II SA/Ol 163/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz pełnomocnika skarżącego – adwokata T. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wnioskiem z dnia "[...]" D. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. Podał, iż jednoosobowo zajmuje lokal mieszkalny położony w "[...]" przy "[...]" o powierzchni użytkowej "[...]", który nie jest wyposażony w instalację gazu przewodowego, centralnie ogrzanej ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Wskazał, iż lokal zajmowany jest na postawie "innego tytułu prawnego". Do wniosku załączył deklarację o wysokości dochodów za okres trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]", działając m.in. na podstawie art. 2, art. 4, art. 7 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), odmówił D. P. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podniesiono, iż w kwestionariuszu wniosku w pkt 4 wnioskodawca zaznaczył, iż posiada inny tytuł prawny, lecz nie wskazał jaki. Wskazano, iż krąg osób uprawnionych do dodatku jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, zaś wnioskodawca powinien posiadać jeden z wymienionych tytułów prawnych do zajmowanego lokalu. Wyjaśniono, iż celem ustalenia jakim tytułem prawnym do zajmowanego mieszkania legitymuje się wnioskodawca wystąpiono do zarządcy budynku o poinformowanie o rodzaju tytułu prawnego oraz do Urzędu Miasta w "[...]" o poinformowanie czy D. P. oczekuje na przyznanie mu lokalu socjalnego lub zamiennego. Wskazano, iż w piśmie z dnia "[...]" "[...]" poinformował, iż lokal, w którym mieszka wnioskodawca jest zajmowany bez tytułu prawnego. Z kolei Urząd Miasta w piśmie z dnia "[...]" poinformował, że D. P. w dniu "[...]" otrzymał ofertę wynajęcia lokalu socjalnego w którym obecnie mieszka bo został do niego przekwaterowany przez komornika zgodnie z wyrokiem sądu o eksmisji, lecz umowy nie podpisał. Poprzez zaproponowanie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego i przekwaterowanie gmina wypełniła swoje zobowiązanie, wskutek czego D. P. nie znajduje się na liście osób oczekujących na przyznanie innego lokalu socjalnego. SKO przyjęło zatem, że z uwagi na fakt, iż wnioskodawca przebywa w lokalu bez jakiejkolwiek umowy, pomimo że jest zobowiązany do ponoszenia wydatków za zajmowany bezumownie lokal, to nie dysponuje on prawem, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zaś z uwagi na niefigurowanie na liście osób oczekujących na przyznanie prawa do lokalu socjalnego odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej D. P., wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu, zwrócił się o jej uchylenie. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało, że dodatek mieszkaniowy przysługuje: najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych ust. 1 art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nadto, dodatek przysługuje osobom mającym wskazany powyżej tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 125 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku - art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Podniosło, że wskazana powyżej regulacja precyzuje, iż do uzyskania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego uprawnione są jedynie osoby zajmujące lokal mieszkalny na podstawie jednego ze wskazanych w art. 2 tej ustawy tytułów prawnych. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego D. P. wskazał, iż zajmuje lokal o powierzchni użytkowej "[...]" na podstawie innego tytułu prawnego, nie wskazał jednak jakiego. We wniosku znalazła się również adnotacja zarządcy, iż lokal zajmowany jest bez umowy. Z pisma zarządcy z dnia "[...]" wynika jednoznacznie, iż lokal zajmowany jest przez D. P. bez tytułu prawnego, bowiem odmówił on podpisania umowy najmu, jednakże jest zobowiązany do ponoszenia wydatków. Nadto, z informacji uzyskanej od Burmistrza "[...]" w dniu "[...]" wynika, iż D. P. w dniu "[...]" otrzymał ofertę wynajęcia lokalu socjalnego w budynku przy "[...]". Został on przekwaterowany do tego lokalu przy udziale komornika i obecnie tam zamieszkuje, jednakże nie podpisał umowy najmu lokalu socjalnego. Wskazało, iż gmina wypełniła zobowiązanie wynikające z wyroku sądu o eksmisję, oferując lokal socjalny, dlatego też D. P. nie znajduje się na liście osób oczekujących na przyznanie innego lokalu socjalnego. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż wobec nie podpisania przez D. P. umowy najmu lokalu socjalnego jest on osobą zajmującą lokal w "[...]" przy "[...]" bez tytułu prawnego, a wobec faktu, iż gmina wywiązała się z obowiązku zapewnienia wnioskodawcy lokalu socjalnego, nie jest on osobą oczekującą na taki lokal. Tym samym D. P. nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego do wskazanego we wniosku lokalu, bowiem nie spełnia on jednej z ustawowych przesłanek warunkujących możliwość ubiegania się o tego typu pomoc, tj. nie przysługuje mu tytuł prawny o lokalu mieszkalnego, na który domaga się dodatku mieszkaniowego. D. P. zaskarżył do Sądu decyzję Kolegium z dnia "[...]" w całości. