II SA/Ol 163/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, Stowarzyszenie A wniosło o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z własnej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, iż jest organizacją zrzeszającą mieszkańców miejscowości R. oraz kilku innych, sąsiednich miejscowości. Rejon, który zamieszkują jego członkowie charakteryzuje się bardzo wysokim bezrobociem. Wielu członków utrzymuje się z uprawy kilkuhektarowych gospodarstw bądź dzięki wsparciu z pomocy społecznej. Stowarzyszenie nie jest organizacją pożytku publicznego, nie prowadzi odpłatnej działalności statutowej ani żadnej działalności gospodarczej, nie ma też sponsorów. Jedynym przychodem Stowarzyszenia są wpłaty członkowskie w wysokości 20 zł na pół roku, z którymi spora część członków (ok. 40 %) za kilka okresów zalega. Praca Zarządu oraz członków Stowarzyszenia jest dobrowolną pracą społeczną, a wszelkie zgromadzone środki przeznaczane są na pomoc prawną w związku z czynnościami podejmowanymi w ramach działalności statutowej. W celu zaoszczędzenia i tak niewielkich środków finansowych Stowarzyszenie nie posiada konta bankowego, dzięki czemu nie ponosi związanych z tym opłat. Stowarzyszenie dodało, że otrzymanie prawa pomocy umożliwi mu dalsze funkcjonowanie. W oświadczeniu o majątku i dochodach Stowarzyszenie wykazało środki finansowe z tytułu składek członkowskich w kwocie 300 zł. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli natomiast wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ppsa może być jej przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do otrzymania prawa pomocy. To wnioskodawca powinien zatem przekonać sąd, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. Pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje bowiem jedynie wnioskodawcom, którzy z powodów od siebie niezależnych nie mogą pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. W niniejszej sprawie, wnioskodawcą jest Stowarzyszenie A, które zgodnie z § 11 pkt 6 Statutu, załączonego do skargi, przewiduje realizację swoich celów m.in. przez udział w procesach sądowych. Mając to na uwadze, stwierdzić należy, iż zamierzając realizować swoje cele aktywnie w określony wyżej sposób, członkowie Stowarzyszenia powinni liczyć się z możliwością pojawienia się kosztów związanych z udziałem w postępowaniach sądowych i w stosownym czasie zabezpieczyć odpowiednie środki na ich pokrycie z własnego majątku. Zauważyć należy, iż stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.), majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. W niniejszej sprawie, Stowarzyszenie zrezygnowało z prowadzenia działalności gospodarczej (§ 8 Statutu), nie posiada własnego majątku, nie otrzymuje środków pieniężnych od osób trzecich. Służący realizacji celów Stowarzyszenia majątek powstaje obecnie wyłącznie z w istocie niskich składek członkowskich (20 zł na pół roku), z których płatnością znaczna część członków (ok. 40%) i tak zalega za kilka okresów. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że członkowie Stowarzyszenia, nie płacąc składek członkowskich w terminie, godzą się tym samym z ograniczonym charakterem działalności utworzonego przez nich Stowarzyszenia. Stowarzyszenie, nie dyscyplinując opieszałych członków oraz nie szukając dodatkowych sposobów zgromadzenia środków niezbędnych do jego funkcjonowania nie może twierdzić natomiast, że z powodów od siebie niezależnych nie może pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Wnosząc skargę do sądu, Stowarzyszenie powinno liczyć się bowiem z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego związanych z jego prowadzeniem i wykorzystać wszelkie możliwe sposoby na pozyskanie środków pieniężnych na ten cel. Skoro tego nie uczyniło to wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy nie może być uznany za zasadny. W tej sytuacji, zwolnienie Stowarzyszenia z obowiązku poniesienia kosztów postępowania oznaczałoby bowiem przerzucenie ciężaru jego funkcjonowania na Państwo, a to prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Na zakończenie, zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie Stowarzyszenie uiściło wpis od skargi, spełniając w istocie jedyny wymóg, którego wypełnienie warunkuje rozpoznanie sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Aktualnie w dyspozycji Stowarzyszenia pozostaje ponadto 300 zł z tytułu składek członkowskich. Mając to na uwadze, stwierdzić natomiast należy, że wykorzystując te środki oraz dyscyplinując opieszałych członków, czy też wykorzystując inne możliwości pozyskania środków pieniężnych, Stowarzyszenie będzie w stanie zgromadzić środki na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.