II SA/Ol 164/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z dnia 23 maja 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, M. B. wniosła o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż nie jest w stanie opłacić pomocy prawnej zawodowego pełnomocnika, gdyż jest osobą starszą ("[...]" lat), inwalidką i wszystkie wydatki, jakie ponosi wyczerpują w całości dochody, jakimi dysponuje. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i wnukiem. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" wykazała mieszkanie o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10. "Dochody" (dochód miesięczny brutto) – dochód własny z tytułu renty rodzinnej w kwocie "[...]", dochód córki z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 520 zł oraz wskazała, iż wnuk jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W rubryce nr 11. skarżąca wykazała natomiast wydatki 3-osobowej rodziny na czynsz, prąd, TV, telefon – "[...]" i leki – "[...]" oraz wskazała, iż "na przeżycie" (wyżywienie, środki czystości i ubranie) pozostaje im "[...]" miesięcznie. Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a skarżąca z takiego zwolnienia korzysta, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie radcy prawnego, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, w celu uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, pismem z dnia 31 maja 2012 r., skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych – dokumentu, z którego wynika wysokość netto jej dochodu z tytułu renty rodzinnej; oświadczenia dotyczącego aktywności zawodowej jej wnuka; dokumentów, z których wynika wysokość i przeznaczenie ponoszonych miesięcznie wydatków oraz wyciągów z posiadanych przez nią i członków jej rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła jednak ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika. To, że skarżąca nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji finansowej jej 3-osobowej rodziny, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie jej oświadczenia w zakresie aktualnej sytuacji finansowej i tym samym ocenę jej rzeczywistych zdolności płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie posiada ona i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłankę do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. Wobec nieprzedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny, a tym samym czy spełnia ona przesłankę uzasadniającą ustanowienie dla niej radcy prawnego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.