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 30 kwietnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wskazał, że pomimo tego, iż skarżący nie podpisał umowy najmu, to doszło do zawarcia umowy w sposób dorozumiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod kątem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd ocenia kwestionowane rozstrzygnięcie organu pod kątem jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. W sytuacji, gdy Sąd uzna, że organ wydając decyzję uchybił przepisom prawa w stopniu rażącym, albo mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, eliminuje taką decyzję z obrotu prawnego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając w tych granicach legalność zaskarżonego orzeczenia Kolegium nie sposób dostrzec naruszenia przepisów prawa. Przede wszystkim wydając zaskarżoną decyzję Kolegium działało zgodnie z przepisami procedury administracyjnej. W szczególności wyjaśniło sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Dokonało poprawnych ustaleń stanu faktycznego, poczyniło prawidłowe rozważania faktyczne i prawne, a swe stanowisko przekonująco umotywowało. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia też wątpliwości co do jego zgodności z powołanymi przepisami prawa. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, której przepisy stosowały organy obu instancji, reguluje zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwości organów w tych sprawach. Przewidziany w tej ustawie dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym, które ma pomóc najemcy lub właścicielowi mieszkania, gdy nie jest w stanie samodzielnie pokryć wydatków na jego utrzymanie. Nie oznacza to jednak, że o przysługiwaniu tego świadczenia decyduje subiektywne przekonanie wnioskodawcy. Ustawodawca określił warunki i kryteria jakie muszą być spełnione, aby wniosek mógł być uwzględniony. Do warunków tych należą: tytuł prawny do lokalu rozumiany w sposób określony w art. 2 ustawy; spełnienie kryterium dochodowego, o którym mowa w przepisach art. 3 ustawy; odpowiednia wielkość lokalu określona z uwzględnieniem tzw. normatywnej powierzchni lokalu w art. 5 ustawy. Wszystkie wyżej wskazane warunki i kryteria muszą być spełnione łącznie, aby możliwe było przyznanie dodatku mieszkaniowego w wysokości ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Do obowiązków organu administracyjnego rozstrzygającego kwestię uprawnień strony do dodatku mieszkaniowego, w pierwszej kolejności należeć będzie zatem ustalenie, czy strona występująca o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W rozpoznawanej sprawie powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego był brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a także okoliczność, że skarżący nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy dodatek ten, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący otrzymał w dniu "[...]" od Urzędu Miasta w "[...]" ofertę wynajęcia lokalu socjalnego w budynku przy "[...]" w "[...]", lecz odmówił podpisania umowy najmu (powyższe potwierdza znajdujące się w administracyjnych aktach sprawy: pismo Zastępcy Burmistrza z dnia "[...]" – k. 5, pismo Prezesa Zarządu – k. 4, a przede wszystkim oświadczenie skarżącego informujące o odmowie zawarcia umowy najmu mieszkania zawarte w piśmie z dnia "[...]"). Odmowa podpisania przez skarżącego umowy najmu jednoznacznie przesądza, iż nie jest on osobą uprawnioną do otrzymania dodatku mieszkaniowego, bowiem w świetle art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie posiada on tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, że posiada on jakikolwiek tytuł prawny do powyższego lokalu. Nie można również uznać, iż umowa najmu została zawarta w sposób dorozumiany, skoro skarżący do przedmiotowego lokalu na ul "[...]" w "[...]" został przekwaterowany przymusowo drodze egzekucji wyroku sądowego i co najważniejsze oświadcza, że jej nie podpisze (v: pismo D. P. z dnia "[...]"). Dodatkowo należy zauważyć, iż skarżący nie spełnia warunku określonego w art. 2 ust. 1 pkt 5 omawianej ustawy bowiem po przekwaterowaniu D. P. do socjalnego lokalu mieszkalnego przy "[...]" w "[...]" nie znajduje się on – zgodnie z oświadczeniem Zastępcy Burmistrza "[...]" – na liście osób oczekujących na przyznanie innego lokalu socjalnego. Powyżej wskazane okoliczności prowadzą do wniosku, iż na dzień wydawania zaskarżonej decyzji organ administracji uprawniony był do stwierdzenia braku tytułu prawnego po stronie skarżącej do zajmowania przez nią lokalu mieszkalnego. W konsekwencji tego ustalenia zasadną była odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Sąd pragnie zwrócić uwagę, że przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Ustawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał możliwość "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" odstąpienia od zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).