ubezpieczeniu w KRUS od dnia 27 listopada 1993r. na czas nieokreślony z powodu nabycia prawa do renty rodzinnej, jednakże z datą utraty renty będzie podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników. Podniosła, iż zasiłek celowy jest dla rolników, w których gospodarstwach susza zabrała cały dochód i do takich należy jej gospodarstwo. Wyjaśniła także, iż nie korzystała i nie korzysta ze wsparcia GOPS-u w R. w ostatnich latach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w niniejszej sprawie. Dodatkowo wyjaśniono, iż organ nie kwestionuje sytuacji majątkowej i osobistej skarżącej, ani też faktu iż jej gospodarstwo zostało dotknięte suszą, lecz nie spełnia ona jednego z kryteriów przyznania świadczenia i dlatego zasiłek celowy nie mógł być przyznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej podjęcia, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy przede wszystkim podnieść, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) Rada Ministrów może przyjąć rządowy program pomocy społecznej mającej na celu ochronę poziomu życia osób, rodzin i grup społecznych oraz rozwój specjalistycznego wsparcia. W takim przypadku Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa szczegółowe warunki realizacji programu, uwzględniając potrzebę zapewnienia efektywności rządowego programu pomocy społecznej. Na tej podstawie wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155 poz. 1109). W § 1 tego rozporządzenia wskazano, iż rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania pomocy społecznej rodzinom rolniczym, których gospodarstwa rolne zostały dotknięte suszą w 2006r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co mniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega ubezpieczeniu z mocy ustawy, 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16 poz. 82 ze zm.) wynoszą średnio powyżej 30%. Z kolei § 3 stanowi, iż pomocy udziela się jednorazowo w formie zasiłku celowego. Zatem tylko ten powołany akt prawny, a nie zasady współżycia społecznego regulują tryb przyznawania przedmiotowych świadczeń. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż dla uzyskania przedmiotowego zasiłku celowego nie jest wystarczające, aby gospodarstwo zostało dotknięte suszą, przez co doznało wskazanych w przepisie szkód wyszacowanych przez właściwą komisję, ale także niezbędne jest, aby co najmniej jedna osoba rodzinie była rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników i to rolnikiem, który podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy. Rolnikiem w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7 poz. 25 ze zm.) jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobiście na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osoba która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Jednakże nie każda osoba, która spełnia kryteria określone w tej definicji rolnika podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Z mocy bowiem art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 powołanej ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ubezpieczeniu temu nie podlega między innymi osoba, która ma ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Skarżąca takie prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych posiada, gdyż pobiera rentę rodzinną z ZUS. Fakt ustania ubezpieczenia społecznego rolników w odniesieniu do skarżącej potwierdza decyzja Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 września 1998r. Okoliczności tej zresztą nie kwestionuje sama skarżąca. W związku z tym jak słusznie wskazały organy administracji orzekające w niniejszej sprawie skarżąca nie spełnia jednego z kryteriów określonych w § 2 pkt 1 wyżej powołanego rozrządzenia Rady Ministrów. Należy przy tym wyjaśnić, iż w odróżnieniu od zasiłków celowych przyznawanych na podstawie ustawy o pomocy społecznej, które mają charakter uznaniowy, zasiłek celowy przyznawany w ramach realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ma charakter obligatoryjny. Oznacza to, iż warunkiem przyznania świadczenia jest spełnienie wszystkich kryteriów określonych powyższym rozporządzeniem. Zatem nawet trudna sytuacja osobista, czy majątkowa wnioskodawcy spowodowana suszą, nie uzasadnia przyznania zasiłku, jeżeli nie są spełnione przesłanki określone w powołanych wyżej przepisach. Stąd też organy w takich sprawach nie mogą kierować się ani zasadami współżycia społecznego, ani sprawiedliwości społecznej. Należy przy tym także zauważyć, iż świadczenia z pomocy społecznej są formą wsparcia finansowaną ze środków publicznych. Stąd też ustawodawca może szczegółowo określać krąg osób, do których są one kierowane, nawet jeśli bardzo zawęża to ilość osób uprawnionych do tych świadczeń. W związku z tym pomimo zrozumienia trudnej sytuacji skarżącej należy stwierdzić, iż odmowa przyznania jej wnioskowanego zasiłku nie narusza prawa. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) skargę oddalił.